I SA/Gd 61/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Danuta Oleś (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1999 r. oddala skargę. I SA/Gd 61/05 UZASADNIENIE Wójt Gminy postanowieniem z dnia 29 lipca 2004 r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1999 rok. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] określił Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1999 rok w kwocie 93.208,00 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Starosta jako organ reprezentujący Skarb Państwa winien złożyć deklarację na podatek od nieruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa, nieoddanych w posiadanie innym podmiotom oraz uiścić należny podatek. Ponieważ tego nie uczynił, organ podatkowy na podstawie art.21 § 3 Ordynacji podatkowej wydał decyzję, w której określił wysokość zobowiązania podatkowego, biorąc za podstawę wypisy z rejestru gruntów wskazujące numery działek oraz ich położenie. Do ogólnej powierzchni gruntów 1.864.160,00 m2, zastosowano stawkę podatkową ustaloną uchwałą Rady Gminy [...] Nr IIV18/98 z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości za 1999 rok, która dla gruntów pozostałych wynosiła 0,05 zł/m2. Odwołanie od powyższej decyzji złożył w imieniu Skarbu Państwa Starosta, wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzymanie jej wykonania. Odwołujący się nie kwestionował powierzchni gruntów objętych opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, nie kwestionował również wysokości naliczonego zobowiązania podatkowego. Zarzut odwołania dotyczył błędnego uznania Starosty za podatnika podatku od nieruchomości, na którym ciąży obowiązek zapłaty w imieniu Skarbu Państwa podatku od nieruchomości, od gruntów nie oddanych w posiadanie innym podmiotom. Zdaniem odwołującego się, Starosta, zgodnie z brzmieniem art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest organem reprezentującym Skarb Państwa w zakresie przewidzianym w tym przepisie prawa tj. w sprawach gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, nie jest natomiast posiadaczem nieruchomości w rozumieniu art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji podatnikiem podatku od nieruchomości. Podkreślił on, że z faktu, iż art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymienia czynności z zakresu administracji rządowej przykładowo tj. przez użycie zwrotu "w szczególności", nie można wyprowadzić twierdzenia, iż Starosta jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy powinien być określony wprost przez ustawę (art. 217 Konstytucji RP), co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 stycznia 2003 r., sygn. akt III SA 1420/2002. Ponadto odwołujący powołał się na fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę skargi w sprawie obciążenia Starosty podatkiem od nieruchomości za rok 1999, od nieruchomości położonych na terenie Gminy [...] i stanowiących własność Skarbu Państwa, decyzją z dnia 17 marca 2004 r. uchyliło decyzję swoją oraz Wójta Gminy uzasadniając to zastosowaniem przepisu art. 23 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z którego nie wynika że Starosta jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Przepis ten określa, że starostowie gospodarują zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, wykonując w tym zakresie czynności z zakresu administracji rządowej. Z kolei reprezentowanie właściciela - Skarbu Państwa zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie czyni ich posiadaczem nieruchomości. W związku z tym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że Starosta nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, a decyzja skierowana do Starosty reprezentującego Skarb Państwa, na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej dotknięta jest wadą nieważności, gdyż skierowana została do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. Zdaniem organu odwoławczego, organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa nieoddanych w posiadanie innym podmiotom, złożenie deklaracji podatkowej jak również zapłata podatku w imieniu Skarbu Państwa należy do Starosty jako jego przedstawiciela ustawowego. W jego ocenie, w przepisie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zostało ustanowione przedstawicielstwo ustawowe Skarbu Państwa, co oznacza, że wszystkie czynności związane z zakresem gospodarowania nieruchomościami, obejmujące czynności faktyczne, jak i prawne związane z dokonywaniem obrotu i obciążeń, wchodzą w zakres umocowania ustawowego. Z przepisu tego wynika, że starosta jest reprezentantem Skarbu Państwa, gdyż za Skarb Państwa wyraża wolę przedstawiciel, w tym wypadku starosta powołany do tego na podstawie przepisu ustawy. Wyjątki przewidziane w ustawie do reprezentacji Skarbu Państwa przez inny organ niż starosta, to Minister Skarbu w