I SA/Gd 598/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r. postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu T. Ś. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2012 r., którym oddalono skargę, pełnomocnik skarżącego adwokat M. A. zwróciła się o zwolnienie swojego mocodawcy od kosztów procesu. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 24 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata). W pierwszej kolejności rozpoznać należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak już wskazano postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2012 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że skarżący został w niniejszej sprawie zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, zatem nie ma obowiązku uiszczania pozostałych kosztów sądowych na żadnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wskazać również należy, że przyznane powołanym postanowieniem skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie zostało cofnięte w trybie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako p.p.s.a.). W konsekwencji wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych związanych z postępowaniem kasacyjnym należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Okoliczność, iż skarżący korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których dokonywana jest ocena zasadności wniesionego przez stronę żądania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika (adwokata) referendarz sądowy zauważa, że stosownie do treści przepisu zawartego w art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest więc dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Negatywną przesłanką ustanowienia dla strony, w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika jest zatem, w myśl powołanego przepisu, zatrudnianie lub pozostawanie w innym stosunku prawnym z którymś z wymienionych tam podmiotów świadczących zawodowo pomoc prawną. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem umożliwienie stronie skorzystania z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, w sytuacji gdy nie jest ona w stanie pokryć samodzielnie całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, których część może stanowić opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli strona zatrudnia już takiego pełnomocnika (lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym), ustawodawca uznał, że ma ona wówczas zapewnioną niezbędną pomoc prawną, wobec czego ustanowienie – nawet przy spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. – zawodowego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu jest niecelowe. Z oświadczenia skarżącego złożonego na druku PPF wynika, iż wnosi on o ustanowienie adwokata. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu 24 stycznia 2013 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokat M. A. do działania w jego imieniu. Pełnomocnik skarżącego w dniu 27 stycznia 2013 r. sporządziła, a następnie w dniu 28 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2012 r. Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i wobec jednoznacznej wymowy powołanego wyżej przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należało, że po stronie skarżącego zachodzi negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w formie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwiająca uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie. Z tego względu, na podstawie przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.