I SA/Gd 601/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G z dnia 5 czerwca 2008 r. Sygn. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę. I SA/Gd 601/08 Uzasadnienie W dniu 5 maja 2004 r. K.Z. złożył organowi podatkowemu informację w sprawie podatku od nieruchomości na 2003 r., wskazując jako przedmiot opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 10.116 m2 oraz powierzchnię użytkową budynków w wysokości 1780 m2. Oznaczenie ilościowe wskazanych powierzchni gruntów oraz powierzchni użytkowej budynków było zgodne z treścią umów dzierżawy zawartych w dniach 1 lipca 2003 r. i 13 czerwca 2003 r. W dniu 12 lipca 2006 r., w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy wydał wyrok nakazujący skarżącemu opuszczenie pomieszczeń znajdujących się na nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...]. Z ustaleń dokonanych przez Sąd wynika, że po podpisaniu umowy dzierżawy z dnia 13 czerwca 2003 r. spisany został protokół zdawczo-odbiorczy nieruchomości pomiędzy skarżącym i Gminą Miasta. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że box A zajmowany był przez "A" w S. i był on wykorzystywany przez "B" i Policję. K.Z. umówił się z dyrektorem "A" w S., że wówczas gdy będzie on wykonywać inwestycje budowlane, "A" opuści zajmowane pomieszczenia. "A" miał nie ponosić kosztów zajmowania pomieszczeń, pokrywał jednakże koszt zużycia wody, a skarżący z tego tytułu wystawiał mu faktury VAT. Wezwanie do opuszczenia zajmowanego pawilonu "A" otrzymał w dniu 26 maja 2004. W efekcie zgodził się opuścić pomieszczenia do dnia 13 czerwca 2004r., a w dniu 15 czerwca 2004 r. box A został formalnie przekazany podatnikowi, w imieniu którego działał M.M. Przez okres 10 lat przez zawarciem umowy pomiędzy K.Z. a Gminą Miasta, box C zajmował klub motorowodny prowadzony przez J.P., który następnie umówił się z podatnikiem na dalsze wykorzystywanie obiektu w 2004 roku. Skarżący nie zwracał się do Gminy Miasta o podjęcie działań w celu doprowadzenia do opuszczenia pomieszczeń przez wskazane podmioty. Sąd Okręgowy odmówił skarżącemu wiary w zakresie, w którym kwestionował aby podmioty trzecie takie jak: "A", "B", czy Klub J.P. zajmowały część nieruchomości bez jego zgody i porozumienia z nim. Do dnia 14 lutego 2008 r. K.Z. nie złożył nowej, aktualnej informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] ustalono K.Z. wysokość podatku od nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na łączną kwotę [...] zł. Po rozpoznaniu wniesionego przez podatnika odwołania decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięci organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, cytując treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 884 z późn. zm.) - dalej zwana w skrócie u.p.o.l. zaznaczył, że to na skarżącym jako najemcy, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za wymieniony wyżej lokal. Natomiast po rozwiązaniu umów dzierżawy przez Gminę Miasta podstawę prawną obowiązku stanowi art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) przedmiotowej ustawy. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że jest on posiadaczem samoistnym - w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., albowiem w okresie obowiązywania umów dzierżawy był posiadaczem zależnym nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło ponadto, że odnośnie rzeczywistej wielkości nieruchomości będącej w faktycznym użytkowaniu skarżącego, nie budzą wątpliwości ustalenia zawarte w prawomocnym orzeczeniu sądu powszechnego. Wynika z niego, że nieruchomości opisane w umowach dzierżawy w całości były użytkowane przez skarżącego i nadal pozostają w jego używaniu wobec ich nie wydania Gminie Miasta. Zaznaczył przy tym, że to skarżący składając stosowną deklarację, sam oznaczył wielkość powierzchni gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz wielkość powierzchni budynku. Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał twierdzenia podatnika, że organ podatkowy pierwszej instancji, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie brał pod uwagę faktu toczącego się odrębnego postępowania wznowieniowego dotyczącego ustalenia wobec skarżącego wysokości podatku od nieruchomości za rok 2007. Decyzją z dnia [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchyliło bowiem w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] o pozostawieniu w mocy decyzji ostatecznej z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r. Uchylenie tej decyzji nastąpiło z powodu uchybień formalnych postępowania wznowieniowego, szczegółowo w niej opisanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K.Z. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy podatnik nie był posiadaczem całości nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz art. 6 ust. 6 u.p.o.l. poprzez przyjęcie, że jednorazowo złożona deklaracja o posiadaniu nieruchomości odzwierciedla istniejący stan faktyczny. Ponadto zarzucił naruszenie oraz art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej poprzez nie zgromadzenie całości materiału dowodowego i nie podjęcie wszystkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w toku postępowania podatkowego informował organy podatkowe, iż nie jest posiadaczem całości nieruchomości, albowiem pomimo zawarcia umowy dzierżawy nie cały jej teren został mu wydany w indywidualny zarząd. Zdaniem skarżącego podstawą dokonanych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych nie powinien być wyłącznie wyrok Sądu Okręgowego, albowiem to organy podatkowe są zobligowane do sprawdzenia rzeczywistego stanu faktycznego. Tymczasem organy podatkowe nie przeprowadziły stosownego postępowania celem wyjaśnienia twierdzeń podatnika i zbadania tego, jaka jest rzeczywista powierzchnia gruntu wykorzystywana przez podatnika, wskutek czego doszło do naruszenia art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. K.Z. zaznaczył, że wprawdzie składał w 2004 r. stosowną informację dotyczącą zajmowanej działki, jednakże swojej wiedzy nie opierał na istniejącym wówczas stanie faktycznym, lecz tym, który miał dopiero zaistnieć w przyszłości, po przekazaniu przez gminę całości nieruchomości. Jednocześnie w toku postępowania podatkowego podawał, że w jego dyspozycji znajduje się jedynie budynek główny i w związku z tym wnosi o ustalenie wymiaru podatku zgodnie z tak ustalonym stanem faktycznym. Wskazywał przy tym organom podatkowym, że nie posiada szczegółowych danych pozwalających na dokładne określenie zajmowanej powierzchni nieruchomości, albowiem takimi dysponuje gmina. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie strony nie kwestionowały tego, że skarżący, jako posiadacz zależny, jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Kwestią sporną podlegającą rozstrzygnięciu było natomiast to, w jakim zakresie podatnik był posiadaczem nieruchomości. W ocenie K.Z., całość nieruchomości nie została mu przekazana we władanie, a tym samym odpowiedniemu zmniejszeniu powinien ulec wymiar podatku od nieruchomości. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem organów podatkowych, podatnik winien uiścić podatek w wysokości odpowiadającej powierzchni gruntu wynikającej z zawartych umów dzierżawy oraz informacji złożonej przez podatnika w 2004 roku. Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 4 lit a i b. u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości (a), bądź jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 (b). Art. 4 ust 1 u.p.o.l. wskazuje natomiast, że podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów – powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Dla ustalenia wysokości podatku od nieruchomości, istotne jest więc określenie powierzchni gruntów oraz budynków, którymi podatnik dysponuje jako posiadacz czyli innymi słowy, które znajdują się w jego władaniu. Wskazać w tym miejscu należy, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na możliwości sprawowania określonego władztwa nad rzeczą. W zależności od zakresu tego władztwa posiadacz może władać rzeczą jak właściciel (posiadacz samoistny) lub jak ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Trzeba przy tym zaznaczyć, że efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania; dla istnienia posiadania bowiem nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (tak SN w orz. z 3 czerwca 1966 r., III CR 108/66, OSPiKA 10/67, poz. 234 i z dnia 15 czerwca 1972 r., III CRN 121/72). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że ocena podatnika co do tego, iż nie miał możliwości w sposób rzeczywisty, dla własnych potrzeb i celów korzystać z całej dzierżawionej nieruchomości, nie oznacza jeszcze utraty jej posiadania. Tylko bowiem utrata przez podatnika "statusu" posiadacza nieruchomości (w całości lub w określonej części) pozwala przyjąć, że nie podlega on obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości w odpowiednim zakresie. Tymczasem, z przeprowadzonego przez organ podatkowy postępowania wynika, że podmioty takie jak "A", "B" i klub żeglarski zajmowały budynki przy ul. [...] za zgodą i w porozumieniu ze skarżącym. Pomimo więc tego, że podatnik nie korzystał z nieruchomości dla własnych celów, nie utracił on posiadania nad częścią powierzchni gruntów i budynku. Podatnik zachowywał się bowiem jak posiadacz. Swoje uprawnienia do dysponowania całością nieruchomości realizował poprzez zawarcie stosownych porozumień ze wskazywanymi wyżej podmiotami, zezwalając im na czasowe korzystanie z dzierżawionej przez siebie nieruchomości. Niewątpliwe sprawował on nadal władztwo nad nieruchomością pomimo tego, że w sposób rzeczywisty nie korzystał z przedmiotu dzierżawy. Świadczy to więc o tym, że nie utracił posiadania, a tym samym pozostawał posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 3 ust 1 pkt 4 lit b. u.p.o.l. Przechodząc do oceny wskazanych