I SA/Gd 61/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D.-N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania renty strukturalnej i odmowy przyznania renty strukturalnej postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. D.-N. wnioskiem z dnia 15 października 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełnione zostały w dniu 30 października 2009 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie skarżący rozszerzył swoje żądanie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz sprecyzował je wskazując jako pełnomocnika adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jedynym źródłem utrzymania małżonków są dochody z zasiłku socjalnego wypłacanego w łącznej wysokości 750 euro, nie posiadają jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości (gospodarstwo rolne przekazał córce), oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. Oświadczył, że z otrzymywanych zasiłków nie może poczynić oszczędności, gdyż większą ich część, tj. 450 euro przeznacza na opłacenie czynszu najmu mieszkania. Wprawdzie otrzymuje także zasiłek rodzinny w wysokości 150 euro, jednak całą kwotę przekazuje na rzecz małoletniego syna, zamieszkującego w Polsce. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane regulacje stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2009 r. (doręczonym w dniu 9 listopada 2009 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów źródłowych i oświadczeń: (1) zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę i jego żonę za rok 2008, bądź też odpisów: zeznań podatkowych (jeśli zostały złożone), rocznego obliczenia podatku lub informacji o dochodach uzyskanych za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich (krajowych i zagranicznych) posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczeń złożonych przez każdego z nich o ich nieposiadaniu, (3) dokumentów potwierdzających miesięczną wysokość zasiłków (socjalnych, rodzinnych) wypłacanych małżonkom, (4) dokumentów potwierdzających, że małżonkowie są osobami bezrobotnymi, (5) dowodu potwierdzającego okoliczność przekazywania środków pieniężnych na rzecz małoletniego syna, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty z tytułu najmu, za energię elektryczną, gaz, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie skarżący został poinformowany, że w przypadku sporządzenia wymaganych dokumentów w języku obcym zobowiązany jest do przedłożenia ich urzędowych tłumaczeń. W przeciwnym wypadku nie zostaną one wzięte pod uwagę, gdyż nie będą mogły stanowić dowodu w sprawie. W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył oświadczenia małżonków z dnia 14 listopada 2009 r., z których wynika, że ich jedynym źródłem utrzymania jest dochód z tytułu świadczeń z pomocy socjalnej w kwocie 740 euro miesięcznie, natomiast koszty związane z miesięcznym utrzymaniem kształtują się na poziomie około 1 571,20 euro. Do tego rodzaju wydatków zaliczono: opłaty za najem mieszkania (390 euro), energię elektryczną i gaz (108 euro), świadczenia rodzinne przekazywane na rzecz dzieci (280 euro), składki na ubezpieczenie każdego z małżonków (130 euro), składki na ubezpieczenie samochodów (233 euro na kwartał) oraz podatek z tytułu ich posiadania (347 euro rocznie), bilety miesięczne (60 euro) oraz opłaty za telefon stacjonarny i komórkowy, internet, paliwo i inne określone jako "na życie" (około 500 euro). Małżonkowie posiadają samochody marki Ford Fiesta, rok produkcji 1994 o wartości około 150 euro oraz Fiat Brava, rok produkcji 1997 o wartości około 500-600 euro. Wnioskodawca przedstawił także wyciąg bankowy z własnego rachunku krajowego sporządzony za okres od 31 sierpnia do 1 października 2009 r., którego saldo końcowe wynosiło 446,97 zł oraz z rachunku bankowego córki, który potwierdza okoliczność przekazania w październiku br. na rzecz pozostającego w kraju syna kwoty 722,91 zł. Pozostałe nadesłane przez skarżącego dokumenty, w tym wyciągi z posiadanych w bankach niemieckich rachunków, sporządzone zostały w języku niemieckim i opatrzone jedynie odręcznymi adnotacjami, iż dotyczą wysokości otrzymywanej pomocy socjalnej, rocznego podatku z tytułu posiadanych samochodów oraz obowiązkowych ich ubezpieczeń, opłat za najem mieszkania, energię elektryczna i gaz, telefon, bilety miesięczne, zajęcia rehabilitacyjne, opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne i na życie każdego z małżonków, przekazywanego świadczenia rodzinnego na rzecz syna żony oraz rozliczeń podatku za rok 2008. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że nadesłane przez skarżącego dokumenty sporządzone w języku obcym (niemieckim) nie zostały wzięte pod uwagę, gdyż w przedłożonej formie nie mogą one stanowić dowodu w sprawie. Przepis art. 27 Konstytucji oraz art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), stanowi bowiem, że językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa jest język polski, a oświadczenia składane tym organom muszą być dokonywane w języku polskim (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). Jak już wskazano skarżący zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2009 r. został poinformowany zarówno o wymogach, jakie w świetle przepisów prawa polskiego powinny spełniać przedstawiane przez stronę dokumenty sporządzone w języku obcym, jak i o skutkach w przypadku, gdy nie zostaną nadesłane ich urzędowe tłumaczenia. Podkreślić przy tym należy, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 61/09 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, m. in. wskazując, iż przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie mogły zostać uwzględnione, gdyż przepisy prawa polskiego obligują do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Pomimo tego nie spełnił nałożonego na niego obowiązku w sposób prawidłowy. Natomiast biorąc pod uwagę złożone oświadczenia nie sposób przyjąć, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zwrócić uwagę należy na fakt, że wysokość zadeklarowanych przez małżonków miesięcznych dochodów stanowi zaledwie połowę ponoszonych przez nich bieżących i – w ich ocenie – niezbędnych wydatków. Jednocześnie, z uwagi na wskazywaną już formę nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych, w szczególności zawierających dane dotyczące uzyskiwanych dochodów, ponoszonych kosztów, posiadanych na rachunkach bankowych środków, uniemożliwiona została weryfikacja danych zawartych w złożonych przez małżonków dodatkowych oświadczeniach. Tym samym rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego uznać należało za nadal budzące istotne wątpliwości. Końcowo, zauważyć trzeba, że wnioskodawca posiada środki pieniężne ulokowane w polskim banku, z których nie pokrywa bieżących kosztów utrzymania. Z przedstawionych wyciągów z konta o numerze [...] wynika bowiem, że w okresie od 31 sierpnia do 1 października 2009 r. jedyną operacją – poza potrącanymi przez bank opłatami za prowadzenie rachunku – była wypłata w bankomacie w wysokości 500 zł. Na dzień 1 października 2009 r. saldo końcowe wynosiło 446, 97 zł. Poza tym dane zawarte w dołączonym do akt sądowych sprawy wydruku komputerowym polecenia przelewu wskazują, że skarżący posiada inny aniżeli wskazany powyżej rachunek w polskim banku (dowód: k. 138). Przelew kwoty 100 zł na konto Sądu zrealizowany został bowiem z rachunku o numerze [...], którego jako posiadacza wskazano skarżącego. Nie można zatem przyjąć, że nie posiada on oszczędności, których nie mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.