I SA/Gd 595/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-10-12
Skład orzekający: Małgorzata Tomaszewska, Sławomir Kozik, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami i kosztami upomnień, pomimo trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 U.s.u.s. Ponadto, nawet przy istnieniu przesłanek umorzenia, ZUS posiada swobodę uznania administracyjnego w podejmowaniu decyzji o umorzeniu, a w okolicznościach sprawy nie stwierdzono ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego konieczność umorzenia.Stan faktyczny
G. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami i kosztami upomnień, powołując się na trudną sytuację finansową i brak majątku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszła całkowita nieściągalność składek, a sytuacja finansowa wnioskodawcy może się poprawić. Prezes ZUS utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących umorzenia składek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2011 r., nr [....] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2010 r., nr 79/2010 Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a i 3b i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) dalej jako "U.s.u.s." oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) dalej jako "rozporządzenie wykonawcze", nie uwzględnił wniosku G. S. i odmówił umorzenia należności z tytułu składek, które na dzień złożenia wniosku wynosiły:
a) składki na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą za okres od [..] do [..] oraz na ubezpieczenie społeczne pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od [...] do [...] w łącznej kwocie 4.195,86 zł,
b) na ubezpieczenie zdrowotne wnioskodawcy, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą za okres od [..] do [...] w łącznej kwocie 699,96 zł,
c) na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 07/2010 do 09/2010 w kwocie 504,49 zł,
d) odsetki za zwłokę wyliczone od całości zaległości na dzień 12 października 2010 r. w kwocie 84,00 zł,
e) koszty upomnień w kwocie 79,20 zł.
Swoją odmowę ZUS uzasadnił brakiem podstaw do przyjęcia, iż w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność składek. Równocześnie ZUS wydał decyzję
z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie zaległości wynikających z nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników nie będących ich płatnikami przyjmując, że z uwagi na wyłączenie zawarte
w art. 30 U.s.u.s. prowadzone postępowanie wobec tych należności jest bezprzedmiotowe.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła,
że okolicznością stanowiącą podstawę do umorzenia zaległości jest dramatyczna sytuacja jego przedsiębiorstwa, które zostało zamknięte z powodu braku płynności finansowej, w wyniku czego wnioskodawca nie był w stanie wypełniać swoich zobowiązań finansowych. Przeciwko wnioskodawcy prowadzone są postępowania egzekucyje nadto,podał,że zawarł z żoną umowę o rozdzielności majątkowej
i nie posiada żadnego majątku, z którego można byłoby zaspokoić należności
z tytułu składek. Zdaniem wnioskodawcy okoliczności powyższe stanowią wypełnienie dyspozycji art. 28 ust. 3 pkt 3 U.s.u.s. Dodał, że uregulowanie
należności z tytułu składek wobec ZUS pozbawi w sposób oczywisty jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Odwołujący się negatywnie ocenił również stanowisko ZUS wyrażone w decyzji nr [..] z dnia 10 grudnia 2010r. umarzającej postępowanie w zakresie zaległości z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika.
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2011 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.
Prezes ZUS wskazał na art. 28 ust. 2 i 3 U.s.u.s. i zauważył,
że wyliczenie tam zawarte stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, a które
w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż w dalszym ciągu prowadzone jest przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne. Umorzenie zadłużenia na podstawie
art. 28 ust. 1 – 3 U.s.u.s. byłoby w obecnym stanie rzeczy po prostu przedwczesne.
Podtrzymał opinię, iż możliwa jest w przyszłości poprawa sytuacji dochodowej wnioskodawcy i spłata całości bądź części zadłużenia. Tym bardziej, że zadłużenie dotyczy okresu od lipca 2010 r. do września 2010 r., a termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosi 10 lat z możliwością jego zawieszenia. Wyjaśnił też, że zasadniczym obowiązkiem wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) jest dogłębna analiza stanu faktycznego i zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań, o którym mowa w art. 28 U.s.u.s., a także wykorzystywanie wszystkich instrumentów prawnych z zakresu przymusowego dochodzenia zaległych należności składkowych. Wskazał również, że decyzja o umorzeniu w każdym przypadku ma charakter uznania i leży tylko i wyłącznie w gestii wierzyciela, który może swobodnie dysponować swoimi roszczeniami.
