I SA/Gd 616/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej - K.G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 22 grudnia 2015 r., obejmujących zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy grudzień 2009 r., styczeń 2010 r., sierpień 2010 r., październik 2010 r. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia z dnia 23 grudnia 2015 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w Banku "A" S.A. Przedmiotowe zawiadomienie dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono w dniu 23 grudnia 2015 r. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułów wykonawczych zobowiązanej doręczono również w dniu 23 grudnia 2015 r. Pismami z dnia 29 grudnia 2015 r. K.G. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie zastosowanych środków egzekucyjnych. W konsekwencji powyższego, postanowieniem z dnia 27 stycznia 2016 r. - wydanym na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Naczelnik Urzędu Skarbowego, w związku z wniesionymi zarzutami, zawiesił prowadzone do majątku K.G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 22 grudnia 2015 r. postępowanie egzekucyjne. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Naczelnika Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 19 lutego 2016 r. K.G. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie, w treści którego, wydanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów art. 61 § 1 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzucając powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 stycznia 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podkreślił prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. K.G. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora tut. Izby Skarbowej z dnia 18 kwietnia 2016 r., zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu oraz poprzedzającemu je postanowieniu organu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, - art. 61 § 1 - § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; - art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). Dyrektor Izby Skarbowej - oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy - podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność, z zastrzeżeniem art. 145 a tej ustawy. Nadto wskazania wymaga, iż sąd przy orzekaniu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu wniesienia zarzutów przez skarżącą. Oznacza to, że Sąd objął kontrolą tylko to postanowienie. Zadaniem Sądu było zatem sprawdzenie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych badanej sprawy administracyjnej istniały podstawy do ponownego analizowania i rozpatrzenia przez organ drugiej instancji przesłanki stanowiącej podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przepisem art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. 2016.599), na który przy orzekaniu powołał się organ, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wskazanego przepisu następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny nie ma zatem obowiązku wydawać postanowienia o zawieszeniu postępowania, ale skoro już wydał takie postanowienie, to oznacza że przypisać mu można tylko i wyłącznie charakter deklaratoryjny (deklaratoryjny charakter oznacza, że orzeczenie organu potwierdza jedynie istniejący z mocy ustawy stan prawny). Dodać także należy, że analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, jak też ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wskazuje, że żaden z tych aktów nie przewiduje możliwości orzekania o zawieszeniu postępowania w związku z wniesionymi zarzutami, skoro zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa i stan taki powstaje niezależnie od tego, czy organ wydał, czy nie wydał postanowienia w tym przedmiocie. Wydane zatem postanowienie nie ma żadnego wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Ustawodawca bowiem wyraźnie przesądził, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu (przepis art. 35 § 1 zamieszczony został w Rozdziale 3 Zasady prowadzenia egzekucji) i jest to zupełnie odmienna sytuacja od tej, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma miejsce na skutek wydania przez organ postanowienia kreującego stan zawieszenia tego postępowania w trybie art. 56 u.p.e.a. (przepis ten zamieszczony jest innym Rozdziale 4 Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego). Dodać tylko wypada, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie ulega zawieszeniu tylko wtedy, gdy istnieje szczegółowy przepis zamieszczony w innych ustawach (jak np. w art. 115 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, czy też w art. 159 ust. 2 ustawy Prawo bankowe), który przewiduje możliwość "wstrzymania" czynności egzekucyjnych. Tak więc skoro ani Kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują orzekania o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na skutek wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, bowiem z mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. następuje ono z mocy prawa, to także nie można przyznać prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które jest wyłącznie powieleniem zaistniałego z mocy prawa stanu prawnego. Dlatego też błędne pouczenie przez organ egzekucyjny o przysługującym środku zaskarżenia (zażaleniu) nie może tworzyć takiego uprawnienia dla zobowiązanego podmiotu, bowiem rażąco naruszałoby ogólną zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. i zasadę naczelną zawartą w art. i art. 7 Konstytucji RP. Prawo do środków odwoławczych przysługuje wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, w przeciwnym razie na skutek wadliwego pouczenia o środku zaskarżenia to organ (władza wykonawcza), a nie normodawca (ustawodawca ustawodawcza) kreowałby pozaustawowe |instytucje prawne. W tych okolicznościach na skutek przysługującej Sądowi kompetencji do kontroli działań administracji publicznej pod względem legalności, zaskarżone postanowienie należało uchylić jako naruszające przepis art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przepis art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, korzystając z trybu wynikającego z art. 119 pkt. 3 ppsa., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 200 p.p.s.a..