przez podatnika zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, wychodząc z ogólnych założeń wskazać należy, iż stosownie do treści art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Konkretyzacją i rozwinięciem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w powoływanym przepisie jest art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym dla organów podatkowych nakaz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego. Realizacji zasady prawdy materialnej służy również art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Unormowanie zawarte w tym przepisie przyjmuje zatem zasadę otwartego katalogu dowodów w postępowaniu podatkowym. Granice dowodzenia wyznaczone zostały "przyczynianiem się" danego środka dowodowego do wyjaśnienia sprawy oraz brak sprzeczności z prawem. Rozwinięciem tej normy jest art. 181 Ordynacji podatkowej zawierający katalog środków dowodowych, który – co należy wyraźnie podkreślić, nie ma charakteru zamkniętego. Zaznaczenia wymaga przy tym, że w postępowaniu podatkowym nie można ograniczać zakresu środków dowodowych. W szczególności niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów, czyli twierdzenie, że dane zdarzenie może być udowodnione wyłącznie za pomocą określonego rodzaju dowodów. Zaznaczenia wymaga przy tym to, że organy podatkowe nie mają obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów. Organy podatkowe mają wprawdzie podejmować wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, iż mają to być jedynie działania niezbędne (art. 122 Ordynacji podatkowej). Chodzi więc o takie działania, które są konieczne, istotne dla wyjaśnienia sprawy. Postępowanie organu podatkowego w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, nie musi tym samym pozostawać w zgodzie z oczekiwaniami strony co do wyboru środków dowodowych. Wystarczające jest jeśli działania podjęte przez organ podatkowy mają charakter niezbędnych, tj. służących ustaleniu stanu faktycznego. Skoro więc z zebranego materiału dowodowego wynikało, że podatnik był posiadaczem całości nieruchomości, to nie zachodziła konieczność przeprowadzania innych – jak to określił podatnik "realnych" działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Wbrew zapatrywaniu strony, wątpliwości Sądu nie budzi to, że materiały zgromadzone w toku postępowania przed sądem powszechnym mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym, który służy wyjaśnieniu stanu faktycznego. W konsekwencji zarzut skarżącego podważający legalność włączenia do akt sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego uznać należy za bezzasadny. Przede wszystkim nie sposób zgodzić się z tym, że ustalenia dokonane przez ten Sąd stanowiły niewystarczający materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniom podatnika, postępowanie toczące się przed sądem powszechnym dotyczyło kwestii mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Oczywiste jest, że postępowanie to swym zakresem nie obejmowało i nie mogło obejmować wymiaru podatku od nieruchomości. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony przed sądem powszechnym, którego ustalenia znalazły swój wyraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2007 r. pozwalał organowi podatkowemu na stwierdzenie, w jakim zakresie podatnik władał dzierżawioną nieruchomością. Konsekwencją ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego dokonanych w oparciu o materiał zgromadzony przed sądem powszechnym było przyjęcie - jako podstawy wymiaru podatku - danych z informacji złożonej przez podatnika. Skoro bowiem wynikiem ustaleń organu odwoławczego było stwierdzenie, że podatnik jako posiadacz zależny dysponował całością nieruchomości, to dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości, złożona przez podatnika informacja oraz umowy dzierżawy zawarte w 2003 r. były jedynym źródłem określającym powierzchnię posiadanego gruntu i budynków. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że na podatniku ciąży obowiązek informowania organów podatkowych o wszelkich zmianach dotyczących stanu nieruchomości, a mogących mieć wpływ na wysokość podatku. Zgodnie bowiem z art. Art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Podkreślić przy tym należy, że podatnik w toku prowadzonego postępowania nie zaoferował środków dowodowych wskazujących na zaistnienie innego stanu faktycznego aniżeli przyjęty przez organy podatkowe na podstawie deklaracji złożonej przez skarżącego oraz ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy, które znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tego Sądu. Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jak i prawidłową jego ocenę. Nie zostały tym samym naruszony wynikający z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozważenia materiału dowodowego, zaś dokonana ocena dowodów nie wykracza poza ramy swobodnej oceny przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.