I SA/Gd 606/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości (I i II rata) oraz umorzenia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 23 maja 2013 r. (data stempla pocztowego), skarżąca E. K. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię jest ona w separacji z małżonkiem (sprawa przed sądem powszechnym w toku), nie pracuje, ma na utrzymaniu dwoje dzieci, na które otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie 183 zł. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jej majątek stanowi dom o powierzchni około 170 m2. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2013 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok przez którąś z tych osób stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (rachunków bieżących, oszczędnościowych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) oświadczenia małżonka wnioskodawczyni w przedmiocie jego dochodów – wskazania źródeł przychodów i wysokości osiąganych z nich dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy oraz stosownych dokumentów je potwierdzających (np. zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za ww. okres, ostatniego odcinka świadczenia emerytalnego lub rentowego, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu i dochodu lub poniesionej straty za ww. okres), d) oświadczenia w przedmiocie majątku małżonka wnioskodawczyni – wskazania nieruchomości, których jest on właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, e) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), f) odpisów decyzji przyznających wnioskodawczyni lub jej małżonkowi świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny, dodatki do zasiłku rodzinnego, świadczenia opiekuńcze) lub zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, g) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub jej małżonka z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, h) oświadczenia wnioskodawczyni, czy uzyskała w bieżącym roku dochody z najmu/dzierżawy, jeżeli tak wskazania ich wysokości i przedłożenia dokumentu na tę okoliczność (umowy najmu/dzierżawy), i) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię lub jej małżonka miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość ich innych zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), j) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawczyni lub jej małżonka prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku, k) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), l) oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymuje świadczenia alimentacyjne od małżonka, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości, w razie odpowiedzi przeczącej wskazania, czy wnioskodawczyni wystąpiła na drogę sądową w celu uzyskania tych świadczeń, a jeżeli tak przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Jednocześnie wnioskodawczyni została poinformowana, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka tylko w sytuacji, gdy przedłoży dokument na okoliczność zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia separacji pomiędzy małżonkami. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 17 czerwca 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.