I SA/Gd 59/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 23 czerwca 2020 r. na rozprawie sprawy ze skargi ,,A" Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2017 r. i za styczeń i luty 2018 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie. "A" Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w K. (dalej jako Spółka), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 grudnia 2019 roku. W przedmiotowej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług i ustalił wysokość tego dodatkowego zobowiązania za miesiące od sierpnia 2017 r. do lutego 2018 r. W tej mierze organ odwoławczy orzekł w oparciu o przepis art.112b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.) – dalej zwana ustawą o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcia sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z powyższego wynika, że Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FSK 845/05, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawieszenie postępowania określone w powyższym przepisie ma charakter fakultatywny, bo ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza dowolności działania sądu w tej mierze. Konieczna jest ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Nie chodzi przy tym jedynie o wpływ rzeczywisty, ale również o wpływ potencjalny, który na danym etapie nie jest jeszcze wiadomy, ale występuje prawdopodobieństwo istotnej wagi tego wpływu na rozpatrywaną sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2014 r., I FZ 250/14). Sądowi wiadome jest z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze I SA/Wr 448/19 wydał 3 października 2019 r. postanowienie o skierowaniu na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. U.E. z 26 października 2012r. Nr C 326 s. 1 i nast.) do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni przepisów prawa unijnego w następującym brzmieniu: Czy dodatkowe zobowiązanie podatkowe, takie jak przewidziane w treści art.112b ust. 2 ustawy VAT, jest zgodne z przepisami dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r. Nr L 347 s.1 ze zm.), a w szczególności art.2, art.250, art.273) oraz art.4 ust.3 Traktatu o Unii Europejskiej, art.325 TFUE i zasadą proporcjonalności? Powyższa sprawa została zarejestrowana w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod sygn. C-935/19. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wymaga oceny czy stosowanie sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy na skutek błędnego rozumienia treści przepisów nie doszło w istocie do uszczuplenia należności podatkowych pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności oraz czy nakładanie takich dodatkowych zobowiązań w istocie służy zapobieżeniu oszustwom podatkowym czy też stanowi jedynie dodatkowy środek fiskalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił uwagę, że przepis umożliwiający nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w formie, w jakiej został wprowadzony nie uwzględnia też w żaden sposób zamiaru podatnika - to jest tego czy zaniżenie podatku było skutkiem oszustwa czy też błędu. Podkreślić należy, iż ze względu na niejasność przepisów ustawy o VAT i jej częste zmiany wielokrotnie także organy podatkowe dokonują błędnej ich interpretacji. W wielu przypadkach dopiero orzecznictwo sądów, a w przypadkach skrajnych orzeczenie TSUE ustala prawidłowe rozumienie przepisów. Przepis jednak przewiduje nakładanie sankcji na podatników również w sytuacji np. błędnego zastosowania się do powszechnie znanej praktyki. Tym samym przedmiotowa sankcja ma charakter widocznie opresyjny aniżeli prewencyjny. Jak zaś wskazano w wyroku TSUE z dnia 26 lutego 2013 r. Hans Åkerberg Fransson, C-617/10, EU:C:2013:105 z art. 2, art. 250 ust. 1 i art. 273 dyrektywy 112, które przejmują sformułowanie między innymi art. 2 i art. 22 ust. 4 i 8 szóstej dyrektywy, w brzmieniu wynikającym z jej art. 28h, a także z art. 4 ust. 3 TUE, w dziedzinie VAT każde państwo członkowskie jest zobowiązane podjąć wszelkie działania ustawodawcze i administracyjne niezbędne do zapewnienia na jego terytorium poboru w pełnej wysokości należnego VAT i zwalczania przestępczości podatkowej (zob. wyrok TSUE z dnia 17 lipca 2008 r. Komisja przeciwko Włochom, C-132/06, EU:C:2008:412, pkt 37, 46). Jak wskazano to w postanowieniu WSA we Wrocławiu, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że rzeczywisty oszust nie jest zainteresowany ujawnianiem swoich działań w drodze autokorekty deklaracji. Tego rodzaju sankcja jak przewidziana w art. 112b ust. 2 ustawy o VAT nie spełnia wobec tego należycie funkcji prewencyjnej wobec potencjalnych sprawców wyłudzeń. W ocenie Sądu ocena spornej kwestii, na tle przytoczonego pytania prejudycjalnego wskazuje, że orzeczenie TSUE będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż dotyczy okoliczności, która była przedmiotem rozstrzygania organów podatkowych, tj. możliwości ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Zarzut naruszenia przepisu art. 112b ustawy o VAT, został także sformułowany przez stronę wnoszącą skargę. Konieczność uwzględnienia oczekiwanego orzeczenia TSUE przez Sąd pierwszej instancji uzasadnia też zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Zgodnie z tą zasadą prawo krajowe może być stosowane jedynie w zakresie, w jakim nie jest sprzeczne z normami wspólnotowymi, polskie organy i sądy mają zaś obowiązek uwzględniania dorobku orzecznictwa TSUE. Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.