przypadkach przewidzianych w art. 57, 58 i 60 ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym, nieruchomości Skarbu Państwa są obciążone podatkiem od nieruchomości zarówno wówczas, gdy nie zostały przekazane na rzecz innego podmiotu, ani nie są wykorzystywane bezumownie, jak również wówczas, gdy nikt ich nie użytkuje. W takim wypadku podatnikiem jest ich właściciel, czyli Skarb Państwa. Reprezentacja Skarbu Państwa przez starostę, stosownie do przepisu art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ogranicza się do nieruchomości wchodzących w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie podatkiem objęto grunty stanowiące zasób nieruchomości Skarbu Państwa, nieoddanych w posiadanie innym podmiotom, a zatem to na Staroście ciążył obowiązek zapłaty w imieniu Skarbu Państwa podatku od tych nieruchomości. W złożonej w dniu 7 grudnia 2004 r., skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesiono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 11 ust. 1 i art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżący nie podnosi zarzutów co do zakresu i wysokości opodatkowania, jednak Sąd nie stwierdza w tym zakresie nieprawidłowości. Natomiast wbrew twierdzeniom Starosty, zawartym zarówno w odwołaniu od decyzji, jak i w skardze, zdaniem Sądu nie został on uznany przez organy podatkowe za podatnika podatku od nieruchomości. Organ podatkowy pierwszej instancji słusznie w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, w stanie prawnym obowiązującym w 1999 r. został określony w art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa znajduje się w posiadaniu innego podmiotu, podatnikiem podatku od nieruchomości jest ten podmiot. Jeżeli jednak nieruchomości nie zostały przekazane na rzecz innego podmiotu, ani nie są wykorzystywane bezumownie, podatnikiem jest ich właściciel, czyli Skarb Państwa. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Z kolei art. 23 ust 1 cytowanej ustawy wskazuje zadania realizowane przez starostę, w zakresie gospodarowania gruntami Skarbu Państwa. W ramach tych zadań starostowie: 1) ewidencjonują nieruchomości, 2) zapewniają wycenę tych nieruchomości, 3) sporządzają plany wykorzystania zasobu, 4) zabezpieczają nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem, 5) wykonują czynności związane z naliczaniem należności za nieruchomości udostępniane z zasobu oraz prowadzą windykację tych należności, 6) współpracują z innymi organami, które na mocy odrębnych przepisów gospodarują nieruchomościami Skarbu Państwa, a także z właściwymi jednostkami samorządu terytorialnego, 7) zbywają, za zgodą wojewody, nieruchomości wchodzące w skład zasobu, 8) podejmują czynności w postępowaniu sądowym w sprawach o własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości, o roszczenia ze stosunku najmu lub dzierżawy, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie oraz o wpis w księdze wieczystej lub o założenie księgi wieczystej. Zdaniem Sądu, z faktu, iż powyższe wyliczenie ma jedynie przykładowy charakter oraz z zakresu i charakteru wyznaczonych tym przepisem zadań starosty w zakresie gospodarowania nieruchomościami, można wywieść twierdzenie, iż w ramach reprezentowania Skarbu Państwa mieści się również obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości, jako ewidentnie z gospodarowaniem nieruchomością związany. Należy przy tym podkreślić, iż działania te nie czynią starosty podatnikiem podatku od nieruchomości. Skarb Państwa jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do gruntów stanowiących jego własność i nie będących w posiadaniu innych podmiotów lub wykorzystywanych bezumownie, natomiast starosta uiszcza w jego imieniu podatek od nieruchomości, realizując w ten sposób obowiązki nałożone na niego przepisami art. 11 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie argument, iż decyzją z dnia 17 marca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję zarówno własną jak i Wójta Gminy, uznając, iż była ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. W tamtym postępowaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło obie decyzje i umorzyło postępowanie w sprawie, gdyż decyzje te były skierowane do Starosta jako do podatnika podatku od nieruchomości. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie podatnikiem - adresatem decyzji organów podatkowych obu instancji - jest Skarb Państwa, a Starosta jest jedynie organem, który w ramach realizowania swoich ustawowych obowiązków uiszcza w imieniu podatnika należny podatek od nieruchomości. Świadczy o tym również fakt – potwierdzony na rozprawie przez pełnomocnika strony skarżącej – iż na pokrycie zobowiązań w podatku od nieruchomości za 1999 rok, Starosta otrzymał za pośrednictwem Wojewody środki pieniężne z budżetu państwa. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.