I SA/Gd 616/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-27
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sławomir Kozik, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku współwłasności nieruchomości, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, czy też wyłącznie na posiadaczu samoistnym części nieruchomości?Ratio decidendi
Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, niezależnie od wielkości ich udziałów. Posiadacz samoistny nieruchomości jest podatnikiem tylko wtedy, gdy nieruchomość znajduje się w jego posiadaniu samoistnym, a nie w przypadku, gdy posiadanie wynika z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości za 2023 r. dla nieruchomości stanowiącej współwłasność R.K., J.K. i T.K. Skarżący kwestionował ustalenie podatku od nieruchomości od całej nieruchomości, domagając się opodatkowania wyłącznie jego osoby jako posiadacza samoistnego udziału należącego do T.K. Organy podatkowe uznały, że wszyscy współwłaściciele ponoszą solidarną odpowiedzialność za podatek.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt SKO Gd/3277/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 maja 2024 r. - sygn. akt SKO Gd/3277/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "organ drugiej instancji", "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.)
– dalej "O.p." w zw. z art. 2 - 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 70 ze zm.) - dalej "u.p.o.l.", art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.) oraz uchwałą Nr VIIIK/XXXVII/514/2022 Rady Miasta W. z dnia 15 listopada 2022 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego
z 2022 r., poz. 4628), po rozpatrzeniu odwołania R.K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") od decyzji Prezydenta Miasta W. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia 22 marca 2023 r. nr [...] ustalającej J.K., R.K. oraz T.K. wysokość podatku od nieruchomości za rok 2023, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2022 r., Prezydent Miasta W. wszczął z urzędu wobec R.K., J.K. i T.K. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2023 dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Następnie, decyzją z dnia 22 marca 2023 r. organ pierwszej instancji ustalił wszystkim ww. podatek od nieruchomości za 2023 r. w wysokości 818,00 zł.
2.2. Od wydanej przez Prezydenta Miasta W. decyzji odwołanie złożył R.K.
Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 23 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Na wstępie organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz ust. 4 u.p.o.l. Dalej Kolegium wskazało, iż nieruchomość, której dotyczy decyzja wymiarowa, stanowi współwłasność trzech osób, wobec czego zasadnie postępowanie jest prowadzone przy udziale wszystkich trzech współwłaścicieli a decyzja wymiarowa stwierdza solidarny ich obowiązek podatkowy w ww. podatku od nieruchomości. Niezasadnie w związku z tym R.K. oczekuje wydania odrębnej decyzji wymiarowej dotyczącej należącego do niego udziału w nieruchomości.
Organ podatkowy podkreślił, iż dokonując wymiaru podatku zobowiązany był oprzeć się na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.). Dane zawarte bowiem w ewidencji gruntów i budynków określają krąg współwłaścicieli nieruchomości oraz przedmiot opodatkowania. Dane te mają walor dokumentu urzędowego którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Podważenie tych zapisów bądź ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym prowadzenie tego rodzaju działań nie jest możliwe, co potwierdzają wybrane orzeczenia sądów administracyjnych.
Zgodnie z informacją z rejestru gruntów współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są: J., R. i T. K. - każdy w udziale 1/3 części. Ponadto, według treści księgi wieczystej Sądu Rejonowego IV Wydziału Ksiąg Wieczystych, podatnicy są współużytkownikami wieczystymi gruntu w udziale po 1/3 każdy, zaś właścicielem jest Gmina Miasta.
Za nieuprawnione organ odwoławczy uznał żądanie Skarżącego co do przyjęcia, że jest on wyłącznym posiadaczem 1/3 udziału T.K. i legitymuje się przymiotem posiadacza samoistnego, co ma potwierdzać okoliczność, że faktycznie włada nieruchomością. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I CSK 504/15 wskazał, że posiadanie cudzej rzeczy, aby mogło być uznane za samoistne, a więc wywołujące skutek prawny zasiedzenia, nie może ograniczać się do wewnętrznego przekonania posiadacza, lecz musi być dostrzegalnym z zewnątrz jego postępowaniem z rzeczą jak właściciel. Posiadaczem samoistnym jest więc ten, którego zakres faktycznego władania rzeczą jest taki sam, jak właściciela i który znajduje się w położeniu pozwalającym na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak może to uczynić właściciel. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić
o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l.
