I SA/Gd 584/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I SA/Gd 584/13 UZASADNIENIE I. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej [...] (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej), na podstawie art. 163 § 2 i § 3 w związku z art. 162 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), odmówił skarżącej "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z [...], nr [...], którą określono skarżącej zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych. II. Stan sprawy jest następujący: w toku kontroli podatkowej ustalono, iż na rachunek bankowy skarżącej (poprzednio działającej pod nazwą "B" Sp. z o.o. z siedzibą [...]) wpłynęła kwota 205.000 zł przelana w dniu [...] przez M. B. tytułem umowy z [...] oraz kwota 45.428,40 zł przelana [...] przez "C" [...] tytułem umowa z [...]. Ponadto dnia [...] w kasie skarżącej dokonano wpłaty kwoty 179.571,60 zł. W piśmie z 7.11.2011 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, iż ww. wpłaty związane są z umową pożyczki, której dokument został dostarczony 14.11.2011 r. Zgodnie z jego treścią [...] pomiędzy "B" Sp. z o.o. a J. B. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "C", zawarta została umowa pożyczki w łącznej kwocie 430.000 zł. Natomiast w piśmie z 23.01.2012 r. pełnomocnik podała, że M. B. dokonała przelewu w imieniu swojego męża J. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "C"; małżonkowie nie mają podpisanej rozdzielności majątkowej. Z protokołu kontroli z 14.11.2011 r. wynika, że skarżąca nie opłaciła podatku od czynności cywilnoprawnych od zawartych umów pożyczek. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US), postanowieniem z [...] wszczął postępowanie podatkowe, a następnie decyzją z [...] określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 86.000 zł. Za podstawę opodatkowania organ przyjął kwotę 430.000 zł i zastosował 20% stawkę podatku, zgodnie z art. 7 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.). Decyzja organu pierwszej instancji, z powodu niemożności jej doręczenia, pozostawiona została do dyspozycji adresata 7.05.2012 r. w Urzędzie Pocztowym [...]. Zawiadomienie o tym fakcie umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponadto doręczyciel dokonał stosownej adnotacji na potwierdzeniu odbioru. Korespondencja odebrana została 15.05.2012 r., co potwierdza treść potwierdzenia odbioru, na którym widnieje pieczątka "B" Sp. z o.o. wraz z nieczytelnym podpisem osoby odbierającej oraz adnotacją wydającego przesyłkę. Dnia 10.08.2012 r. M. D. Prezes Zarządu "B" Sp. z o.o. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wskazał, że przesyłkę, pod nieobecność Prezesa Zarządu spółki oraz pracowników, którzy przebywali na zwolnieniu lekarskim, odebrał 15.05.2012 r. J. B. Przedmiotowa przesyłka przekazana została M. D. 6.06.2012 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że zarząd spółki jest jednoosobowy, nikt nie mógł podjąć decyzji, ani podpisać odwołania od niej w terminie, stąd uznać należy, że uchybienie terminowi nastąpiło więc bez jego winy. Do pisma dołączono oświadczenie J. B., w którym podał, że przesyłkę poleconą adresowaną do "B" sp. z o. o. odebrał na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa w dniu 15 maja 2012 r. Ponieważ M. D. przebywał za granicą, przesyłkę doręczył osobiście w dniu jego powrotu, tj. 6 sierpnia 2012 r. W piśmie z 14.01.2013 r. M. D., działający już jako Prezes Zarządu "A" Sp. z o.o. (dotychczas "B" Sp. z o.o.), oświadczył ponadto, że: (1) w związku z tym, iż oprócz prowadzenia spółki "A" Sp. z o.o. pracuje w niemieckiej firmie większość czasu przebywam poza granicami kraju; (2) M. B., zajmująca się obsługą prawną spółki w okresie 15.05.2012 r. do 31.07.2012 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim; (3) J. B. posiada pełnomocnictwo notarialne do odbioru korespondencji oraz wykonywania innych czynności, każdorazowo zatwierdzanych pisemnie przez M. D. Do pisma załączono kopie druków ZUS ZLA, zgodnie z którymi M. B. przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 4.05.2012 r. do 31.07.2012 r., natomiast w Karcie zasiłkowej wskazane zostały następujące okresy niezdolności do pracy ww.: od 