I SA/Gd 607/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: NSA Alicja Stępień /spr./ NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska Protokolant: Claudia Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług. oddala skargę. Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności E.Z. za zaległości podatkowe spółki z o. o. "A" w G. w podatku od towarów i usług za wrzesień, listopad i grudzień 2000 r. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji pierwszej instancji uchyliła ją w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności E.Z. za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. i w tym zakresie wyłączyła jej odpowiedzialność, natomiast w pozostałym zakresie utrzymała zakwestionowaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaległości spółki z o. o. "A" wynikają z ostatecznej decyzji podatkowej nr [...] z dnia [...] Izba Skarbowa wskazała także na bezskuteczność działań zmierzających do wyegzekwowania nie wpłaconych zobowiązań z majątku spółki, które uzasadniały orzeczenie o odpowiedzialności E.Z. za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A", która w okresie powstania zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i listopad 2000 r. była członkiem zarządu spółki. Izba Skarbowa wyłączyła odpowiedzialność E.Z. za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r., bowiem z dniem 31 grudnia 2000 r. przestała ona pełnić funkcję członka zarządu spółki, zobowiązanie podatkowe za grudzień 2000 r. powstało zatem w okresie kiedy E.Z. nie pełniła obowiązków członka zarządu spółki. Przywołując treść art. 116 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ odwoławczy wywiódł, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki tylko wtedy gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo, że niedokonanie tych czynności nastąpiło bez jego winy. Jak podała Izba Skarbowa E.Z. nie składała wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o. o. "A" w okresie kiedy była członkiem jej zarządu. Nie wykazała ponadto, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jej winy, nie wskazała też mienia spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Przy czym organ odwoławczy podkreślił, że przepisy prawa wyraźnie obarczają ciężarem udowodnienia istnienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa członka zarządu spółki, który pragnie uwolnić się od odpowiedzialności. Nie zgadzając się z decyzją Izby Skarbowej E.Z. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W jej uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zgodnie z treścią art. 108 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa egzekucja wobec osób trzecich może być wszczęta wówczas gdy egzekucja z majątku podatnika jest bezskuteczna. Zdaniem skarżącej organy podatkowe nie wykazały, że egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna. Ponadto skarżąca podniosła, że w czasie gdy pełniła obowiązki członka zarządu spółki "A" brak było podstaw do podjęcia działań o ogłoszenie upadłości spółki - spółka bowiem zamknęła rok 2000 bilansem dodatnim. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wywodząc jak w treści zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem skarżona decyzja odpowiada prawu. Organy podatkowe obu instancji wyczerpująco wyjaśniły wszystkie aspekty odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe spółki z o. o. "A". Przy czym organ odwoławczy trafnie ograniczył odpowiedzialność skarżącej do okresu, w którym pełniła ona obowiązki członka zarządu spółki, wypełniając tym samym dyspozycję art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2003 sygn. akt SA/Bd 85/03 (publ. POP 2003/4/93) wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia określonych wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art. 107 - 109 ordynacji podatkowej, a krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych jest wskazany w art. 110 - 117 tej ustawy i ma charakter zamknięty. Zgodnie z ogólną regułą sformułowaną w art. 107 § 1 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej musi być poprzedzone ostateczną decyzją określającą wysokość zaległości podatkowej. Decyzja taka została wydana wobec spółki z o.o. "A" w G. w dniu [...] przez Urząd Skarbowy. Przepis art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ustanawiając w tym zakresie regułę i wyjątki. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu (z uwzględnieniem § 2) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca była członkiem zarządu spółki z o.o. "A" w okresie, gdy powstały objęte zaskarżoną decyzją zaległości podatkowe. Analiza przedstawionych Sądowi akt sprawy prowadzi do wniosku, wbrew zarzutom skargi, iż organy podatkowe wykazały bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. W tym miejscu podkreślić należy, że z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa wynika, iż do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji warunkującej odpowiedzialność członka zarządu nie zawsze jest konieczne uprzednie prowadzenie egzekucji i zakończenie jej np. umorzeniem postępowania. Bezskuteczność może być bowiem stwierdzona także wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika niezbicie, ze spółka nie ma żadnego majątku z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swoich wierzytelności (por. wyrok s. apel. z dnia 25 maja 2004 r. sygn. III Aua 1201/03 - publ. Pr. Pracy 2004/11/43). Z informacji przekazanej do Izby Skarbowej przez Komornika Skarbowego Urzędu Skarbowego w dniu 17 marca 2003 r. wynika, że postępowanie egzekucyjne wobec spółki z o. o. "A" zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego [...] w dniu 11 grudnia 2000 r. poprzez zajęcie rachunku bankowego "B" SA O/G. oraz w dniu 23 lutego 2001 r. W "C" SA I/O G. W dniu 18 grudnia 2000 r. "B" SA O/G. przekazał [...] zł, zaś w dniu 4 stycznia 2001 r. [...] zł. Z dniem 23 kwietnia 2001 r. rachunek bankowy spółki w tym banku został zamknięty. Na rachunku spółki w "C" SA I/O G. brak było środków pieniężnych na pokrycie zajęcia. W dniu 19 lutego 2001 r. tytuł wykonawczy przydzielono do służby poborcy skarbowemu - zgodnie z informacją poborcy pod wskazanym adresem spółka nie prowadziła już działalności. Skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie złożyła żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie, w szczególności nie wskazała żadnego majątku spółki. To pozwala stwierdzić, że organy podatkowe wykazały bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. III SA 320/02 (publ. M. Podal. 2004/3/40). W tej sytuacji skarżąca mogła uchylić się od odpowiedzialności wykazując jedną z przesłanek ekskulpujących przewidzianych w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżąca twierdzi, że w czasie gdy pełniła obowiązki członka zarządu spółki z o. o. "A" brak było podstaw do podjęcia działań o ogłoszenie upadłości spółki. Jest to jednak twierdzenie gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami, a podkreślić jeszcze raz należy, że to na członku zarządu ciąży obowiązek wykazania przesłanek ekskulpujących. Zauważyć przy tym należy, że zaległości podatkowe spółki, co do których orzeczono o odpowiedzialności skarżącej powstały w wyniku nie wpłacenia do urzędu skarbowego podatku od towarów i usług zadeklarowanego w deklaracjach za wrzesień i listopad 2000 r. w okresie gdy skarżąca pełniła obowiązki członka zarządu spółki, co przeczy twierdzeniu o dobrej sytuacji finansowej spółki w roku 2000. A zatem, w ocenie Sądu skarżąca nie udowodniła żadnej z przesłanek mogących uwolnić ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.