I SA/Gd 604/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi firmy "A" na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu zarzutu A sp. z o.o. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] oraz od nr [...] do nr [...] uznał zgłoszony zarzut za bezzasadny. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A Sp. z o.o. z, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie organ egzekucyjny trafnie rozstrzygnął w kwestii zgłoszonego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w oparciu o art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że powołany przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela, z cytowanego przepisu wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada stosowania środka najmniej uciążliwego może mieć zastosowanie w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Organ drugiej instancji uznał, że w świetle powyższych regulacji organ egzekucyjny słusznie dokonując wyboru środka egzekucyjnego kierował się celem egzekucji. Skoro zaś w niniejszym przypadku organ egzekucyjny miał do dyspozycji jeden środek egzekucyjny, to był zobowiązany go zastosować. Powyższa konstatacja, zdaniem organu odwoławczego, przesądzała o trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący zarówno w piśmie zawierającym zarzuty, jak i w zażaleniu na postanowienie w ich przedmiocie nie przedstawił praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Organ odwoławczy stwierdził, że z powyższych względów uznał zaskarżone postanowienie za zasadne i nie naruszające przepisów prawa. Powyższe postanowienie A Sp. z o.o. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie. W ocenie skarżącej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej naruszało przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeks postępowania administracyjnego. Naruszenia powołanych aktów prawnych skarżąca dopatrywała się w doborze przez organ egzekucyjny niewspółmiernego i drastycznie uciążliwego środka egzekucyjnego. W ocenie skarżącej przy rozpatrywaniu sprawy pominięto jej słuszny interes. Skarżąca podkreśliła, że jedynie funkcjonowanie spółki może doprowadzić do spełnienia ustawowego celu, a mianowicie wywiązania się z zobowiązań, a więc skutecznej egzekucji. Skarżąca wskazała, że zajęcie rachunku bankowego pozbawia szans na utrzymanie działalności i oznacza zakończenie istnienia firmy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Analizując zarzuty zgłoszone przez skarżącego Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Rozważając zasadność zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku tego postępowania, a więc ochrona wierzyciela. Stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W świetle przytoczonego przepisu, w ocenie Sądu, organ odwoławczy słusznie wywiódł, że przepis ten statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Wskazać należy, iż celem każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 9 lutego 2000 roku; sygn. akt I SA/Gd 213/98, LEX nr 40392). W sytuacji zaś, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie. Katalog środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został określony w art. 1a pkt 12 a u.p.e.a. (skonkretyzowany w dziale II ustawy) i obejmuje egzekucję z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych, innych wierzytelności i praw majątkowych, z ruchomości, nieruchomości, z ułamkowej części nieruchomości oraz użytkowania wieczystego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny – Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wobec braku uprzedniego spełnienia obowiązku ciążącego na zobowiązanej zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, a szczególności sytuację majątkową skarżącej spółki, zdaniem Sądu, nie można było uznać, że zastosowano zbyt dolegliwy środek egzekucyjny. Skoro bowiem egzekucja z rachunku bankowego była jedynym z dostępnych środków egzekucyjnych, organ egzekucyjny nie miał prawnej możliwości zastosowania zasady wyboru środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. W tym przypadku prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego było bowiem jedynym możliwym do zastosowania środkiem egzekucyjnym. Z tych też względów zarzuty strony skarżącej Sąd uznał za chybione. Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.