7.10.2011 r. do 11.11.2011 r., od 14.11.2011 r. do 7.04.2012 r., od 4.05.2012 r. do 24.08.2012 r., od 5.12.2012 r. do 15.01.2013 r. Z zakresu pełnomocnictwa udzielonego J. B. przez M. D. w imieniu spółki "D" Sp. z o.o. (obecnie "A" Sp. z o.o.) wynika upoważnienie m.in. do reprezentowania przed wszystkim urzędami, w tym urzędami skarbowymi i izbami skarbowymi, organami rządowymi i samorządowymi, ZUS, sądami, władzami, bankami, Spółdzielniami mieszkaniowymi, Wspólnotami Mieszkaniowymi, towarzystwami ubezpieczeniowymi, dostawcami wszelkich mediów oraz wobec osób fizycznych i prawnych we wszelkich sprawach zawiązanych ze Spółka i jej majątkiem, oraz składania wszelkich oświadczeń, wyjaśnień i wniosków przed sądami, urzędami, władzami, organami administracji rządowej i samorządowej, wobec osób fizycznych i prawnych, jakie okażą się konieczne w zakresie niniejszego pełnomocnictwa, do odbioru dokumentów (akt notarialny z 10.08.2010 r. Rep. A nr [...]). Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z [...] odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Organ podatkowy stwierdził, że powoływana we wniosku okoliczność przebywania M. D. Prezesa Zarządu spółki poza granicami kraju (w tym w związku ze świadczeniem przez niego pracy na rzecz podmiotu niemieckiego) oraz pozostawanie na zwolnieniu lekarskim pracownika zajmującego się obsługą prawną spółki nie stanowi podstawy do uznania braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie można mówić o dochowaniu należytej staranności przez prezesa jednoosobowego zarządu spółki kapitałowej, który – z uwagi na przebywanie przez większość czasu poza granicami kraju w związku ze świadczeniem pracy – nie podejmuje działań, których celem jest zapewnienie należytej reprezentacji spółki działającej w Polsce. Zaniedbania zarządu w zakresie reprezentowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na zewnątrz nie mogą zostać podciągnięte pod okoliczności uprawdopodobniające brak winy, o których mowa w art. 162 § 1 O.p. (por. orzeczenie NSA z 16.05.2006 r., II FSK 616/05). Fakt przebywania Prezesa Zarządu spółki przez większość czasu poza granicami kraju i jednoczesne pozostawanie pracownika zajmującego się obsługą bieżącą spółki, przez prawie dwa lata na zwolnieniu lekarskim, przy braku jednoczesnego powierzenia czynności reprezentacji innej osobie, w ocenie organu pozwala przyjąć, że nie dochowano należytej staranności w dbałości o interesy spółki. Organ powołał wyrok WSA z 2.02.2012 r., I SA/Go 1212/11, w którym Sąd wyraził pogląd, że wyjazdy, czy to w sprawach prywatnych, czy też służbowych, nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu procesowego. Rolą prezesa zarządu spółki, organu z założenia obowiązanego do należytego, profesjonalnego zarządzania i reprezentowania spółki na zewnątrz, winno być takie pokierowanie organizacją spółki, by uwzględniała ona także ewentualne skutki prawne W świetle powyższego, organ stwierdził, że za zachowanie należytej staranności, a tym samym uprawdopodobnienie braku winy, należałoby uznać przedsięwzięcie takich środków, które umożliwiłyby bądź bezpośrednie podejmowanie czynności w imieniu spółki przez M. D. podczas pobytu za granicą, bądź też ustanowienie osoby odpowiedzialnej w tym czasie za ochronę interesów spółki w kraju. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie bez znaczenia przy tym jest okoliczność, iż zgodnie z art. 168 § 1 O.p. istnieje możliwość wnoszenia podań (w tym odwołań) za pomocą środków komunikacji elektronicznej, przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego. Drogą elektroniczną odbierający decyzję mógł także przekazać Prezesowi Zarządu jej treść. Istniały zatem techniczne możliwości zakwestionowania stanowiska organu podatkowego pierwszej instancji w terminie przewidzianym w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył także, iż odbioru korespondencji dokonał J. B. na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z 10.08.2010 r., z którego wynika umocowanie, poza upoważnieniem do odbioru dokumentów, również do reprezentowania przed izbami skarbowymi we wszelkich sprawach związanych ze Spółka i jej majątkiem oraz składania wszelkich oświadczeń, wyjaśnień i wniosków