I SA/Gd 599/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oddala skargę. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2016r., uzupełnionym pismami z dnia 4 lipca 2016 r. i 12 sierpnia 2016 r., A Sp. z o. o. z siedzibą w G., zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r., w ramach pomocy de minimis. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 21 września 2016r. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej wysokości 61.156 zł od zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 27 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując treść art. 67 a § 1 pkt 3 oraz art. 67b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że decyzje organów podatkowych w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy i są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przy czym uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji, lecz jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty ważny interes podatnika oraz interes publiczny. W ocenie organu podatkowego wskazane przez Spółkę okoliczności mające stanowić przesłankę do zastosowania instytucji umorzenia odsetek za zwłokę nie potwierdzają występowania ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, przemawiających za przyznaniem wnioskowanej ulgi w spłacie. Z akt sprawy wynika, że A Sp. z o. o. na dzień złożenia wniosku o przyznanie ulgi w spłacie posiadała nieuregulowane zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010r. (wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 września 2015r.) w kwocie 96.160,90 zł wraz z odsetkami odsetki za zwłokę w łącznej wysokości 61.156 zł. W uzasadnieniu wniosku o ulgę w spłacie - umorzenie odsetek za zwłokę - Spółka wskazała, że do powstania zaległości przyczyniły się działania byłego prezesa zarządu Spółki, które doprowadziły do utraty płynności finansowej. Podkreśliła również, że znalazła się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiada realnych szans na polepszenie swojej sytuacji majątkowej i nie ma możliwości wywiązania się z ciążących zobowiązań bez pomocy organów skarbowych. Z załączonego do akt sprawy oświadczenia Spółki zawartego w formularzu informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis wynika, że w odniesieniu do ostatnich trzech lat Spółka odnotowuje rosnące straty, malejące obroty, zwiększeniu ulegają zapasy, zmniejsza się przepływ środków finansowych Spółki, zwiększa się suma zadłużenia, a wartość aktywów netto zmniejsza się lub jest zerowa oraz że nie zaistniały inne okoliczności wskazujące na trudności w zakresie płynności finansowej. Z załączonych do akt sprawy sprawozdań finansowych Spółki z ostatnich trzech lat wynika natomiast, że A Sp. z o. o. za lata od 2012 r. do 2015 r. nie odnotowała straty, lecz osiągała zyski, aktywa obrotowe dopiero w 2015r. uległy zmniejszeniu do kwoty 1.661.004,38 zł, natomiast przychody netto ze sprzedaży stale wzrastały (w 2015r. do kwoty 7.738.539,88 zł). W ocenie organu nie można zatem mówić, że od ostatnich trzech lat Spółka odnotowuje zmniejszające się przepływy środków finansowych. W odniesieniu do zobowiązań z ostatnich trzech lat również brak jest stałej tendencji wzrostowej, gdyż na koniec 2015r. zobowiązania Spółki uległy zmniejszeniu o kwotę 2.455.435,54 zł w stosunku do zobowiązań wykazanych w bilansie na koniec 2014r. Z oświadczenia Spółki zawartego w informacji o sytuacji ekonomiczno - finansowej wynika, że A Sp. z o. o. na koniec 2015r. osiągnęła dochód w wysokości 99.647,81 zł, pomimo poniesienia kilkumilionowych kosztów (7.626.140,06 zł) prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka oświadczyła ponadto, że na dzień 31 maja 2016r. nie posiadała żadnego majątku trwałego ani środków pieniężnych i papierów wartościowych, ale jej majątek obrotowy (wynoszący 1.643.394,81 zł) wraz z kapitałem własnym (wynoszącym 343.989,94 zł) kilkunastokrotnie przewyższa kwotę zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto A Sp. z o. o. za pierwsze pięć miesięcy 2016 r. wykazała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 32.009,91 zł, przy czym, z oświadczenia wynika również, że posiadała środki finansowe w wysokości 374.305,15 zł na pokrycie kosztów prowadzenia tej działalności. Okoliczności te nie świadczą, zdaniem organu, o szczególnie trudnej sytuacji przedsiębiorcy. Pomimo wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 sierpnia 2016r. do przedłożenia wyciągów z należącego do Spółki rachunku bankowego w PKO S.A. Spółka nie okazała wyciągów ani dowodów potwierdzających zamknięcie tego rachunku. Zdaniem Dyrektora w sytuacji nieudokumentowania stosownymi dowodami w sposób wyczerpujący okoliczności, na które strona się powoływała, trudno uznać, że A Sp. z o. o. wykazała, aby w tym przypadku zachodziły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa Spółki stanowi o istnieniu przesłanek, bowiem jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego Spółka posiada środki finansowe na pokrycie kosztów prowadzonej działalności, a nie reguluje zobowiązań podatkowych. Twierdzenie strony, że w obecnej sytuacji finansowej nie jest w stanie wywiązać się z ciążących zobowiązań bez pomocy organów skarbowych nie może stanowić wyłącznej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi, szczególnie, gdy nie sposób tego stwierdzić w oparciu o przedstawiony przez stronę materiał dowodowy. Samo bowiem przekonanie strony o wyjątkowości jej położenia nie jest wystarczające do uznania, że w tym przypadku zachodzą obiektywne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wnioskowaną ulgę. Podnoszone przez Spółkę okoliczności dotyczące obciążenia z tytułu spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowią także przesłanki przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie. Spłata kredytu nie może bowiem korzystać z pierwszeństwa przed zaspokajaniem należności względem Skarbu Państwa, a to miałoby miejsce w sytuacji umorzenia odsetek za zwłokę. Spółka nie wskazała na zaistnienie okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od jej woli, które stanowiły przeszkodę w uregulowaniu zobowiązania podatkowego w terminie. