I SA/Gd 61/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 2 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D.-N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania renty strukturalnej i odmowy przyznania renty strukturalnej postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. D.-N. wnioskiem z dnia 20 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i członkami jej rodziny (siedem osób), jest żonaty, nie osiąga stałych dochodów, zarówno w kraju, jak i za granicą, utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje miesięczny dochód około 300 zł, zaś jego córka osiąga dochody z tytułu dopłat unijnych oraz pomocy społecznej w łącznej wysokości około 600-700 zł miesięcznie, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, natomiast córka jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane regulacje stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2009 r. (doręczonym stronie w dniu 11 sierpnia 2009 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę, jego żonę i córkę za rok 2008, bądź też odpisów: zeznań podatkowych (jeśli zostały złożone), rocznego obliczenia podatku przez płatnika lub informacji o dochodach uzyskanych za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego żonę i córkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczeń złożonych przez każdą z wymienionych osób o ich nieposiadaniu, (3) zaświadczenia z urzędu gminy, urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiąganych przez córkę wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego, (4) oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), a także źródeł i wysokości uzyskiwanych przez nią miesięcznych dochodów; w przypadku gdy nie osiąga ona dochodów – oświadczenia w tym przedmiocie, a gdy jest ona osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (decyzja/zaświadczenie urzędu pracy), (5) dokumentów potwierdzających miesięczną wysokość otrzymywanej przez córkę wnioskodawcy pomocy socjalnej, (6) oświadczenia złożonego przez córkę wnioskodawcy w przedmiocie płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wywóz nieczystości, inne), (8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę, córkę pojazdów mechanicznych, w tym sprzętu rolniczego (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Z wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej córki skarżący przedłożył odpis zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 17 sierpnia 2009 r., z którego wynika, że nie złożyła ona zeznania podatkowego za 2008 rok o wysokości dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej z dnia 12 sierpnia 2009 r., w którym wskazano, że korzysta ona z pomocy społecznej w formie dożywiania dzieci w szkole, decyzji kierownika biura powiatowego agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa z dnia 2 grudnia 2008 r. w przedmiocie przyznania jej płatności ONW na rok 2008 w łącznej wysokości 2 349,60 zł i płatności obszarowej na rok 2008 w łącznej wysokości 4 886,25 zł, nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2009 r. w wysokości 312 zł, wyciągi z jej rachunku bankowego sporządzone za okres 11 maja do 7 sierpnia 2009 r. oraz dodatkowe oświadczenie z dnia 17 sierpnia 2009 r., w którym wyjaśniła, ze posiada samochód osobowy marki Volkswagen Golf 1,9 TDI, rok produkcji 1996 o wartości około 6 000 zł i nie posiada sprzętu rolniczego. Natomiast dokumentując własną sytuację majątkową wnioskodawca nadesłał kopie wyciągu bankowego sporządzonego za kwiecień, maj, lipiec 2009 r., dodatkowe oświadczenia małżonków z dnia 13 sierpnia 2009 r., z których wynika, że zamieszkują oni w Niemczech, w roku 2008 wnioskodawca osiągnął przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 13 868 euro, aktualnie korzystają ze świadczeń socjalnych w kwocie 744 euro miesięcznie, koszty związane z miesięcznym utrzymaniem, do których zaliczono opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, telefon stacjonarny i komórkowy, internet, abonament TV, składki na ubezpieczenie społeczne i komunikacyjne, należne podatki, kształtują się na poziomie 1 165 euro, skarżący posiada samochód marki Fiat Brava 1,4, rok produkcji 1997 o wartości około 500 euro, zaś żona – samochód marki Ford Fiesta 1,1, rok produkcji 1995 o wartości około 150 euro. Przedstawił również dokumenty w języku niemieckim, które opatrzył adnotacją, iż dotyczą: rozliczenia podatkowego małżonków z tytułu przychodów osiągniętych w roku 2008, wysokości pomocy socjalnej otrzymywanej przez żonę z powodu braku zatrudnienia, opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne i komunikacyjne, opłat czynszowych, za energię elektryczną i gaz, wyciągów z rachunków bankowych każdego z małżonków prowadzonych przez banki niemieckie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że nadesłane przez skarżącego dokumenty sporządzone w języku obcym (niemieckim) nie zostały wzięte pod uwagę, gdyż w przedłożonej formie nie mogą one stanowić dowodu w sprawie. Przepis art. 27 Konstytucji oraz art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), stanowi bowiem, że językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa jest język polski, a oświadczenia składane tym organom muszą być dokonywane w języku polskim (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). Wskazane przepisy obligują zatem do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Uznać należało, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy świadomie pominął on istotne okoliczności dotyczące swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Przedstawił bowiem swoją sytuację finansową w sposób selektywny, manipulując danymi tak by potwierdzały jego trudne położenie. Tym samym oświadczenie skarżącego uznać należało za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a jego rzeczywiste możliwości płatnicze za nadal budzące istotne wątpliwości. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności: Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy nie można przyjąć, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z córką i jej siedmioosobową rodziną. Zamieszkuje on bowiem faktycznie wraz z żoną w Niemczech, gdzie znajduje się centrum interesów życiowych małżonków. Okoliczność tę potwierdza jednoznacznie treść złożonych przez małżonków oświadczeń. Wynika z nich, że korzystają oni ze świadczeń socjalnych wypłacanych przez urząd niemiecki, w Niemczech uiszczają podatki i opłacają należne składki ubezpieczeniowe (zdrowotne, rentowe, komunikacyjne) oraz ponoszą koszty związane z utrzymaniem. Jednocześnie z uwagi na wskazywaną już formę nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych, w tym w szczególności dokumentów zawierających dane dotyczące uzyskiwanych dochodów (także z pracy dorywczej) i ponoszonych kosztów oraz wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwiona została weryfikacja danych zawartych w złożonych przez małżonków dodatkowych oświadczeniach. Nadto wnioskodawca posiada środki pieniężne ulokowane w polskim banku, z których nie pokrywa bieżących kosztów utrzymania. Z przedstawionych wyciągów z konta wynika bowiem, że w okresie od 31 marca do 1 sierpnia 2009 r. jedyną operacją – poza potrącanymi przez bank opłatami za prowadzenie rachunku – była wypłata w bankomacie w wysokości 200 zł. Na dzień 1 sierpnia 2009 r. saldo końcowe wynosiło 960,65 zł. Nie można zatem przyjąć, że nie posiada on oszczędności, których nie mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Poza tym udziela on pomocy finansowej córce. Z przedstawionego wyciągu rachunku bankowego córki wynika, że w maju 2009 r. wnioskodawca przekazał na jej konto kwotę 1 931,12 zł (440 euro), zaś w czerwcu – 395,87 zł (90 euro). Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.