I SA/Gd 594/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi R. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako Dyrektor IAS), działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako K.p.a., art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., po zbadaniu akt sprawy, w związku z zażaleniem R. S. (dalej jako Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako Naczelnik US) z dnia 29 października 2020 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 września 2019 r. nr [...], uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów, stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie, wystawionego przez Dyrektora A S.A. (dalej: Wierzyciel) tytułu wykonawczego z dnia 12 września 2019 r., obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od 01/2014 do 02/2019. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, Naczelnik US zawiadomieniem z dnia 28 października 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bank S.A. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu w dniu 6 listopada 2019 r. Pismem z dnia 11 listopada 2019 r. Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. tj. nieistnienie obowiązku, przedawnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W treści wniesionego środka zaskarżenia Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanego zajęcia oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. Pismem z dnia 10 grudnia 2019 r. Naczelnik US przekazał Wierzycielowi zgłoszone zarzuty celem zajęcia stanowiska zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 29 września 2020 r.) Wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Po uwzględnieniu ostatecznego stanowiska Wierzyciela, Naczelnik US postanowieniem z dnia 29 października 2020 r. uznał wniesione przez Skarżącego zarzuty za niezasadne. Natomiast odrębnym postanowieniem z tego samego dnia o nr j.w. Naczelnik US umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów. W wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia 29 października 2020 r., Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazując na treść art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz art. 134 i 105 § 1 k.p.a. stwierdził, że analiza akt sprawy wykazuje, że Naczelnik US wydał postanowienie w przedmiocie wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów, w oparciu o art. 105 K.p.a., który nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie przewiduje możliwości wniesienia od takiego postanowienia zażalenia. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów zostało zgłoszone w związku z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie mogło ono natomiast stanowić przedmiotu odrębnego postępowania. W przypadku rozpoznania zarzutów i uznania ich za zasadne organ egzekucyjny umarza bowiem prowadzone postępowanie egzekucyjne i w konsekwencji uchyla dokonane czynności egzekucyjne. Samo natomiast wniesienie zarzutów zawiesza postępowanie egzekucyjne z mocy prawa, o czym stanowi art. 35 § 1 u.p.e.a. Powyższe stanowi zatem, w opinii Dyrektora IAS, przyczynę stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia, skutkującej brakiem możliwości dokonania przez organ odwoławczy merytorycznej oceny wydanego przez Naczelnika US postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 25 lutego 2021 r., Skarżący zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.), a także inne naruszenia przepisów postępowania stanowiącego naruszenie interesu prawnego Skarżącego poprzez brak rozpoznania istoty sprawy w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 K.p.a.); 2. brak możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji zgłoszenia zarzutów (zawieszenie z mocy prawa - art. 35 § 1 u.p.e.a.), co oznacza, iż nie jest to możliwe przed uprawomocnieniem się postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, które to postanowienie zostało wydane - zdaniem Strony - po wydaniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego; 3. złożoną skargę do WSA w Gliwicach na postanowienie Dyrektora A S.A., w tym wniosek o wstrzymanie wykonalności postanowienia wierzyciela, która obecnie jest przedmiotem rozpoznania w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego; 4. prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania przed rozstrzygnięciem o zasadności postanowienia oraz brak odniesienia się do ww. kwestii przez organ II instancji, co stanowi przejaw rażącego naruszenia przepisów; 5. art. 10 § 2 w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., poprzez brak wskazania przesłanek, dlaczego organ odstąpił od powyższej zasady - ze szczegółowym wykazaniem i wyjaśnieniem ze względu, na którą z przesłanek wykazanych w art. 10 § 2 K.p.a. to nastąpiło - co zgodnie zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.). oraz pogłębiania zaufania (art. 8 K.p.a.), A S.A. winna szczegółowo wskazać w ramach uzasadnienia taktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia; 6. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść Strony (art. 7a K.p.a.), w odniesieniu do podwójnego pobierania opłaty, ze względu na brzmienie art. 2 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 6 u.o.o.a.; 7. art. 10 § 3 K.p.a. poprzez brak odnotowania w aktach sprawy, przyczyn zmiany właściwości organów na B. oraz K.; 8. art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia Stronom przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nie wskazuje jednoznacznie, który jego fragment dotyczy jakiegoś zarzutu, jest chaotyczne, niespójne i niedbałe; 9. art. 14 § 1a i 1b K.p.a. poprzez wykorzystywanie w niniejszym postępowaniu dowodów w postaci elektronicznej nie opatrzonych podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Stosownie do powyższego, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy; względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej, stosownie do norm przepisanych. Dodatkowo Skarżący wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi przez WSA w Gliwicach na postanowienie Dyrektora A S.A. z dnia 29.09.2020 r.; łączne rozpoznanie niniejszej sprawy wraz ze sprawą I SA/Gd 593/21 i I SA/Gl 1615/20; przeprowadzenie dowodów z akt sprawy postępowania prowadzonego przez WSA w Gliwicach oraz wstrzymania wykonalności zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie sformułowanych zarzutów. W odpowiedzi za zarzuty zawarte w skardze Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca. Nie oznacza to jednak, że Sąd jest władny wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy wyręczając w tym organ administracji. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia 25 lutego 2021 r., którym Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 29 października 2020 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów. Zgodnie z art. 134 k.p.a. - mającego zastosowanie w niniejszym postępowaniu na zasadzie art. 18 u.p.e.a. - w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania (odpowiednio zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia aktu w toku instancji. Natomiast przesłanka podmiotowa oznacza złożenie odwołania (zażalenia) przez legitymowany podmiot - stronę postępowania. Zgodnie z dyspozycją art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeśli u.p.e.a. lub k.p.a. tak stanowi. Stosownie natomiast do art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Mając na uwadze powyższe oraz stan faktyczny sprawy, zdaniem Sądu, zasadnym było stwierdzenie niedopuszczalności wniesionego przez Skarżącego środka zaskarżenia, a rozstrzygnięcie Dyrektora IAS w tym zakresie było prawidłowe. Analiza akt sprawy wykazała, że Naczelnik US wydał postanowienie w dniu 29 października 2020 r. w przedmiocie wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów, w oparciu o art. 105 K.p.a., który nie mógł stanowić samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie przewidywał możliwości wniesienia od takiego postanowienia zażalenia. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów zawarte w piśmie Skarżącego z dnia 11 listopada 2019 r. zostało zgłoszone w związku z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie mogło ono natomiast stanowić przedmiotu odrębnego postępowania. W przypadku rozpoznania zarzutów i uznania ich za zasadne organ egzekucyjny umarza bowiem prowadzone postępowanie egzekucyjne i w konsekwencji uchyla dokonane czynności egzekucyjne. Samo natomiast wniesienie zarzutów zawiesiło postępowanie egzekucyjne z mocy prawa, o czym stanowi art. 35 § 1 u.p.e.a. Powyższe, stanowiło zatem przyczynę stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia, skutkujące brakiem możliwości dokonania przez organ odwoławczy merytorycznej oceny wydanego przez Naczelnika US postanowienia. Odnosząc się do treści pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących niespójności ustaleń miedzy organem I instancji i organem II instancji, Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IAS prawidłowo stwierdził, że postanowienie organu I instancji wydane w oparciu o art. 105 k.p.a. nie mogło stanowić samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, stąd nie było możliwości wniesienia od takiego postanowienia zażalenia. Co prawda organ I instancji błędnie pouczył Stronę o przysługującym prawie złożenia zażalenia, nie mniej jednak błędne pouczenie nie kreuje nowego przepisu prawa (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2016 r.. sygn. akt II FSK 2438/14). Zdaniem Sądu, błędne pouczenie co do prawa wniesienia zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednak samo pouczenie o możliwości zaskarżenia postanowienia takiego uprawnienia nie tworzy. Skoro jednak Strona została błędnie pouczona, skutkowało to stwierdzeniem niedopuszczalności wniesionego przez Skarżącego zażalenia i brakiem merytorycznej oceny wydanego przez organ I instancji postanowienia. Wnioskowane przez Skarżącego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów, zostało zgłoszone w związku z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. tj. nieistnienie obowiązku, przedawnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, stąd nie mogło ono stanowić przedmiotu odrębnego postępowania. Nietrafny jest również, w opinii Sądu, zarzut dotyczący wydania przez organ I instancji postanowienia w przedmiocie zarzutów dopiero po wydaniu postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oba zaskarżone przez Stronę postanowienia organu I instancji zostały wydane w tej samej dacie, tj. w dniu 29 października 2020 r., zaś sama numeracja wydanych aktów nie świadczy o kolejności ich wydania. Odnośnie zarzutu Skarżącego dotyczącego rzekomego nierozpatrzenia przez organ odwoławczy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia zarówno na postanowienie w przedmiocie zarzutów jak i w przedmiocie umorzenia, Sąd uznał zarzut za bezzasadny, bowiem analiza akt sprawy wskazuje, Skarżący złożył zażalenia z zachowaniem ustawowego terminu, stąd wniosek o przywrócenie terminu był bezpodstawny. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza także przepisów zawartych w art. 10 § 2 k.p.a., bowiem przez cały czas trwania postępowania Strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z akt sprawy wynika, że wierzyciel dwukrotnie wzywał Stronę do przedłożenia oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z osobą, która zarejestrowała odbiornik RTV pod nr [...], jednakże Skarżący nie ustosunkował się do powyższych wezwań. Również organ odwoławczy wzywał Stronę do uzupełnienia braków formalnych poprzez podpisanie podania i uzupełnienie jego brakujących stron, co bezsprzecznie wynika z analizy akt postępowania. Zdaniem Sądu, Dyrektor IAS prawidłowo również nie podzielił twierdzeń Skarżącego w przedmiocie rzekomego naruszenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Obowiązki organu wynikające z tej zasady nie ograniczają się do przekonującego uzasadnienia treści decyzji pod względem prawnym i faktycznym, również w odniesieniu do decyzji uznaniowych. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia Strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, które Strona uważała za istotne dla sposobu jej załatwienia. Zasada przekonywania łączy się więc ściśle z zasadą pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 K.p.a.) do organów państwa jak i zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.). Zasada z art. 11 realizuje także pewien cel pragmatyczny, a mianowicie doprowadzenie do wykonania przez Strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, co jednak nie mieści się w ramach procedury administracyjnej, lecz należy do funkcji postępowania egzekucyjnego administracji. Bezpodstawne są także zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 7a K.p.a., bowiem orzekające w sprawie organy obu instancji nie miały żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do znaczenia zastosowanych przepisów, jak również art. 14 § 1a i 1b K.p.a., gdyż przepisy te zaczęły obowiązywać dopiero z dniem 1 lipca 2021 r. Odnosząc się natomiast do rzekomego naruszenia przez organ I instancji przepisów z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, Sąd zauważył, że analiza treści zaskarżonego postanowienia dowodzi, że spełnia ono wymogi określone w art. 124 § 1 i 2 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.p.e.a. oraz K.p.a. i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.