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę powstania trudności finansowych Spółka wskazała kłopoty z płynnością finansową wynikające z działań byłego prezesa zarządu. Zdaniem organów trudności z płynnością finansową dotyczą wielu przedsiębiorstw prowadzących działalność w warunkach gospodarki rynkowej. W tej sytuacji brak podstaw by mówić o wystąpieniu wyjątkowych okoliczności uzasadniających umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, a okresowe problemy finansowe wynikające z opóźnień w płatnościach przez zleceniodawców nie mogą stanowić okoliczności nadzwyczajnych mogących być podstawą do wydania decyzji w oparciu o przesłankę ważnego interesu podatnika. Działalność gospodarcza prowadzona jest przez podatnika we własnym interesie i na własny rachunek, co oznacza, że ponosi on zarówno ujemne konsekwencje rynkowych niepowodzeń w postaci strat, jak i korzystne skutki zarobkowej aktywności w postaci zysku. Zatem Spółka samodzielnie powinna poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej, bez udziału Budżetu Państwa, który reprezentuje interesy wszystkich grup społecznych. Podatki stanowią bowiem podstawę dochodów budżetowych, z których finansowane są wszelkie potrzeby ogółu społeczeństwa, mają więc charakter powszechny. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 122, art. 187, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 ustawy Ordynacji podatkowej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, skutkujące błędnym uznaniem, że nie wystąpił ważny interes podatnika łub interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej. Końcowo Dyrektor wskazał, że reguły dopuszczalności pomocy de minimis, o którą wnioskuje strona, określone zostały w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 352.1 z 24 grudnia 2013r.). W tym kontekście jednak wobec wykazania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej -weryfikacja czy wnioskowana ulga w spłacie mogła być udzielona w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis jest bezcelowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżonej Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 122, art. 187, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego (naruszenie zasady prawdy obiektywnej), skutkujące błędnym uznaniem, że nie wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67b §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej. W ocenie strony skarżącej w jej sytuacji majątkowej zachodzi zarówno ważny interes podatnika jak i interes publiczny uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi. Skarżąca nie posiada środków finansowych na pokrycie należności podatkowej oraz żadnych realnych szans na polepszenie swojej sytuacji majątkowej. Natomiast egzekwowanie należności publicznoprawnej mogłoby spowodować zagrożenie dla dalszego funkcjonowania strony oraz istnieje prawdopodobieństwo, że zakończy się bezskutecznością co wygeneruje kolejne koszty dla Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest decyzja o charakterze uznaniowym. W ocenie Sądu organy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa procesowego ustaliły stan faktyczny sprawy istotny z uwagi na przedmiot sprawy. Stosowanie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wymaga ustalenia zarówno kwoty zobowiązania będącego przedmiotem wniosku, jak również sytuacji finansowej, majątkowej i życiowej strony skarżącej. Ustalenie rzeczywistych zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. nie zostało podważone. Kwotę zaległości 96.160,90 zł ustalono zgodnie z decyzją wymiarową, konsekwencją zaległości jest również akcesoryjne zobowiązanie z tytułu odsetek za zwłokę. Strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, zatem wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych zasadnie rozpoznano na podstawie art. 67 b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 a Ordynacji podatkowej. Składane przez Spółkę sprawozdania finansowe były przedmiotem analizy organu. Twierdzenia strony skarżącej o jej sytuacji finansowej poddano ocenie zarówno w zakresie osiąganego dochodu, jak i ponoszonych kosztów działalności gospodarczej. W sprawie organy zasadnie wskazały, że posiadanie środków na ponoszenie bardzo wysokich kosztów prowadzenia działalności oraz dysponowanie majątkiem obrotowym i kapitałem własnym przekraczającymi kwotę podatku wraz z odsetkami za zwłokę stanowią istotne kryterium oceny zasadności wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Z uwagi na spoczywający na stronie wnioskującej o ulgę ciężarze wykazania sytuacji uzasadniającej odstępstwo od zasady pełnej realizacji zobowiązań fiskalnych, organy prawidłowo wywiodły, że zaniechanie przedstawienia na wezwanie organu wyciągów z rachunku bankowego lub dowodów zamknięcia rachunku skutkuje zasadnością ustalenia niewykazania przez podatnika przesłanki z art. 67a i b Ordynacji podatkowej. Argumentacja odnośnie przyczyn trudności Spółki w spłacie zaległości dotyczy kwestii organizacyjnych, działań byłego prezesa, zatem nie zdarzeń losowych pozostających poza sferą kształtowania przez Spółkę. W sprawie rozważono interes podatnika, ostatecznie na podstawie zebranego w sprawie materiału stwierdzając, że nie zachodzi w sprawie sytuacja uzasadniona ważnym interesem podatnika. Wymóg ustawy wprowadzający kwalifikator zakresowy interesu podatnika został rozważony przez organ w zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi treść porozumień z B Spółką z o.o. dotyczących spłaty należności głównej z tytułu zaległości od podatku od towarów i usług nie kształtuje sytuacji zobowiązanej strony, lecz potwierdza obowiązek spłaty zobowiązań podatkowych. Projektowane przez skarżącą koszty ewentualnego postępowania egzekucyjnego nie stanowią wywodzonego z interesu publicznego argumentu uzasadniającego zastosowanie przepisów o ulgach podatkowych. Uznaniowy charakter decyzji powoduje, że kontroli sądowoadministracyjnej podlega dopełnienie przez organ wymogów formalnych poddania ocenie całego zebranego materiału dowodowego i poczynienie ustaleń w zakresie przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.