Na podstawie okoliczności faktycznych Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że podatnikami podatku od nieruchomości w niniejszej sprawie są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Brak jest podstaw do orzeczenia, że R.
i J.K. wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości, bowiem pomimo faktycznego posiadania nieruchomości R. i J.K. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich przysługujących T.K. Postępowania inicjowane przez Skarżącego, a dotyczące zasiedzenia udziału, nie zakończyły się. Z kolei wniosek R.K. o wykreślenie danych T. K. z decyzji podatkowej roku 2023 oraz wcześniejszych nie może być uwzględniony, bowiem współwłaścicielami nieruchomości są J., R. i T.K., każdy
w udziale 1/3 i brak jest na dzień wydania decyzji podstawy do dokonania jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie.
Zdaniem Kolegium, prawidłowo w zaskarżonej decyzji opodatkowano grunt
i budynek opierając się na informacji z rejestru gruntów, wypisu z księgi wieczystej, informacji o podatku od nieruchomości IN-1 za poprzednie lata podatkowe, opinii biegłego
i danych zawartych w protokole oględzin nieruchomości. Organ pierwszej instancji szczegółowo opisał dane dotyczące przyjętych do opodatkowania powierzchni budynku mieszkalnego stanowiącego współwłasność R., J. i T.K. Powierzchnie te zostały częściowo przyjęte z opinii biegłego sądowego W.S., sporządzonej do sprawy sądowej o sygnaturze akt [...] Sądu Rejonowego w W. (na dzień wydania decyzji brak informacji o wyodrębnieniu lokali mieszkalnych), a częściowo z protokołu oględzin dokonanych przez pracowników Urzędu [...]. Natomiast powierzchnię 20,07 m2 zaliczono do budynków pozostałych - tak jak wynika z ewidencji gruntów i budynków i jak sam R.K. wskazał, iż budynek
o pow. 20,07 m2 "jest budynkiem pomocniczym".
Organ odwoławczy nie zgodził się jedynie z oceną Prezydenta Miasta co do braku objęcia podatkiem strychu - poddasza. Pomieszczenie strychowe posiada powierzchnię 12,63 m2 (15,93 m2 x 50% + 4,66 m2 x 100%). Jak podał, do tego pomieszczenia prowadzą składane schody strychowe z otwieraną klapą umieszczoną w konstrukcji stropu. W związku z powyższym również i tę powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego należało włączyć do opodatkowania.
W zakwestionowanej przez Skarżącego decyzji organ podatkowy zawarł szczegółowe wyjaśnienie tego stanu wraz z powołaniem się na przepisy prawne regulujące informacje w tym zakresie. Kolegium wyjaśniło, że choć przyjęte przez organ stanowisko jest korzystne dla strony, gdyż zmniejsza wysokość podatku od nieruchomości, to jednak każda kondygnacja budynku podlega opodatkowaniu, w tym również strych. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest on wykorzystywany, czy nie. Z uwagi jednak na zasadę wynikającą z art. 234 O.p., organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony. Z tego względu nie dokonano korekty wysokości podatku ustalonego przez organ pierwszej instancji.
Końcowo Kolegium stwierdziło, iż Prezydent Miasta W. w zasadzie prawidłowo (z wyjątkiem strychu) w oparciu o podane w treści uzasadnienia decyzji przepisy ustalił Stronom wysokość podatku od nieruchomości za 2023 r. Okoliczności zaś wskazane w odwołaniu Strony skarżącej w żaden sposób nie czynią zasadnym inne wyliczenie tego podatku.