W dalszej kolejności ZUS wyjaśnił, że U.s.u.s przewiduje możliwość umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności,
do czego upoważnia art. 28 ust. 3a i 3b ustawy. Przepis ten dotyczy jednak należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a więc tych należności,
które płatnik składek – jako ubezpieczony – obowiązany jest uiścić za siebie samego. ZUS powołał się również na treść art. 30 U.s.u.s., zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ustawy. Uregulowanie to znalazło swój wyraz w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 10 grudnia 2010 r. umarzającej postępowanie w zakresie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Zarzucił ZUS naruszenie art. 28 ust. 1 i 3 U.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie i odmówienie skarżącemu umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu do zaistniałego stanu majątkowego skarżącego prowadzić powinno
do umorzenia znacznej części lub całości nieopłaconych składek wraz z odsetkami oraz kosztami upomnień.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa
jest trudna i nie posiada majątku, z którego można by zaspokoić ciążących na nim zaległości. Zaprzestał również prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiada żadnych składników zlikwidowanego przedsiębiorstwa, z których można
byłoby zaspokoić jego wierzycieli. Skarżący nie pracuje. a. o jego
złej kondycji finansowej świadczy chociażby fakt wpisania go do rejestru dłużników niewypłacalnych nr [...]. Okoliczności te stoją w sprzeczności
ze stanowiskiem ZUS, który przewiduje poprawę sytuacji materialnej skarżącego
w przyszłości. Skarżący zarzucił, że długi okres przedawnienia roszczeń (10 lat)
i równie długa możliwość odwlekania decyzji o umorzeniu powoduje naliczanie odsetek, które powiększają sumę zadłużenia. Kwestionując przedwczesność umorzenia należności z tytułu składek wskazał, że właśnie umorzenie zaległości powstrzyma wzrost zadłużenia i dlatego jest konieczne.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270
ze zm.) dalej jako P.p.s.a., Sąd może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponadto na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Jak stanowi z kolei art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola,
o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, o czym stanowi § 2 cytowanego artykułu.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, wraz z odsetkami,
na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy za okres od lipca do września 2010 r.
Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ust. 1 – 3 U.s.u.s., ustanawiający możliwość umorzenia tych należności, w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 4 U.s.u.s., umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Równocześnie na postawie art. 32 U.s.u.s.,
przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio
także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.
Całkowita nieściągalność zdefiniowana została w art. 28 ust. 3 U.s.u.s.
i zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów
albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia
i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka,
następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby
trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia,
o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami
tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalnośc. Może to mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach na podstawie art. 28 ust. 3a U.s.u.s., których wskazanie ustawa pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.
Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31.07.2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) dalej jako rozporządzenie, w którego § 3 ust. 1 zawarta została zasada, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,
w szczególności w przypadku, gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Równocześnie ustawodawca w art. 30 U.s.u.s. wyłączył możliwość umarzania należności z tytułu składek wobec składek finansowanych przez ubezpieczonych
niebędacych płatnikami składek.
Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jako należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów k.p.a., kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak wynika to nie tylko z powołanego wyżej przepisu
art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku obu kategorii przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze,. z reguły niezależnych od samego zobowiązanego. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.
Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotne jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłoby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób wyczerpujący zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał wszechstronnej jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, iż mimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy, brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości.
