I SA/Gd 603/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 maja 2017 r., skarżąca M. B. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł, oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że w skład jej majątku wchodzi jedynie dom o powierzchni 225 m2 i wartości około 800.000 zł. Skarżąca posiada zadłużenie w łącznej kwocie około 800.000 zł (wraz z odsetkami) z tytułu dwóch kredytów hipotecznych, których spłaty zaprzestała. Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów – jest osobą bezrobotna bez prawa do zasiłku, wydatki, jakie ponosi w związku ze swoim utrzymaniem to koszty rehabilitacji, które wynoszą 400-500 zł miesięcznie w zależności od ilości zabiegów oraz opłaty za media w kwocie 200 zł miesięcznie, przy czym opłaty za energię elektryczną oraz za gaz uiszcza jej były partner (ojciec jednej z jej córek), zaś opłaty za wodę ponosi jedna z córek. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej i zarządzeniem z dnia 15 maja 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ kopii wszystkich zeznań podatkowych złożonych za 2016 rok (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego, w tym o braku dochodów osiągniętych ww. roku; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie od 1 lutego 2017 r.; w przypadku likwidacji kont dotychczas posiadanych – przedłożenia dokumentu potwierdzającego ich zamknięcie; c/ dokumentu potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (kopii decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); d/ oświadczenia, czy skarżąca w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystała ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); e/ dowodów potwierdzających wysokość pomocy finansowej otrzymywanej od córki oraz byłego partnera (np. oświadczeń osób udzielających pomocy); f/ oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje inną aniżeli pomoc finansowa (np. rzeczową w postaci zapewnienia wyżywienia) od członków rodziny i innych osób; jeżeli tak – przedłożenia dowodów potwierdzających rodzaj i częstotliwość tej pomocy (np. oświadczenia osób udzielających pomocy); g/ dokumentów obrazujących wysokość wszystkich miesięcznych kosztów utrzymania domu o powierzchni 225 m2; h/ dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania domu (innych aniżeli opłaty za energię elektryczną, gaz i wodę, które opłacane są przez jej córkę i byłego partnera) oraz jasnego wskazania, z jakich środków skarżąca ponosi te wydatki, jak również wyjaśnienia, z jakich środków finansuje wydatki na zabiegi rehabilitacyjne; i/ zaświadczenia z banku o wysokości aktualnego zadłużenia z tytułu dwóch kredytów hipotecznych oraz potwierdzającego okoliczność zaprzestania ich spłaty wraz ze wskazaniem, od kiedy skarżąca zaprzestała ich regulowania. Skarżąca została poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Doręczenie przedmiotowego zarządzenia nastąpiło w dniu 5 czerwca 2017 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w przypadku braku możliwości doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, a także dorosłemu domownikowi, administracji lub dozorcy domu w przypadku nieobecności adresata w domu, przechowuje się pismo przez okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 1 p.p.s.a.). Adresata zawiadamia się o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej albo urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym wyżej siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia opisanego wyżej czternastodniowego terminu (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Jak wynika z potwierdzenia odbioru przedmiotowa przesyłka, wobec niemożności jej doręczenia, w dniu 22 maja 2017 r. pozostawiona została w placówce pocztowej – [...], a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej. Treść adnotacji zamieszczonych na kopercie wskazuje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawione zostało w dniu 30 maja 2017 r., a skarżąca pisma nie podjęła w terminie. Termin wyznaczony skarżącej do przedłożenia wymaganych dokumentów upłynął bezskutecznie z dniem 29 maja 2017 r. Skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, że sama skarżąca, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Jak już wskazano zaniechanie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżąca tego nie uczyniła. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.