I SA/Gd 601/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – na rzecz adwokata A.M. kwotę 292,80- (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych brutto tytułem udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił J. S. zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. S., postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący w piśmie inicjującym niniejsze postępowanie powołał się na okoliczność złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz niepełnosprawność. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 56 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.) zwanej dalej u.p.e.a., który nakazuje obligatoryjnie zawiesić to postępowanie w razie wstrzymania wykonania obowiązku, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej (pkt 1); w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego (pkt 2); w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego (pkt 3); na żądanie wierzyciela (pkt 4); w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (pkt 5). Organ odwoławczy podkreślił, że katalog okoliczności, które umożliwiają i obligują jednocześnie organ egzekucyjny do zawieszenie postępowania został wyczerpująco określony w zacytowanym przepisie. W przypadku, gdy nie wystąpi żadna z przewidzianych w przepisie okoliczności, nie będzie możliwe zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ zaakcentował nadto, że dłużnik zobowiązany jest wskazać jedną z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, że prawidłowo w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził brak przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia o zawieszeniu nie może być trudna sytuacja zobowiązanego, czy stan jego zdrowia. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie J. S. podniósł, że błędnie oceniono istnienie przesłanek zawieszenia postępowania. W jego przekonaniu wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego winien być uwzględniony ze względu na toczące się postępowanie o umorzenie opisanych wyżej zaległości. Skarżący podkreślił, że zainicjował szereg postępowań związanych z odpowiedzialnością odszkodowawczą osób trzecich odpowiedzialnych za zakłócenie prawidłowego funkcjonowania jego przedsiębiorstwa (odebranie prawa jazdy). Wskazując na powyższe skarżący wskazał na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia ww. postępowań. Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wnioskował o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Mając na względzie tak zakreślone ramy kognicji Sądu oraz przedmiot niniejszej sprawy wskazać należy, że istotą niniejszego postępowania jest zbadanie, czy zasadnie odmówiono skarżącemu zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jak słusznie wywiódł organ egzekucyjny, zostały sformułowane w art. 56 § 1 u.p.e.a. Wedle tego przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zdaniem Sądu organ egzekucyjny dokonał prawidłowej wykładni cytowanego przepisu uznając, że jest to katalog zamknięty przypadków obligujących organ do podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia. Słusznie też, w ocenie Sądu, organ odwoławczy zauważył, że powyższy przepis został tak sformułowany, że nie przyznaje zobowiązanemu uprawnienia analogicznego jak wierzycielowi (w pkt 4) do żądania zawieszenia postępowania. Konstrukcja ww. normy prawnej pozwala przyznać takie uprawnienie zobowiązanemu, jeśli wykaże istnienie którejkolwiek przesłanki przewidzianej w art. 56 § 1 pkt 1-3 lub 5. Dłużnik chcąc uzyskać wstrzymanie biegu postępowania egzekucyjnego może wyłącznie złożyć oświadczenie o wystąpieniu jednego z ww. przypadków zawieszenia postępowania, przy czym organ zobowiązany jest zweryfikować prawdziwość tego twierdzenia prowadząc postępowanie wyjaśniające i dopiero po stwierdzeniu istnienia ustawowej przesłanki zawieszenia wydać postanowienie pozytywnie rozstrzygające wniosek zobowiązanego. Zdaniem Sądu podkreślić należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych przesłanek fakultatywnych zawieszenia postępowania (np. toczące się postępowanie o przyznanie ulg) i nie przyznał organowi egzekucyjnemu marginesu uznaniowości przy ocenie wniosków zobowiązanego o zawieszenie postępowania. Przypadki, gdy postępowanie ulega zawieszeniu są enumeratywnie wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a., a zatem w przekonaniu Sądu, organ egzekucyjny słusznie uznał, że podane przez skarżącego okoliczności, mianowicie stan zdrowia, toczące się postępowanie o umorzenie egzekwowanych należności, a także postępowania o naprawienie szkody nie należą do ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania. Zdaniem Sądu zważyć należy, że art. 18 u.p.e.a. nakazuje, jeśli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie stanowią inaczej, odpowiednio stosować w tym postępowaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W przekonaniu Sądu z mocy tego przepisu nie jest możliwe odpowiednie stosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nakazującego zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powyższy wniosek uzasadnia konstrukcja przepisu odsyłającego, który zezwala na zastosowanie norm kodeksu postępowania administracyjnego wyłącznie w sytuacji, gdy pewne kwestie nie zostały unormowane ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zaś art. 56 u.p.e.a. stanowi kompleksową regulację tej instytucji prawnej i dodatkowo zawiera autonomiczną regulację stosowania przepisów innych ustaw (pkt 5), to zdaniem Sądu nie jest możliwe odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. o zawieszeniu postępowania. Powyższa konkluzja wskazuje na trafność stanowiska organów egzekucyjnych, że wskazana przez skarżącego okoliczność tj. będące w toku postępowanie o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań nie uzasadnia zawieszenia postępowania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ocenił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.