I SA/Gd 585/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie: WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, NSA Alicja Stępień, Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia 6 czerwca 2002 r., na podstawie m.in. art. 162 Ordynacji podatkowej, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika podatnika "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., radcy prawnego [...], o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od sześciu decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z UKS z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące: XI 1999r, XII 1999r., II 2000r., IV 2000r., VII 2000r., X 2000 r. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że termin do wniesienia odwołań upłynął w dniu 18 lipca 2002 r. Pełnomocnik strony, pismem z dnia 14 sierpnia 2002 r., sprostowanym w dniu 10 września 2002 r., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołań, wskazując, że powodem niedotrzymania ustawowego terminu do ich wniesienia odwołań była jego choroba. Na dowód tego złożył zaświadczenie, podpisane przez sekretariat Zespołu Klinik Specjalistycznych - Szpital, sp. z o.o. z dnia 13 sierpnia 2002 r., że był on pod opieką lekarską [...] z powodu zapalenia żył powierzchniowych od dnia 12 lipca 2002 r. do dnia 7 sierpnia 2002 r. i w tym okresie nie był zdolny do pracy. Dołączono również raport z wizyty lekarskiej z dnia 2 sierpnia 2002 r. podpisany przez lekarza [...] stwierdzający, że [...] był leczony na ww. chorobę. Zdaniem Izby Skarbowej ww. dokumenty nie uprawdopodobniły winy w dotrzymaniu terminu do złożenia odwołania. Zgodnie bowiem z orzecznictwem NSA, o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do takich okoliczności zalicza się m. in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Samo zwolnienie, bądź też zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 2712/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej. Sąd uznał skargę za zasadną z uwagi na nie odniesienie się przez organ podatkowy do całości stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik był chory; uniemożliwiło mu to prowadzenie spraw klientów prowadzonej przez siebie kancelarii. Ponadto pełnomocnik strony uzasadnił powód niemożności ustanowienia pełnomocnictwa substytucyjnego. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do ww. okoliczności. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej ponownie odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w związku z nieuprawdopodobnieniem braku winy w jego uchybieniu. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego ujawniły się nowe okoliczności. W postępowaniu dotyczącym innego podatnika, w którym pełnomocnikiem także był radca prawny [...] zostały ujawnione dokumenty, pochodzące z okresu, gdy - zgodnie z przedstawionym zaświadczeniem - pełnomocnik był niezdolny do pracy z powodu choroby, w tym pismo z dnia 17 lipca 2002 r. skierowane do ww. Urzędu, podpisane przez pracownika kancelarii p. [...], z informacją, że radca prawny [...] nie będzie mógł się stawić w Urzędzie, gdyż przebywa za granicą i prosi o wyznaczenie innego terminu celem osobistego stawiennictwa po dniu 2 sierpnia 2002 r. (spodziewany powrót do kraju). Pismem z dnia 4 czerwca 2004 r. organ zwrócił się do [...] o wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy treścią ww. pisma p. [...] a twierdzeniami pełnomocnika, że dnia 11 lipca 2002 r. zachorował on na uniemożliwiająca pracę chorobę. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że do dnia 30 lipca 2004 r., pełnomocnik nie złożył żadnych wyjaśnień w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, podnosząc naruszenie art. 191, art. 122, art. 187 § 1 i art. 162 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że organ podatkowy błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż naruszając zasady logiki i wnioskowania, uznał oświadczenie Ł. S. oraz wcześniej dołączoną do wniosku o przywrócenie terminu dokumentację za sprzeczną względem siebie. Wobec braku sprzeczności, pełnomocnik nie złożył wyjaśnień w tej sprawie, działając ze świadomością, że organ kierując się zasadami logiki stwierdzi ten fakt z urzędu oraz przeprowadzi konieczne postępowanie dowodowe. Pełnomocnik podkreślił, że jego twierdzenia zostały uprzednio uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne, a w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia nie przeprowadzono żadnego wiarygodnego dowodu przeciwko ww. twierdzeniom. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 i 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ podatkowy jest związany zawartą w wyroku sądu oceną prawną sprawy. Pełnomocnik wyjaśnił dodatkowo, że pismo Ł. S. stanowi oświadczenie pracownika kancelarii zgodne ze stanem wiedzy na dzień jego złożenia; ponadto fakt bycia na urlopie i planowania spędzenia go za granicą nie pozostaje w sprzeczności a faktem zachorowania na urlopie. Kwestią drugorzędną jest tutaj fakt, że pełnomocnik zachorował w kraju co zniweczyło wcześniejsze jego plany. Jednocześnie wskazano, że przepisy prawa nie nakładają na osobę samodzielnie prowadzącą działalność zawodową, obowiązku informowania o swojej chorobie podwładnych, tym bardziej o chorobie trwającej w okresie uprzednio rozpoczętego urlopu. W związku z powyższym pełnomocnik na podstawie art. 106 § 3 w.cyt. ustawy wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z oświadczenia złożonego przez Ł. S.w dniu 31 sierpnia 2004 r. oraz sporządzonej przez niego notatki służbowej z dnia 15 lipca 2002 r. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że nowe dowody w sprawie pojawiły się po wydaniu wyroku przez NSA, nie były więc znane Sądowi; natomiast zawarte w skardze argumenty powinny być przedstawione przez pełnomocnika już na etapie składania wyjaśnień w sprawie. Organ podkreślił, że oceny, czy w danej sprawie możemy mówić o braku winy w uchybieniu terminu czy tez nie, każdorazowo należy dokonywać w kategoriach zachowania reguł starannego działania biorąc pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Organ wskazał, że pomimo sporu wokół wiarygodności dowodów, bez znaczenia dla sprawy pozostaje rozstrzygniecie czy w kluczowym dla wniesienia odwołania okresie pełnomocnik był chory czy przebywał na urlopie za granicą, gdyż zebrany materiał dowodowy wskazuje, że nie wykorzystał on wszelkich możliwości prowadzących do dochowania terminu, dopuszczając się zaniedbania w wywiązywaniu się z obowiązków wynikających z udzielonego mu pełnomocnictwa. W ocenie organu na brak staranności w działaniach pełnomocnika, jednoznacznie wskazują wynikające z zebranego w sprawie materiału dowodowego, następujące fakty: 1/ pełnomocnik nie zrezygnował z prywatnego urlopu w trakcie ww. upływającego terminu i utrzymywał własnego pracownika w przekonaniu o rzeczywistym wyjeździe; 2/ powrót z zagranicy planował po upływie ww. terminu; 3/ choroba zaczęła się już w trakcie urlopu, jak również nie pozbawiła pełnomocnika zdolności do pracy, gdyż w czasie jej trwania a jeszcze przed upływem ww. terminu pełnomocnik przebywał w kancelarii i podejmował czynności w zakresie prowadzonych przez siebie spraw; 4/ pomimo możliwości czasowych pełnomocnik nie zabezpieczył wcześniej substytucji procesowej i nie zmienia tej oceny fakt, iż pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero na dwa dni przed odbiorem decyzji, gdyż zebrany w sprawie materiał, wskazuje, że radca prawny [...] nieprzerwanie reprezentował podatnika przed organami skarbowymi i był jej pełnomocnikiem w trakcie kontroli skarbowej, w wyniku której zostały wydane decyzje od których odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie; po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzupełnieniu przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego uzasadnionym jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem; zarówno argumentacja skargi jak również analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Sąd uznał również, że organy podatkowe nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej dopuszcza przywrócenie terminu na wniosek zainteresowanego, gdy uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Konstrukcja przepisu art. 162 § 1 O.p. jest analogiczna z art. 58 § 1 kpa oraz art. 168 § 1 kpc, przeto zachowuje pełną aktualność orzecznictwo i poglądy doktryny wypracowane na gruncie dwóch ostatnio wymienionych unormowań. Stoją zaś one na stanowisku, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r. s. 295). Podobnie - postanowieniem z dnia 4 października 2000r. NSA w sprawie I SA/Gd 60/00 wskazano, iż strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa; brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę nie pozwalającą na wyręczenie się inną osobą; sam jednak fakt choroby i poddania się leczeniu nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, bowiem nie wyklucza możliwości dokonania czynności ( wyrok NSA z dnia 1 marca 2001r. w sprawie II SA 45/99 LEX 46785 ). Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71 (OSPiKA 1972/7-8/144) jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania wykazano, co potwierdza treść skargi, że pełnomocnik, prowadzący kancelarię prawniczą i reprezentujący w toku postępowania podatkowego swego klienta, udał się na planowany urlop i w czasie jego trwania zachorował. Tak więc wiodącą okolicznością przemawiającą za przywróceniem uchybionego terminu nie jest, jak uprzednio wskazywał pełnomocnik strony, jego nagła choroba, która nie pozwalała mu na wyręczenie się inną osobą ale fakt, iż zachorował w czasie trwania planowanego urlopu. Okoliczność ta wskazuje, iż radca prawny, który jako profesjonalny pełnomocnik podatnika, udaje się na urlop nie zapewniając dla ochrony interesów reprezentowanych przez siebie klientów, właściwej organizacji pracy swej kancelarii, dopuścił się niedbalstwa. W takiej sytuacji powołanie się skarżącego na chorobę w trakcie urlopu, która to choroba, co podkreślono w skardze (...) zniweczyła wcześniejsze plany (...) urlopowe, nie może stanowić przesłanki do automatycznego przywrócenia uchybionym terminom do wniesienia odwołań. To na radcy prawnym prowadzącym kancelarię prawniczą spoczywa bowiem obowiązek takiego zorganizowania jej działań aby zapewnić w trakcie urlopu prawidłową ochronę interesów nie tylko swoich ale nade wszystko interesów klientów kancelarii. Oceny tej, w tej sprawie, nie zmienia argumentacja pełnomocnika strony, iż w trakcie urlopu mógł on sporządzić odwołania od decyzji, bowiem z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż pełnomocnik nie kontaktował się z pracownikiem kancelarii; pracownik ten nie wiedział gdzie jest radca prawny i gdzie należy przekazywać mu m. in. korespondencję. Reasumując: w tej sprawie brak jest podstawy do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji podatkowych podatnika, bowiem jego pełnomocnik wykazał się niedbalstwem przyjmując, iż wyjazd na urlop zwalnia go od konieczności jakichkolwiek działań w sprawach toczących się z jego udziałem postępowań, m. in. podatkowych, swych mocodawców. Organ podatkowy nie uchybił dyspozycji art. 162 Ordynacji podatkowej ani też art. 122 i nast., art. 187 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, organ w zakresie wystarczającym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrał materiał dowodowy, który następnie, bez przekroczenia ustawowych granic poddał szczególnie wnikliwej analizie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Sąd podziela stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 15 marca 2000r., w którym Sąd Najwyższy, w sprawie II CKN 554/00, LEX nr 51986 postawił tezę, iż w wypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 ) skargę oddalił.