I SA/Gd 605/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiającą A. P. , w ramach pomocy "de minimis" umorzenia kwoty 20.020,00 zł stanowiącej 58% zaległości w podatku od towarów i usług za okres od miesiąca sierpnia 2002r. do miesiąca czerwca 2005r.w kwocie 34.517,00 zł oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie 9.990,00 zł. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 17.01.2006r. A. P. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie kwoty 20.020,00 zł tj. 58% zaległości w podatku od towarów i usług za okres od miesiąca sierpnia 2002r do miesiąca czerwca 2005r., umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie 9.990,00 zł oraz rozłożenie na 10 rat pozostałej kwoty zaległości. Wniosek swój uzasadnił trudną sytuacją finansową uniemożliwiającą zapłatę zaległości w pełnej wysokości i w sposób jednorazowy. Podniósł, iż spadające obroty firmy i zaległe zobowiązania. zmusiły go do sprzedaży ciągnika, zamiatarki i pługu do odśnieżania. Ponadto podał, iż do powstania przedmiotowej zaległości przyczyniła się błędna informacja, uzyskana od pracownika Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia 58% w/w zaległości oraz należnych odsetek za zwłokę nie znajdując dostatecznych przesłanek do jej zastosowania. Odrębną decyzją organ podatkowy odmówił, także rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od miesiąca sierpnia 2002r. do miesiąca czerwca 2005r. Pismem z dnia 22.02.2006r. strona wniosła odwołanie, w którym ponownie jak we wniosku powołała się na okoliczności, które przyczyniły się do powstania zaległości oraz na trudną sytuację finansową, uniemożliwiającą jednorazową zapłatę zaległości w pełnej wysokości. Dodał, iż średni miesięczny dochód w kwocie 1.475 zł wykazany za 2005r. uzyskał dzięki sprzedaży w dniu 31.12.2005r. ciągnika rolniczego za kwotę 43.805,00 zł., którą w 2006r. przeznaczył na zakup innego mniejszego ciągnika rolniczego, zwrot pożyczki dla rodziców oraz na spłatę faktur i kupno sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności. Podkreślił także, iż utrzymują go rodzice, ona zaś płaci alimenty na syna w kwocie 200,00 zł miesięcznie. Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując sprawę wskazał, iż zgodnie z art. 67b par l pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. -Ordynacja podatkowa /Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm. / organ podatkowy w ramach pomocy "de minimis", na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67 a. Po stronie ubiegającego się o przyznanie ulgi ciąży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione zostały przesłanki do jej przyznania. Na organie podatkowym natomiast spoczywa - zgodnie z art. 187 par. l cyt ustawy Ordynacja podatkowa- prawidłowa ocena tych dowodów. Rozpatrując wniosek organ podatkowy winien brać pod uwagę interes podatnika, nie może jednak pominąć interesu Skarbu Państwa i okoliczności w jakich przedmiotowa zaległość powstała. Podkreślić w tym miejscu należy , iż podatki stanowią najistotniejszy element dochodów Państwa, a ulga podatkowa zwłaszcza w przedmiocie umorzenia stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania społeczeństwa, stąd jej zastosowanie z istoty rzeczy winno być ograniczone. W związku z powyższym umorzenie uzasadniać mogą jedynie przypadki szczególne, spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu i które są niezależne od jej działań. W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ulga udzielana jest w przypadku przejściowych trudności w działalności, gdy mają one wpływ na zagrożenie likwidacją lub upadłością jednostki, a strona te zależności udokumentuje. Organ odwoławczy podał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. P. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie powierzchni handlowych na dzierżawionym od Gminy targowisku miejskim, a także usługach transportowych, wywozie śmieci oraz usługach szaletu. Zaległości będące przedmiotem rozpatrywania niniejszej decyzji zostały ujawnione w trakcie kontroli i określone w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]. W świetle powyższego nie można stwierdzić, iż zaległości te powstały w okolicznościach nadzwyczajnych, losowych na które podatnik nie miał wpływu, wynikły bowiem z rozliczenia się z budżetem Państwa niezgodnie z przepisami prawa. Tym bardziej, że w aktach sprawy brak dowodów potwierdzających twierdzenie strony, iż to błędna informacja udzielona przez pracownika Urzędu Skarbowego przyczyniła się do powstania nieprawidłowości. Zdaniem organu nie stanowi także przesłanki do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań , powoływanie się na młody wiek, oraz nieznajomość przepisów prawa. Każdy bowiem podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą winien zapoznać się z przepisami prawa podatkowego, aby w sposób prawidłowy rozliczać się ze Skarbem Państwa. Przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi nie stanowi także sama w sobie sytuacja materialna strony. W toku instancji strona podniosła, iż nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, bowiem jest na utrzymaniu rodziców, z którymi wspólnie zamieszkuje. Podała także, iż płaci alimenty na syna w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Analiza akt sprawy wskazuje ponadto, że A. P. w miesiącu grudniu 2005r posiadał środki finansowe, dokonał bowiem sprzedaży ciągnika za kwotę 43.805,00 zł. Posiadane środki -jak podaje- przeznaczył na zakup ciągnika rolniczego - 12.200,00 zł, spłatę zadłużenia wobec rodziców - 10.00,00 zł oraz spłatę zaległych faktur i kupno drobnego sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności. Zauważyć przy tym należy, iż wydatkowanie powyższej kwoty, zgodnie z informacją strony, nastąpiło w miesiącu styczniu 2006r. tj. w czasie kiedy strona już miała świadomość ciążącego na niej zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Powyższe zatem wskazuje, iż podatnik sam dokonał hierarchizacji sposobu wydatkowania posiadanych środków finansowych pomijając przy tym całkowicie zapłatę należności podatkowych . Reasumując Dyrektor Izby stwierdził, że sytuacja zobowiązanego na tle ogółu społeczeństwa nie jest wyjątkowa i nie została spowodowana przypadkami losowymi, na które nie miał wpływu lub nie mógł im zapobiec. Tym samym podniesione przez stronę argumenty nie mogły stanowić przesłanki do udzielenia ulgi w tak szerokim zakresie jakim jest umorzenie, gdyż byłoby to sankcjonowanie działań podatnika kosztem interesu publicznego. W skardze na decyzję organu odwoławczego A. P. wniósł o uchylenie, decyzji organu I i II instancji. Podniósł, iż wbrew temu co podał Dyrektor Izby Skarbowej, w momencie sprzedaży ciągnika, był przeświadczony, że nie zachodzą przesłanki do dochodzenia od niego roszczeń przez urząd skarbowy, albowiem Urząd Skarbowy kilkakrotnie wystawił mu zaświadczenie o braku zaległości w tym podatku. Ponadto skarżący wskazał, iż organ nie odniósł się do wadliwego ustalenia przez urząd skarbowy, średniego miesięcznego dochodu w kwocie 1475 zł. A. P. zarzucił także Dyrektorowi Izby nieuwzględnienie w swojej decyzji względów ogólnoludzkich tj. młodego wieku i niedoświadczenia podatnika, jak też interesu lokalnego tj. likwidacji stanowiska pracy w rejonie o wysokim stopniu bezrobocia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, iż zaświadczenia o braku zaległości w podatku, wydane w ubiegłych latach, nie stanowią dowodu na to, iż udzielona przez pracownika Urzędu Skarbowego informacja przyczyniła się do powstania nieprawidłowości w rozliczaniu z budżetem, albowiem okoliczność ta została ujawniona dopiero podczas kontroli wszczętej w dniu 18.08.2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z zm.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż inny będzie ważny interes podatnika w przypadku rozkładania należności na raty, czy też odraczania terminu płatności podatku, a inny w przypadku umarzania należności podatkowych. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w razie stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1c cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdy np. organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy lub dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Tego rodzaju uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca. Okoliczność zaś, iż dokonana przez organy podatkowe ocena odbiega od oceny prezentowanej przez skarżącego nie świadczy, iż ta pierwsza była dowolna. Dokonana przez orzekające organy ocena materiału zgromadzonego w sprawie mieściła się, zdaniem Sądu, w ramach przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasady swobodnej oceny dowodów. Organy rozważyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym ustaliły i oceniły sytuację majątkową, rodzinną i finansową skarżącego, zaskarżona decyzja została zaś podjęta w granicach przewidzianego przez ustawę uznania administracyjnego. W świetle powyższego podkreślić należy, iż argumenty podnoszone przez podatnika w skardze nie uzasadniają uchylenia zaskarżonej decyzji, w większości powielają się one bowiem z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji, których nietrafność w rozstrzygnięciu przedmiotowej decyzji prawidłowo uzasadnił Dyrektor Izby Skarbowej. Dodać jedynie należy, iż wbrew zarzutom skarżącego, informacja wskazanego urzędnika skarbowego nie miała wpływu na określenie wysokości zobowiązania, albowiem o nim decydował fakt przekroczenia w dniu 27 lipca 2002r. wartości sprzedaży limitującej zwolnienie od podatku VAT. Wobec czego organ podatkowy nie negując okoliczności związanej z udzieleniem nieprawidłowej informacji przez urzędnika zasadnie uznał, że przesłuchanie tego świadka nie jest konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto podniesiony na rozprawie przez stronę skarżącą zarzut, co do odmiennego określenia przez organy I i II instancji okresu zaległości podatkowej, nie mógł wywołać oczekiwanego skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż ta nieprawidłowość nie miała wpływu na wynik sprawy. Ponadto organ odwoławczy - na mocy art. 233 Ordynacji podatkowej - zobowiązany jest sprawę rozpoznać od nowa i w sytuacji braku konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części wydać decyzję co do istoty sprawy, poprawiając przy tym stwierdzone nieistotne dla rozstrzygnięcia wadliwości. Z takim też właśnie przypadkiem mamy w niniejszej sprawie do czynienia. Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.