Głównym zarzutem podniesionym przez Skarżącego w odwołaniu jest natomiast brak wykazania jego osoby w decyzji wymiarowej jako posiadacza samoistnego 1/3 udziału części nieruchomości T.K. Organ wyjaśnił, że w decyzji podatkowej nie wymienia się udziałów we współwłasności nieruchomości. W jednej decyzji wylicza się
i ustala podatek od nieruchomości w łącznej kwocie od całej nieruchomości, a więc niezależnie od tego ilu współwłaścicieli na nieruchomość i niezależnie od tego jakiej wielkości udziały im przypadają. Skoro zgodnie z informacją z rejestru gruntów współwłaścicielami nieruchomości – działki nr [...] o powierzchni 659 m2 położonej
w [...] przy ul. [...] są: J.K., R.K. oraz T.K. – każdy w 1/3 części udziału, to organ podatkowy jednostki samorządu terytorialnego jest zobligowany danymi zawartymi w ewidencji w zakresie danych przedmiotowych i podmiotowych i nie może dokonywać w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Odnosząc się zaś do pozostałych kwestii podnoszonych w odwołaniu (niedotyczących podatku od nieruchomości za 2023 r.) organ wskazał, iż dotyczą one innych postępowań i wykraczają poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej, zatem nie mogły podlegać ocenie w postępowaniu.
3. Na decyzję wydaną przez organ odwoławczy, Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę.
Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o naliczenie podatku od nieruchomości wyłącznie podatnikowi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie, zarzucił naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Skarżący wskazał na nieuwzględnienie stanu własności i stanu samoistnego posiadania, skierowanie decyzji do osób, które nie są podatnikiem, gdyż obowiązek w zakresie podatku od nieruchomości ciąży wyłącznie na posiadaczu samoistnym. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 247 § 1 (ust. 3, ust. 5, ust. 6 i 7) Ordynacji podatkowej, a także nieuwzględnienie orzeczeń sądów administracyjnych, w szczególności wyroku WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 781/21.
4. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
5. W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2024 r. Skarżący zwrócił się
z wnioskiem na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wpłat podatków od nieruchomości za 2023 r. i 2024 r., gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest niezasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a.
Ponadto, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania
w rozpatrywanej sprawie.
Badając rozpoznawaną sprawę Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji SKO.
6.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy organ podatkowy prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2023 r., przyjmując że podatnikami tego podatku są współwłaściciele nieruchomości, będący jednocześnie współużytkownikami wieczystymi gruntu.
Skarżący nie zgadza się z ustalonym przez organy podatkowe kręgiem podatników podatku od nieruchomości. Jego zdaniem jest samoistnym posiadaczem 1/3 udziału w nieruchomości T.K., który opuścił przedmiotową nieruchomość i w niej nie zamieszkuje.
Mając na uwadze zaistniałą kwestię sporną należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Przepis art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowi natomiast, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.
Stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6.
Z treści przywołanych regulacji wynika kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości oraz, że o opodatkowaniu decyduje tytuł do nieruchomości oraz okoliczność władania nią. W art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. wyrażona została zasada, w świetle której podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości, z zastrzeżeniem art. 3 ust. 3 u.p.o.l., który stanowi że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W przypadku nieruchomości pozostającej we współwłasności, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, co oznacza, że wszyscy współwłaściciele powinni być adresatami decyzji, w której wysokość podatku od nieruchomości należy ustalić w jednej kwocie, niezależnie od wielkości udziału współwłaściciela w nieruchomości.
Jak już zaznaczono, zasada opodatkowania podatkiem od nieruchomości właściciela (współwłaścicieli) doznaje wyjątku, w przypadku gdy nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym. W myśl art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm. - dalej: k.c.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne jest zatem stanem, w którym posiadacz zarówno faktycznie włada rzeczą (corpus), jak i przejawia wolę posiadania jej jak właściciel (animus rem sibi habendi).
Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko prawne wyrażone we wskazanym przez Skarżącego wyroku WSA w Gdańsku z 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 781/21 ( wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA" ).
W wyroku tym Sąd przywołał poglądy prezentowane w orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że animus rem sibi habendi przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, iż posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena podejścia, uwzględnia rzeczywistą wolę władającego, ale dokonywana jest obiektywnie, z punktu widzenia otoczenia posiadającego. Nadto korzystanie z rzeczy nie jest konieczne do stwierdzenia faktycznego władztwa nad rzeczą, wystarczy jedynie możność takiego korzystania przez posiadacza, choćby nierealizowana (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2021 r. V CSKP 23/21).
Uznaje się, że wola posiadacza, która decyduje o charakterze władania, musi być ujawniona na zewnątrz. W judykaturze wskazuje się, że rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 lutego 2015 r., III CSK 188/14, niepubl., z dnia 26 kwietnia 2017 r. I CSK 426/16). Dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2372/10, CBOSA).
Ocena charakteru posiadania wiąże się z okolicznościami faktycznymi danej sprawy, z nich bowiem wynika czy posiadacz wykonywał czynności faktyczne wskazujące na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa i czy jego dyspozycje swą treścią odpowiadałyby dyspozycjom właściciela.
Wypada dodać, że posiadacz może w stosunku do rzeczy przejściowo nie wykonywać władztwa i na skutek tego nie utraci jej posiadania, istotne jest bowiem nie to czy posiadacz wykonuje względem rzeczy konkretne czynności, lecz to, czy ma możliwość ich wykonywania. Faktyczne władztwo charakteryzujące posiadanie samoistne wchodzi więc w grę wówczas, gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy i to w taki sposób, jakby miała do niej prawo własności.
W praktyce, gdy nieruchomość należy do współwłaścicieli, reguła według której podatkiem od nieruchomości obciążony jest posiadacz samoistny znajduje zastosowanie na ogół w przypadku, gdy podmiotowi faktycznie władającemu rzeczą jak właściciel nie przysługuje prawo własności. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. To, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, nie jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości.
6.4. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wbrew stanowisku skarżącego w rozpoznawanej sprawie organ zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd rozpoznający skargę zauważa, że organy podatkowe sprostały spoczywającym na nich obowiązkom i wyjaśniły stan faktyczny sprawy w sposób, który pozwolił na prawidłowe ustalenie kręgu podmiotów będących podatnikiem podatku od nieruchomości.
Zgodnie z informacją z rejestru gruntów współwłaścicielami nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] są: J.K., R.K. oraz T.K. - każdy w udziale 1/3 części. Według treści księgi wieczystej Sądu Rejonowego w W. IV Wydziału Ksiąg Wieczystych, podatnicy są współużytkownikami wieczystymi tego gruntu w udziale po 1/3 każdy, zaś właścicielem jest Gmina Miasta [...].
Podkreślenia wymaga, że podstawą wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, przy czym stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności ( art. 10 ust. 1 tej ustawy).
Z akt sprawy nie wynika, aby stan prawny nieruchomości uległ zmianie. Organ prawidłowo poczynił ustalenia, uwzględniając również treść wpisów w księdze wieczystej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że Skarżący nie jest samodzielnym posiadaczem 1/3 udziału T.K. Z przyjętej przez ustawodawcę w art. 336 k.c. definicji posiadacza samoistnego rzeczy poprawnie wyprowadzono wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11).
Okoliczność, że pozostali współwłaściciele nie korzystają z nieruchomości i nie pobierają pożytków, nie jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości.
W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. akt II FSK 1748/06 ( CBOSA ), że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku).
W orzecznictwie wskazuje się, że o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom można mówić w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli (por. wyroki NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 541/17, z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 2230/17, z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2031/18, CBOSA).
Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach NSA z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3081/18, II FSK 3082/18 oraz II FSK 3083/18, z których wynika, że współposiadanie samoistne nieruchomości, będące z mocy art. 206 k.c. elementem współwłasności, nie tylko nie musi, ale wręcz nie może odpowiadać mierzonym w częściach idealnych powierzchniom gruntu i budynków. Zamiar wyzucia innego współwłaściciela nieruchomości nie tylko z posiadania samoistnego, ale i w konsekwencji w ogóle ze współwłasności, wymaga uzewnętrznienia tej woli tak wobec otoczenia, jak i wobec wyzutego w całości z posiadania nieruchomości współwłaściciela.
W związku z powyższym organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec, że R.K. i J.K. wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (T.K.). Pomimo bowiem faktycznego posiadania nieruchomości R.K. i J.K. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich przysługujących T.K. Ponadto posiadanie samoistne nie zostało potwierdzone w zgromadzonym materiałem dowodowym. Pomimo zainicjowanych przez Skarżącego postepowań sądowych, dotyczących zasiedzenia udziału, postępowania te nie zakończyły się zgodnie z jego żądaniami.
Powyższej oceny nie mogły zmienić załączone do skargi dowody zapłaty podatku od nieruchomości, w których Skarżący jest oznaczony jako; ,,1/3 współwłaściciel, 1/3 posiadacz samoistny’’.
W opinii Sądu, objęcie udziałów w nieruchomości przez Skarżącego nie może przesądzać, że zmienił się zakres uprawnień pozostałych współużytkowników wieczystych i że kontynuując realizację dotychczasowych uprawnień stał się on posiadaczem samoistnym udziału swego brata.
W świetle powyższego, organy podatkowe dokonały prawidłowej interpretacji przepisów art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.o.l. Z tego względu zarzuty dotyczące błędnego ustalenia kręgu podatników należało uznać za niezasadne.
6.5. Spór w sprawie dotyczy również podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.
Powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się (art. 4 ust. 2 u.p.o.l.). Na podstawie art. 5 ust. 1 2 u.p.o.l., rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości.
Zgodnie także z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Na podstawie natomiast art. 6 ust. 6 u.p.o.l., osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.
Z przywołanego przepisu art. 6 ust. 6 u.p.o.l. jednoznacznie wynika, że to na podatniku (osobie fizycznej będącej właścicielem lub posiadaczem samoistnym nieruchomości, użytkownikiem wieczystym gruntu) z mocy ustawy spoczywa obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, jak też zgłoszenia wszelkich informacji o zmianach skutkujących wygaśnięciem obowiązku podatkowego bądź mających wpływ na wymiar zobowiązania podatkowego. Wypełnienie tego obowiązku nie zostało uzależnione od wcześniejszych działań (wezwań) organu podatkowego. Rolą organu podatkowego jest w tym zakresie kontrola przedłożonych informacji, które - zgodnie z art. 21 § 5 O.p. - są podstawą do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, chyba że organ podatkowy stwierdzi w toku postępowania podatkowego, iż dane zawarte w informacji, które co najmniej mogą mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, składane przez podatników na przestrzeni lat 2015 - 2018 informacje o podatku od nieruchomości IN-1 zawierały rozbieżne dane, co do powierzchni gruntu działki oznaczonej nr [...], powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, a także budynku nr [...].
Należy stwierdzić, że organy podatkowe uwzględniły dowody w postaci informacji z rejestru gruntów, wypisu z księgi wieczystej, informacji o podatku od nieruchomości IN-1 za poprzednie lata podatkowe, opinii biegłego i danych zawartych w protokole oględzin nieruchomości.
W ocenie Sądu prawidłowo organy przyjęły jako powierzchnię gruntu 659 m2, co jest zgodne z ewidencją gruntów i budynków oraz księgą wieczystą [...].
Również nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość opodatkowania budynku gospodarczego (niemieszkalnego) nr [...] (nr ewid. bud. [...]), ponieważ z wyliczenia biegłego sądowego wynikało, że ma on powierzchnię 20,07 m2.
