I SA/Gd 595/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. J. T. wnioskiem dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wprawdzie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże rozpoznania wymaga jedynie część złożonego przez niego wniosku obejmująca żądanie ustanowienia pełnomocnika, gdyż zgodnie z brzmieniem art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należało dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Ponieważ skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dokumentów dołączonych do wniosku oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2010 r. (doręczone w dniu 29 lipca 2010 r.), ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnią córką, jedynym źródłem utrzymania rodziny jest przyznany żonie wnioskodawcy zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 675,60 zł (dowód: decyzja starosty z dnia 27 stycznia 2010 r.), majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 66 m2, dwa samochody osobowe marki [...], rok produkcji 1998 o wartości 16.000 zł i [...] o wartości 14.000 zł oraz samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 2002 o wartości 12.000 zł, z których to składników majątku prowadzona jest egzekucja (dowód: protokoły zajęcia ruchomości z dnia 6 sierpnia 2009 r. i 23 kwietnia 2010 r.), nie posiadają oni oszczędności, co potwierdzają przedstawione wyciągi z rachunków bankowych sporządzone za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2010 r. oraz od 11 maja do 13 lipca 2010 r. (salda końcowe posiadanych przez żonę wnioskodawcy trzech rachunków bankowych wynosiły 59,57 zł, 0,90 zł i 6,41 zł), zadłużenie wnioskodawcy wobec ZUS na dzień 10 grudnia 2009 r. wynosiło 10.119,87 zł (dowód: pismo wierzyciela), a wobec osoby prywatnej na dzień 10 czerwca 2010 r. – 17.054,68 zł (dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty należności), małżonkowie posiadają także zadłużenie z tytułu przyznanego kredytu w rachunku bankowym w łącznej kwocie 17.167,79 zł (dowód: pismo banku z dnia 24 czerwca 2009 r. wraz z wnioskami małżonków o umorzenie odsetek karnych i wstrzymanie windykacji), zaś żona wnioskodawcy zaciągnęła pożyczkę bankową na okres od 8 maja 2009 r. do 8 maja 2013 r., której miesięczna spłata wynosi 651,31 zł (dowód: umowa pożyczki, potwierdzenie przelewu raty z dnia 2 sierpnia 2010 r.). Dodatkowo z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika, że małżonkowie z uwagi na złą sytuację finansową korzystają z pomocy udzielanej im przez syna, który ponosi nie tylko koszty związane z eksploatacją mieszkania (opłaty na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, za gaz, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne), ale także pokrywa wydatki związane z edukacją swojej małoletniej siostry. Okoliczność ta została potwierdzona również przez syna wnioskodawcy w oświadczeniu z dnia 18 maja 2010 r., a nadto znajduje odzwierciedlenie w historii rachunków bankowych żony wnioskodawcy, na które przekazywane są środki pieniężne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia wysokość miesięcznych dochodów trzyosobowej rodziny, które nie mają charakteru stałego, okoliczność nieposiadania zasobów pieniężnych, konieczność korzystania z pomocy finansowej udzielanej przez syna, a w zasadzie pozostawania na jego utrzymaniu. Wskazać przy tym należy, że składniki majątku małżonków, z których sprzedaży mogliby oni uzyskać dodatkowe środki pieniężne, podlegają zajęciu komorniczemu. W świetle przedłożonych przez stronę dokumentów jej sytuacja finansowa nie budzi wątpliwości. Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.