przed urzędami, organami administracji rządowej jakie okażą się konieczne w zakresie niniejszego pełnomocnictwa. W ocenie organu przeczy istocie pełnomocnictwa stwierdzenie M. D., że J. B. posiada pełnomocnictwo notarialne do odbioru korespondencji oraz wykonywania innych czynności, każdorazowo zatwierdzanych przez niego na piśmie. Pełnomocnik uprawniony jest bowiem do działania w imieniu mocodawcy z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. Nie wymaga zatem zatwierdzenia czynności dokonanych przez osobę reprezentującą (por. Katarzyna Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 98 Kodeksu cywilnego, Lex 2012). Za niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym Dyrektor Izby Skarbowej uznał twierdzenie M. D., że z uwagi na jednoosobowy zarząd nikt nie mógł podjąć decyzji, ani podpisać odwołania od decyzji w terminie. Organ wyjaśnił, że instytucja odwołania (art. 220-235 O.p.) stanowi zwyczajny środek zaskarżenia stosowany jako środek obrony interesów podatnika. Złożenie odwołania od decyzji określającej zobowiązania podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych niewątpliwie jest działaniem podejmowanym w sprawie związanej zarówno ze spółką, jak i jej majątkiem. Tym samym, zgodnie z treścią pełnomocnictwa z 10.08.2010 r., J. B. mógł podpisać i wnieść odwołanie w imieniu spółki w ustawowym terminie. Przy tym, mając na uwadze dostępne środki komunikowania się na odległość takie jak: telefon, poczta elektroniczna, fax, odległość pomiędzy Niemcami a [...] nie stanowiła nie dającej się przezwyciężyć przeszkody do ewentualnej konsultacji z mocodawcą kwestii złożenia odwołania oraz jego treści, a w rezultacie dochowania ustawowego terminu do jego wniesienia, skoro ustawodawca przewidział 14-dniowy termin, licząc od dnia doręczenia decyzji. III. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrot poniesionych kosztów, tj. wpisu sądowego. Skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu wydanie rozstrzygnięcia bez uprzedniego przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, co, w jej ocenie, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. Odmowa przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania skutkowała pozbawieniem jej prawa obrony swego interesu w postępowaniu podatkowym. Skarżąca wskazała, że całość postępowania organów podatkowych została skierowana na udowodnienie, że przedstawione w toku postępowania pełnomocnictwo, skutkowało uznaniem, że doszło do prawidłowego doręczenia, czy to bezpośredniego czy też pośredniego. W ocenie skarżącej takie działanie uznać należy za dążenie organu do zamknięcia postępowania na etapie odmowy przywrócenia prawa wniesienia odwołania, gdyż wydane decyzje są korzystne dla Skarbu Państwa. Skarżącej zaś grożą upadłością. Jej zdaniem wniesienie odwołania spowodowało by ich uchylenie. Skarżąca podniosła, że dołożyła należytej staranności, aby wniosek o przywrócenie terminu został odpowiednio udokumentowany, to jest prawidłowym oświadczeniem osoby, która tylko i wyłącznie odebrała fizycznie korespondencję i przekazała ją Prezesowi Zarządu 6 sierpnia 2012 roku. Analogicznie, gdy upoważniony pracownik – pełnomocnik do odebrania korespondencji, udowodnił, że dokonał jej przekazania we wskazanym terminie, gdyż inaczej nie miał takiej możliwości, to uchybienie przez spółkę terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jej winy, co stanowi przesłankę do przywrócenia terminu. IV. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: V. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew podniesionym w niej zarzutom w przeprowadzonym przez organy podatkowe postępowaniu nie występują uchybienia, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa procesowego i materialnego. VI. Zagadnieniem spornym w rozpoznawanej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania. Regulacje prawne odnoszące się do tych proceduralnych kwestii zawarte są w art. 162-163 O.p. Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej zostały określone w art. 162 § 1- § 3 O.p. Wynika z nich, że dla przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności niezbędne jest łączne spełnienie następujących warunków: 1/ uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, 2/ złożenie wniosku o przywrócenie terminu, 3/ dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz 4/ dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Nadto przywrócenia terminu jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do dokonania danej czynności procesowej. W ocenie Sądu zagadnienie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji zostało przez organ odwoławczy rozstrzygnięte prawidłowo. Zasadne jest stanowisko organu, że decyzja wymiarowa w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych została skutecznie doręczona J. B., jako pełnomocnikowi skarżącej spółki - w dniu 15 maja 2012r. W sprawie sporne pozostawało dopełnienie pierwszej z wymienionych przesłanek, tj. uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi do złożenia środka zaskarżenia. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, str. 247; wyrok NSA z 16 maja 2006r. w sprawie II FSK 616/05). Wielokrotnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swojej winy i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne oceniając winę według obiektywnych mierników staranności. W imieniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością legitymowanym do podjęcia tego rodzaju czynności jest jej zarząd. W przypadku zarządu jednoosobowego, jak w tej sprawie, spółkę reprezentuje jej prezes. W przypadku udzielenia pełnomocnictwa m.in. do doręczeń, celem należytego zorganizowania obsługi biurowo-administracyjnej podmiotu, doręczenie decyzji organu podatkowego ustanowionemu pełnomocnikowi uznać należy za skuteczne. Należy podkreślić, że pełnomocnik uprawniony jest do działania w imieniu mocodawcy z bezpośrednim dla niego skutkiem i to bez konieczności wszczynania procedury zatwierdzenia czynności dokonywanych przez tego pełnomocnika w imieniu reprezentowanej spółki. W dniu 10 sierpnia 2010r. M. D., prezes jednoosobowego zarządu skarżącej "A", spółki z o.o. z siedzibą [...], udzielił J. B. pełnomocnictwa, w formie aktu notarialnego, zgodnie z którym, poza upoważnieniem do odbioru dokumentów, został on upoważniony do reprezentowania spółki przed izbami skarbowymi we wszystkich sprawach związanych ze spółką i jej majątkiem oraz do składania wszelkich oświadczeń, wyjaśnień i wniosków przed urzędami, organami administracji rządowej jakie okażą się konieczne w zakresie tego pełnomocnictwa. Wskazać należy, że dla przywrócenia terminu nie jest wymagane udowodnienie braku winy; wystarczy jego uprawdopodobnienie, które nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza to, że strona na poparcie swoich twierdzeń nie może zgłaszać wniosków dowodowych. Wymaga podkreślenia, że zarówno argumenty przedstawione przez stronę postępowania podatkowego, jak też ewentualnie przedłożone przez nią dowody muszą być przekonujące na tyle, by mogły stworzyć przekonanie o prawdopodobieństwie i wiarygodności wskazywanych przez nią okoliczności. Prezes zarządu skarżącej spółki M. D. wskazał, że oprócz prowadzenia spółki "A" pracuje w niemieckiej firmie i (...) większość czasu przebywa za granicami kraju (...). J. B. posiada pełnomocnictwo notarialne (...) do odbioru korespondencji oraz wykonywania innych czynności, każdorazowo zatwierdzanych przez mnie pisemnie (...) (por. pismo z dnia 14 stycznia 2013r. k. 97). Otrzymał przesyłkę od J. B. dopiero po powrocie do kraju w dniu 6 sierpnia 2012r. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został w dniu 10 sierpnia 2012r. W ocenie organu, J. B., posiadający umocowanie do reprezentowania spółki przed izbą skarbową, mógł wnieść odwołanie w imieniu strony skarżącej w ustawowym terminie. Dodatkowo wskazano, że zważywszy na stopień rozwoju środków komunikacji telefonicznej i elektronicznej, odległość geograficzna pomiędzy Niemcami a Polską, nie stanowi nie dającej się przezwyciężyć przeszkody do ewentualnej (choć przy tak sformułowanym pełnomocnictwie - zbędnej) konsultacji z mocodawcą. Reasumując, zdaniem Sądu, przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona, jak w niniejszej sprawie, dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa a więc, gdy nie dopełniła ona czynności z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. EK