I SA/Gd 604/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zamiany nieruchomości w 2010 roku postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 31 maja 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżąca B. M. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 544 zł. Do wniosku dołączono kopię zeznania podatkowego skarżącej (PIT-36 z załącznikiem PIT-O) oraz wydruk z CEIDG. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem i małoletnią córką (9 lat). Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 28 m2 i wartości około 185.000 zł, natomiast jej małżonek nie posiada żadnego majątku. Skarżąca posiada zadłużenie wobec [...] z tytułu pożyczki zaciągniętej w 2004 r. (przy czym nie podała stanu zadłużenia). Skarżąca obecnie nie osiąga dochodów z umowy o pracę oraz działalności gospodarczej (31 lipca 2015 r. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej, zaś w roku 2016 wygasła jej umowa o pracę). Dochodów z ww. tytułów nie osiąga także małżonek skarżącej – funkcję Prezesa Zarządu spółki "A" S.A. pełni nieodpłatnie (spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, posiada zaległości płatnicze). Małżonkowie utrzymują się z tzw. prac dorywczych podejmowanych przez męża skarżącej (przy czym nie podała wysokości dochodu z tego tytułu) oraz świadczenia wychowawczego z Programu 500 plus. Otrzymują także pomoc od matki skarżącej. Małżonkowie na bieżące koszty utrzymania rodziny przeznaczają miesięcznie kwotę od 1.900 zł do 2.100 zł. Do stałych wydatków z ww. tytułu skarżąca zaliczyła opłaty za czynsz (ok. 400 zł), gaz (ok. 100 zł) i energię elektryczną (ok. 150 zł), wyżywienie (ok. 900-1.000 zł), zakup środków czystości i chemii (ok. 150-200 zł) oraz odzieży (ok. 200-250 zł). Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej i zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez małżonka skarżącej za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej małżonka rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 marca 2017 r.; w przypadku, gdy małżonkowie nie posiadają kont bankowych bądź też zlikwidowali dotychczas posiadane konta – przedłożenia oświadczenia w tym przedmiocie bądź zaświadczenia z banku o zamknięciu rachunków; c/ oświadczenia złożonego przez małżonka dotyczącego rodzaju wykonywanych prac dorywczych, ich częstotliwości oraz wysokości dochodu osiąganego z tego tytułu; jeżeli małżonek świadczy pracę na podstawie umów zlecenia lub o dzieło – ich przedłożenia; d/ zaświadczenia od "A" S.A., że małżonek skarżącej pełni w spółce funkcję Prezesa Zarządu nieodpłatnie; e/ oświadczenia skarżącej, czy po ustaniu stosunku pracy została ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna; jeżeli tak – przedłożenia decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy; f/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania (opłat eksploatacyjnych do spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet i innych) oraz jasnego wskazania, z jakich środków małżonkowie koszty te ponoszą; g/ dowodów potwierdzających aktualny stan zadłużenia skarżącej z tytułu pożyczki zaciągniętej w [...] oraz dokumentu potwierdzającego jej miesięczną ratę; jeżeli skarżąca zaprzestała regulowania spłaty pożyczki – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność wraz z informacją od kiedy skarżąca nie reguluje spłaty pożyczki; h/ oświadczenia w przedmiocie korzystania przez skarżącą lub jej małżonka z pomocy społecznej (podania form i wysokości pomocy otrzymanej w okresie ostatnich sześciu miesięcy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia; i/ oświadczenia w przedmiocie pobierania przez skarżącą lub jej małżonka świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość; j/ oświadczenia matki skarżącej w przedmiocie udzielanej skarżącej i jej rodzinie pomocy finansowej lub rzeczowej – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy. Poinformowano także skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 5 lipca 2017 r. wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów. Wyjaśnił, że skarżąca wraz z córką wyjechała na wakacje i do dnia 9 lipca 2017 r. przebywać będzie poza Trójmiastem. Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2017 r. referendarz sądowy uwzględnił wniosek pełnomocnika i przedłużył termin do przedłożenia dokumentów o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym pełnomocnik został poinformowany. Dnia 24 lipca 2017 r. pełnomocnik złożył kolejny wniosek o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, powołując się na problemy rodzinne skarżącej. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. przedłużył skarżącej termin do wykonania zarządzenia z dnia 8 czerwca 2017 r. o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym pełnomocnik został poinformowany. Pomimo dwukrotnego przedłużenia terminu do złożenia dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 8 czerwca 2017 r., w tym dokumentów i oświadczeń, które bez wątpienia znajdowały się w posiadaniu pełnomocnika skarżącej, którym jest jej małżonek, skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Należało zatem przyjąć, że sama skarżąca uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącej w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem współpraca w zakresie udzielenia dodatkowych informacji, mających na celu weryfikację wskazanych we wniosku danych, zaś niewywiązanie się z tego obowiązku musi skutkować odmową przyznania stronie prawa pomocy. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.