I SA/Gd 585/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt SKO [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za magazynowanie odpadów za 2017 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A.L. (dalej "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia 29 września 2020 r. określającą wysokość opłaty za magazynowanie odpadów na terenie działki nr [...] przy ul. P. w L. obręb 9 za rok 2017 w kwocie 4.400,00zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Delegatura S. pismem z dnia 16 czerwca 2016r., poinformował Marszałka Województwa o przeprowadzeniu kontroli interwencyjnej na terenie działki nr [...] przy ul. P. w L. (obręb 9 L.) w dniach od 6 maja do 2 czerwca 2016r. W trakcie kontroli w/w terenu stwierdzono, że na dz.nr [...] magazynowane są odpady w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także ich części wyposażenia bez zezwolenia na zbieranie odpadów, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 poz. 797). Podczas kontroli ustalono, że na dz.nr [...] znajdowały się 54 pojazdy, a także znaczne ilości opon, kołpaków, elementów okablowania, lusterek i szyb taki (stan potwierdza protokół kontroli nr [...] wraz z dokumentacją fotograficzną). Skarżący posiadał dowody zakupu dla 7 pojazdów, zaś dla kolejnych 33 uzyskał opinie rzeczoznawcy samochodowego z których wynika, że 33 z 54 pojazdów posiada niezbędne cechy charakterystyczne do włączenia ich do kolekcji i grupy pojazdów zabytkowych. Podczas kolejnych oględzin przedmiotowego terenu przeprowadzonych dnia 27 listopada 2018r., stwierdzono, że na dz.nr [...] obręb 9 L. znajdują się samochody ustawione wzdłuż ogrodzenia a teren działki jest uporządkowany i brak jest luźnych części samochodowych. Skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające przekazane odpadów o kodach 16 01 16 - metale nieżelazne; 16 06 01- baterie i akumulatory ołowiowe; 17 04 01- miedź, mosiądz, brąz; 17 04 02-aluminium, 17 04 07 - mieszaniny metali i 20 01 40- metale uprawnionym podmiotom. Z ustaleń organu wynika, że właścicielem dz.nr [...] jest P.L., który na podstawie umowy ustnej użyczył przedmiotowy teren Skarżącemu, który jest jedynym posiadaczem odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce. Organ odwoławczy podał nadto, że Burmistrz Miasta w dniu 25 sierpnia 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. terenu działki nr [...] w L.. Organ ten zobowiązał Skarżącego do składania w odstępach trzymiesięcznych sprawozdań z postępów prac porządkowych prowadzonych na dz.nr [...], a także do przedstawienia opinii rzeczoznawcy samochodowego w celu ustalenia wartości historycznej/zabytkowej pojazdów znajdujących się na przedmiotowym terenie. Ostateczny termin na złożenie opinii wyznaczony został na dzień 31 października 2018r.,a następnie termin ten został przedłużony do końca roku kalendarzowego 2018. Po przedstawieniu dokumentów o przekazaniu odpadów uprawnionym podmiotom oraz opinii rzeczoznawcy samochodowego i potwierdzeniu w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 27 listopada 2018 r., że działka nr [...] została uporządkowana, Burmistrz Miasta decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r. umorzył postępowanie dot. usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W związku z zaniechaniem przez Skarżącego realizacji obowiązku określonego art. 284 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm., dalej: "POŚ"), tj. nie przedłożeniem wykazu zawierającego informację o magazynowanych odpadach oraz o wysokości należnych opłat Marszałek Województwa pismem z dnia 24 stycznia 2020r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia należnej opłaty z tytułu magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce ich magazynowania na terenie przedmiotowej działki za rok 2017. Jednocześnie Skarżący został poinformowany o skutkach magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji a także o przysługującym prawie do złożenia wykazu zawierającego informacje o magazynowanych odpadach oraz informacje o wysokości należnych opłat wraz ze zbiorczym zestawieniem informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości opłat należnych za rok 2017. Udzielając odpowiedzi na powyższe Skarżący zakwestionował ustalenia poczynione w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach od 6 maja do 2 czerwca 2016r., stwierdzając m.in., że żaden z pojazdów nie stanowił odpadu lecz są to pojazdy zabytkowe, żaden z pojazdów nie został przekazany do stacji demontażu na kasację jako odpad. W konsekwencji powyższych ustaleń w związku z magazynowaniem na działce nr [...] części samochodowych zasadne było obciążenie posiadacza odpadów (Skarżącego) opłatą podwyższoną z tytułu magazynowania odpadów. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej o której mowa w art. 288 POŚ w stosunku do pojazdów zgromadzonych na przedmiotowej działce, a wyłącznie w odniesieniu do części samochodowych, stanowiących odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, które zostały przekazane uprawnionym podmiotom w trakcie porządkowania działki. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, ze wysokość opłaty wyliczona została w oparciu o zebraną dokumentację w tym umowy kupna-sprzedaży odpadów z dnia 21 maja 2018r., 30 maja 2018r, z dnia 29 października 2018r., oraz kwity wagowe z dnia 20 kwietnia 2018r., 11 maja 2018r., i z dnia 8 czerwca 2018r., po zastosowaniu odpowiedniego wzoru w wyniku którego przemnożono kolejno masę magazynowanych odpadów (m) przez współczynnik różnicujący wysokość jednostkowej stawki za umieszczenie odpadów na składowisku - dla magazynowania odpadów współczynnik ten wynosi 0,05 (w) dalej przez jednostkową stawkę opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku zależną od rodzaju magazynowanego odpadu w danym roku sprawozdawczym (s) a następnie przez liczbę pełnych dób (d). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A.L. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego do ponownego rozpoznania, zarzucając: • naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 1 i 3 kpa. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji, a to w zakresie polegającym na nie wyjaśnieniu dlaczego decyzja, która została wydana z naruszeniem prawa nie została wyeliminowana z obrotu prawnego; • obrazę przepisu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 kpa. i art. 8 k.p.a., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w jaskrawym naruszeniu przez organ, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; • obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 80 kpa., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przekształciła się w niczym nie uzasadnioną dowolność, szczegółowo przedstawioną w uzasadnieniu odwołania; • obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiającą się w wydaniu decyzji, mimo iż zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że jest znanym lokalnie kolekcjonerem pojazdów zabytkowych. Na przestrzeni wielu lat ratuje zapomniane pojazdy z epoki przed dewastacją i zapomnieniem. Na miarę swoich możliwości finansowych remontuje je i przywraca im dawny blask. Pojazdy te zaparkowane są na posesji położonej w L. przy ul. P.. Niejednokrotnie w celu restaurowania pojazdów zabytkowych, zakupuje do nich części zamienne, o które z biegiem czasu coraz trudniej. Części te są kupowane spontanicznie, przy każdej nadarzającej się okazji. Zbiór pojazdów zabytkowych, jakie posiada odwołujący jest pokaźny. W najbliższej okolicy, nie ma kolekcjonera, który mógłby pochwalić się chociażby zbliżonym zbiorem. Zdaniem Skarżącego Marszałek Województwa i SKO wydali zaskarżone decyzję w oparciu o materiał dowodowy, który okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy jego uzupełnieniu mogły skutkować wydaniem rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącego. Nadto organy nie podjęły żadnej inicjatywy dowodowej, aby ten stan rzeczy zmienić. Przecież, aby ocenić czy części znajdujące się na nieruchomości były odpadem, czy też nadawały się do użycia, należało zasięgnąć opinii biegłego. Bez wątpienia takie ustalenia wymagają wiedzy specjalistycznej, której organy nie mają. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego sprecyzował zarzut skargi, podnosząc, że organy nieprawidłowo uznały, opierając się na dowolności, że gromadzone przez skarżącego części są odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 16 ustawy o odpadach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn.zm.) i § 1pkt 2 zarządzenia nr 49 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem wirusem SARS-CoV-2 sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Opłata za korzystanie ze środowiska, o której mowa w art. 272 pkt 1 P.O.Ś., jest jednym z finansowo-prawnych środków ochrony środowiska, obok wymienionych w pkt 2-4 tego przepisu administracyjnej kary pieniężnej, zróżnicowanych stawek podatków i danin publicznych służących celom ochrony środowiska oraz opłaty emisyjnej. Opłata za korzystanie ze środowiska, jak wynika z treści art. 273 ust. 1 pkt 4 P.O.Ś., ponoszona jest m.in. za składowanie odpadów, przy czym zgodnie z art. 293 ust. 2 tej ustawy, magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska. W myśl art. 293 ust.1 tej ustawy za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Dodać należy, że w myśl art. 3 pkt. 12 POŚ pod pojęciem odpady rozumieć należy odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 i 875). I tak przepis art. 3 pkt. 6 ustawy o odpadach stanowi, że przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Przez magazynowanie odpadów zgodnie z art. 3 pkt. 5 ustawy o odpadach rozumieć należy czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Zgodnie z art. 284 ust. 1 P.O.Ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 P.O.Ś.). W myśl art. 285 ust. 2 P.O.Ś. podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do dnia 31 marca następnego roku. We wskazanym terminie podmiot korzystający ze środowiska obowiązany jest również do przedłożenia marszałkowi województwa wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz o wysokości należnych opłat (dalej: "wykaz"). W sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłoży wykazu, marszałek województwa, zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 1 P.O.Ś., wymierza w drodze decyzji opłatę, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że Skarżący na działce nr [...] przy ul. P. w L. magazynował w roku 2017 odpady bez wymaganej prawem decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów i nie przedłożył wykazu wymaganego przepisem art. 284 P.O.Ś. Powyższe, jak trafnie zauważa organ odwoławczy potwierdzają jednoznacznie ustalenia kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska przeprowadzonej w dniach od 6 maja do 2 czerwca 2016r., oględziny przedmiotowego terenu przeprowadzone w dniu 27 listopada 2018r., opinia rzeczoznawcy samochodowego, a także dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów (metali nieżelaznych, baterii i akumulatorów ołowiowych, mosiądzu, aluminium, brązu itp.) uprawnionym podmiotom. Wyliczona podwyższona opłata z tytułu magazynowania odpadów za rok 2017 została ustalona przy uwzględnieniu stawek określonych w przypadku rodzaju danego odpadu, przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015r., w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U poz. 1875 z 2015r.). Przy czym opłata ta została ustalona wyłącznie w odniesieniu do części samochodowych magazynowanych na działce nr [...], a następnie w trakcie porządkowania działki w wyniku wszczęcia procedury zmierzającej do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, przekazanych jako odpady o kodach 16 01 16 - metale nieżelazne; 16 06 01- baterie i akumulatory ołowiowe; 17 04 01- miedź, mosiądz, brąz; 17 04 02-aluminium, 17 04 07 - mieszaniny metali i 20 01 40- metale uprawnionym podmiotom. Ilość odpadów została precyzyjnie ustalona na podstawie przedłożonych przez Skarżącego dokumentów przekazania, tj. umowy kupna-sprzedaży odpadów z dnia 21 maja 2018r., 30 maja 2018r, z dnia 29 października 2018r., oraz kwity wagowe z dnia 20 kwietnia 2018r., 11 maja 2018r., i z dnia 8 czerwca 2018r. Skoro opłata za magazynowanie odpadów została ustalona wyłącznie w odniesieniu do części samochodowych, które zostały w wyniku porządkowania działki przekazane przez Skarżącego uprawnionym podmiotom, nie sposób zgodzić się ze Skarżącym, że do oceny czy części znajdujące się na działce stanowiły odpady, czy też nadawały się do użycia należało zasięgnąć opinii biegłego. Okoliczność przekazania tych części jako odpadów uprawnionym podmiotom stanowi, że sam Skarżący uznał, iż nie mogą one być już wykorzystane zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Należy zauważyć, że polskiej procedurze administracyjnej obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei na podstawie art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Należy zwrócić uwagę, że konstrukcja prawna zasady swobodnej oceny dowodów pozwala jedynie na twierdzenie, że organ przy ustalaniu prawdy materialnej nie jest związany jakimikolwiek przepisami prawa, które określałyby wartość poszczególnych rodzajów dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ staje się jednak dowolną, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Należy wreszcie wskazać i na treść art. 75 k.p.a., który wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że organy uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy. Dokonana przez organy ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w okolicznościach badanej sprawy. Sąd miał też na uwadze, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja opisanym powyżej standardom odpowiada. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami prawa i wbrew zarzutom skargi w jego toku nie doszło do naruszenia art. 7, ani art. 77 k.p.a w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik spraw. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.