ZUS wziął pod uwagę, że wnioskodawca posiada zadłużenie wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 135600 zł oraz 746 CHF, a takżę zadłużenie z tytułu nieopłaconych faktur w kwocie 235000 zł. Ponadto uwzględnił, że wnioskodawca dokonał poręczenia pożyczki na kwotę 50000 zł, którą udzielono jego żonie M. S.. Ustalono przy tym, że zobowiązania te nie są spłacane. ZUS wziął również pod uwagę, że skarżący nigdzie obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. Równocześnie podniósł, iż skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu z którego wynikałoby, iż jego stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki na chorym członkiem rodziny trwale uniemożliwia skarżącemu wykonywanie pracy zarobkowej, co w świetle przywołanych powyżej przepisów mogłoby stanowić przesłankę do umorzenia należności. Ostatecznie ZUS przyjął, że skoro istnieją możliwości podjęcia przez wnioskodawcę zatrudniania w przyszłości, to wciąż istnieją potencjalne możliwości wywiązania się skarżącego ze swoich zobowiązań.
Prawidłowo zatem oceniono w sprawie, że w świetle brzmienia
art. 28 U.s.u.s. nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Wniosku tego nie podważa przeprowadzone przez
Sąd Rejonowy Wydział XIII Cywilny w sprawie o sygn. akt XIII 1Co 801/11 postępowanie w przedmiocie wyjawienia majątku, które ze swej istoty przeprowadza się, gdy zajęty w egzekucji majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności.
Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 U.s.u.s. daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak do wydania takiego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Natomiast zastosowanie instytucji uznania administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek umorzenia, a to oznacza, że ich brak zawsze skutkować będzie odmową umorzenia zaległości, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Podzielić także należy stanowisko ZUS, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na taki ważny interes zobowiązanego, który w świetle art. 28 ust. 3a i 3b U.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego, przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadniałby konieczność umorzenia narosłych zaległości składkowych. Skarżący wprawdzie posiada zadłużenie, ale wiek skarżącego (46 lat)
oraz możliwość podjęcia pracy zarobkowej, a także osiąganie przez jego małżonkę stałych dochodów rzędu 2000 zł netto miesięcznie oznacza, że ma on obiektywną możliwość uiszczenia zaległości. W tej sytuacji stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne uznać należy za prawidłowe.
Raz jeszcze należy zauważyć, o czym była już mowa, że nawet
w razie stwierdzenia zajścia jednej z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, ZUS w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, może odmówić uwzględnienia wniosku. Uznanie takie nie może jednak być dowolne, winno być w sposób logiczny i przekonywujący uzasadnione. Na tym właśnie etapie ZUS może uwzględnić ewentualne okoliczności, które w jego ocenie, mimo spełnienia ustawowych przesłanek, przesądzają o odmowie umorzenia zaległości
z tytułu składek. Innymi słowy ZUS powinien wówczas rozważyć, czy respektowanie jednej z powszechnie akceptowanych wartości nie jest możliwe z uwagi
na naruszenie innej z nich w sposób, który nie może być zaaprobowany.
Na marginesie niniejszej sprawy należy stwierdzić ,odnosząc się do rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, umarzającego decyzją z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] postępowanie w sprawie umorzenia zaległych składek finansowanych przez ubezpieczonych, że w odniesieniu do części składek
z ubezpieczenia społecznego, które finansowane są przez samych ubezpieczonych nie będących płatnikami, nie istnieją prawne możliwości wydania rozstrzygnięcia
w przedmiocie ich umorzenia. Wynika to z treści art. 30 U.s.u.s., który stanowi,
że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Oznacza to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może badać okoliczności istnienia lub nieistnienia przesłanek umorzenia takich zaległości, a w konsekwencji nie może podejmować decyzji o ich umorzeniu bądź odmowie ich umorzenia. Wszczęte w tym zakresie postępowanie należy umorzyć,
jako bezprzedmiotowe ,na mocy art. 105 § 1 K.p.a., co też zostało uczynione.
Wobec jednak rozstrzygnięcia powyższej kwestii w drodze odrębnej decyzji
z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] badanie jej legalności wykracza poza zakres przedmiotowego postępowania.
Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. ZUS zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie ,w ramach przysługującego mu uprawnienia, doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialna i bytowa skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty zobowiązań.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło