I SA/Gd 588/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2016 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 29 stycznia 2016 r., skarżąca H. K. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku skarżąca dołączyła: (-) odpis postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2015 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym; (-) odpis pisma z dnia 20 kwietnia 2015 r. skierowanego przez WSA w Warszawie do Okręgowej Izby Radców Prawnych [...]; (-) odpisy zaświadczeń lekarskich z dnia 6 listopada 2012 r. i 21 sierpnia 2014 r. o stanie zdrowia skarżącej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że prowadzi sama gospodarstwo domowe, poza mieszkaniem o powierzchni 45 m2 oraz używanym samochodem osobowym nie posiada innego majątku, utrzymuje się z emerytury, wynosi około 1.400 zł brutto miesięcznie, do podstawowych kosztów swojego utrzymania zaliczyła opłaty za mieszkanie oraz wydatki na odpłatne leczenie (przy czym nie wskazała ich kwoty). Nadmieniła, że jej trudną sytuację potwierdzają załączone dokumenty – postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie o przyznaniu skarżącej prawa pomocy oraz zaświadczenie o stanie zdrowia. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania, gdyż oświadczyła nieprawdę co do swojego stanu rodzinnego, jak również majątkowego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z licznych spraw toczących się przed tut. sądem ze skarg skarżącej, jej małżonka W. K. oraz syna M. K., w których ubiegali się oni o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, w jej małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, posiada dwie nieruchomości położone w [...] przy [...] (której nie wykazała w złożonym oświadczeniu) oraz przy [...], zamieszkuje wspólnie z małżonkiem oraz synem i jego rodziną w domu położonym przy [...]. Małżonek skarżącej nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS, nie jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego i wierzytelności, od dnia 5 kwietnia 2013 r. na jego rachunek bankowy nie wpłynęły żadne środki pieniężne. Natomiast syn skarżącej ma troje dzieci, które wychowuje wspólnie z konkubiną, prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "A", posiada dwa lokale użytkowe położone w [...] przy [...] oraz przy [...], które wydzierżawia oraz działkę nr [...] położoną w [...], w obrębie [...], na której prowadzi działalność gospodarczą, działalność gospodarczą prowadzi także pod adresem zamieszkania, tj. przy [...], posiada środki transportu. Stwierdzone fakty prowadzą do wniosku, że skarżąca zataiła informacje, które mają istotny wpływ na ocenę jej możliwości płatniczych. Skarżąca konsekwentnie twierdzi, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Takiemu twierdzeniu nie można dać wiary, skoro skarżąca zamieszkuje wspólnie z małżonkiem oraz z synem i jego rodziną. W ocenie referendarza sądowego skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobami, z którymi zamieszkuje. Jak już wskazano, dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy należy uwzględnić także sytuację finansową osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym – w tym przypadku syna skarżącej, gdyż jej małżonek nie osiąga żadnych dochodów i nie posiada majątku. Jednak w niniejszej sprawie dokonanie takiej oceny zostało uniemożliwione przez samą skarżącą, która uchyliła się od podania danych dotyczących majątku i dochodów syna. Ocena taka nie mogła zostać podjęta na podstawie wniosków i dokumentów składanych przez syna skarżącej w sprawach zawisłych przed tut. sądem, w których ubiegał się on o przyznanie prawa pomocy, z tej przyczyny, że konsekwentnie uchylał się on od przedstawienia swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny. Syn skarżącej nie wyjawiał wszystkich składników posiadanego majątku oraz wszystkich źródeł i wysokości osiąganych dochodów, nie określał także kwoty wydatków, jaką przeznacza na swoje utrzymanie, w tym wydatków związanych z eksploatacją zajmowanej nieruchomości. Referendarz sądowy w niniejszej sprawie nie wezwał skarżącej do udokumentowania stanu majątkowego osób, z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe, gdyż skarżąca był zobowiązana do ujawnienia składników majątku i dochodów tych osób w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca świadomie informacje te zataiła, a zatem oświadczyła nieprawdę. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez skarżącą referendarz sądowy wyjaśnia, że były one niewystraczające do oceny aktualnych jej możliwości płatniczych, jak również nie pozwalały na weryfikację przedstawionych przez nią danych dotyczących jej stanu rodzinnego. Przyznanie skarżącej prawa pomocy w innym postępowaniu nie oznacza automatycznie, że musi ona uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację (także rodzinną) i możliwości finansowe strony, w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Podkreślenia przy tym wymaga, że prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony jest możliwa tylko wówczas, gdy strona udokumentuje nie tylko swoje dochody, ale także gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na swoje utrzymanie (w tym kosztów, jakie ponosi na utrzymanie dwóch nieruchomości, samochodu oraz kosztów odpłatnego leczenia). W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały przez skarżącą wykazane. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.