Zasadnie budynek ten zakwalifikowano jako gospodarczy, skoro w ewidencji gruntów i budynków jest on oznaczony jako niemieszkalny. Powyższe oznaczenie jest zgodne z opinią biegłego, w której został on określony jako gospodarczy (pomieszczenia gospodarcze [...] - 7,33 m2 i [...] - 12,74 m2) oraz treścią protokołu z oględzin, w którym znajduje się oświadczenie Skarżącego, że budynek ten aktualnie jest budynkiem pomocniczym. W tej sytuacji nie ma wątpliwości co do tego, że budynek ten ma charakter gospodarczy. Klasyfikacja wskazanego budynku wynika wprost z ewidencji gruntów i budynków, gdzie jest oznaczony jako niemieszkalny. Również w opinii biegłego sądowego budynek ten został wymieniony jako wolnostojący, parterowy budynek gospodarczy i biegły wskazał, że posiada on pomieszczenia gospodarcze [...] i [...]. Z dokumentacji akt sprawy nie wynika również, by w tym budynku ktokolwiek realizował potrzeby mieszkaniowe. W związku z tym, wobec tego przedmiotu opodatkowania, prawidłowo organy podatkowe zastosowały stawkę, jak dla budynków niemieszkalnych.
W ocenie Sądu, tak ustalona powierzchnia uwzględniająca dane wynikające z opinii biegłego oraz oględzin nie budzi wątpliwości i jest prawidłowa.
W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że pomieszczenie strychowe (o pow. 12,63 m2) jest pomieszczeniem nieużytkowym. Organ odwoławczy związany zasadą wynikającą z art. 234 Ordynacji podatkowej nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Z tego względu mimo błędnego zakwalifikowania ww. pomieszczenia jako nieużytkowanego, decyzja nie mogła podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Stosownie do art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niemniej jednak należy wyjaśnić, że z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. wynika, że przedmiot opodatkowania w postaci budynku w założeniu wymaga istnienia powierzchni użytkowej. Ustalenia zatem wymagało, czy pomieszczenie strychowe należy zaliczyć do powierzchni użytkowej budynku. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. każda kondygnacja budynku podlega opodatkowaniu, w tym również strych. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest on wykorzystywany, czy nie. Jego powierzchnię należy uwzględnić przy obliczaniu powierzchni użytkowej budynku. Jeżeli pomieszczenie lub jego część oraz część kondygnacji posiada w świetle wysokość od 1,40 m do 2,20 m, zalicza się ją do powierzchni użytkowej w 50%. Pomieszczenie o wysokości w świetle mniejszej niż 1,40 m pomija się. Wyznacznikiem tak pojmowanej powierzchni, jest zatem faktyczna lub potencjalna możliwość korzystania z niej, lecz także co ważne dostępność przez ciąg komunikacyjny. Zasadnie przyjął organ odwoławczy, że również ta powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego powinna być włączona do podstawy opodatkowania.
W świetle powyższego należało przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Skarżący w toku prowadzonego postępowania - oprócz niepopartego dowodami kwestionowania ustalonej powierzchni użytkowej budynków przyjętej do opodatkowania – nie zdołał podważyć wyliczeń. Nie złożył też dowodów, które podważyłyby prawidłowość dokonanych ustaleń i wyliczeń organów. Prawidłowo także w niniejszej sprawie zastosowano stawki podatku przyjęte we wskazanej na wstępie uchwale w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości.
6.6. Oceniając, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było zupełne i wystarczające do wydania decyzji, zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 O.p., zaś ocena dowodów jakiej dokonały w sprawie organy podatkowe nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 O.p., uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, w stopniu obligującym Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze bezpodstawne są zarzuty skargi dotyczącego rażącego naruszenia prawa sformułowane w oparciu o art. 247 O.p.
6.7. Mając zatem na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło