I SA/Gd 619/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , Protokolant Referent Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za czerwiec 1999 roku uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] w sprawie K.F. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] dotyczącej podatku od nieruchomości. Podstawą wydanej decyzji był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] Przewodniczący Zarządu Miasta określił od Spółki z o.o. "A" i K.F." ul. [...], [...] podatek od nieruchomości za czerwiec 1999 r. w wysokości [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczna. Następnie K.F. zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za wskazany okres. Jako podstawę wniosku wskazał okoliczność, że dowody na podstawie których organ wydał decyzję oparte zostały na podstawach, które są fałszywe. Nie był on bowiem stroną umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Miastem a spółką "A". Nie może zatem ponosić odpowiedzialności za należności spółki, również jako członek zarządu. Burmistrz Miasta rozpatrując powyższy wniosek, decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]. W odwołaniu od tej decyzji, K.F. podał, że w okresie od 1992 do 1999 roku nie prowadził osobiście żadnej działalności gospodarczej. Działalność taką prowadziła spółka "A". Podmiotem, który powinien opłacać podatki była zatem spółka. Strona stwierdziła ponadto, że biorąc pod uwagę art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz ustalenia Prokuratury Rejonowej zawarte w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...], wniosek jest uzasadniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zwanej w dalszej części Ordynacją podatkową, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dowodu takiego nie przedstawiono. W postępowaniu odwoławczym strona przedłożyła kserokopie postanowienia Prokuratury Rejonowej o umorzeniu śledztwa w sprawie poświadczenia nieprawdy co do okoliczności opodatkowania solidarnie spółki "A" i K.F. w latach 1996-1999 tj. o przestępstwo z art. 271 § 1 kk wobec stwierdzenia, iż brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa (art. 17 § 1 pkt 1 kpk) i w sprawie niedopełnienia w latach 1996-1999 w [...] obowiązków przez urzędników Urzędu Miasta tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 kk wobec stwierdzenia, iż nastąpiło przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6 kpk). Zdaniem Kolegium postanowienie to nie jest dowodem na to, że podstawa faktyczna rozstrzygnięcia decyzji podatkowej z dnia [...] była fałszywa. Ponadto organ odnosząc się do zarzutu, iż decyzja została skierowana do strony błędnie, stwierdził, że okoliczność ta nie może być przesłanką wznowienia postępowania, mogłaby ona być rozpatrywana w trybie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej). Dodał, że w odrębnym postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji okoliczność ta była brana pod uwagę, sprawa zakończyła się decyzją Kolegium z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 i 2, art. 240 § 1 pkt 1 lub 2 Ordynacji podatkowej i art. 6, art. 7, art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Strona uważa, że wydając decyzje w dniu [...] Urząd Miasta popełnił przestępstwo z art. 271 § 1 kk i 273 kk. W uzasadnieniu skargi podniósł, że śledztwo w sprawie niedopełnienia obowiązków przez urzędników Urzędu Miasta zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności. W uzasadnieniu postanowienia prokurator stwierdził, że "decyzja powinna precyzyjnie określać konkretny podmiot płacący podatek i za jaki okres on jest naliczany". Organy podatkowe tą okoliczność pominęły w toku postępowania. Strona podkreśliła, że organ nie ma racji twierdząc, że strona musi przedstawić dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument jest sfałszowany. Wskazuje, że zgodnie z art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 lub 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Poza tym można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn, określonych przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zdaniem organów podatkowych w przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania było dopuszczalne. W jego toku organ stwierdził, że nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. Jednak zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, czy w toku postępowania zmierzającego do jej wydania, organ nie popełnił takich błędów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podnieść, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej. Trzeba bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Organ dokonuje najpierw oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Jeśli dojdzie do wniosku, że wznowienie jest niedopuszczalne, odmawia wznowienia postępowania w drodze decyzji (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej). Z kolei, w przypadku, gdy uzna, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne, organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej). Wówczas przeprowadza postępowanie co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej), w konsekwencji wydając jedną z decyzji wymienionych w art. 245 Ordynacji podatkowej. Z powyższego wynika, że kluczowym dla prawidłowości dalszego toku postępowania jest moment, w którym organ podatkowy dokonuje oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie ocena ta była błędna. Okolicznością, która nie budzi wątpliwości Sądu jest bowiem fakt, że K.F. nie był stroną postępowania, o wznowienie którego wnosił. Jak wynika bowiem z treści decyzji z dnia [...] stroną tej decyzji jest spółka "A" i K.F.". Zarówno z sentencji decyzji, jak i jej uzasadnienia wynika, że stroną tej decyzji była spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Decyzja ta została również doręczona tylko spółce "A", co wynika z dołączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. To, że stroną tej decyzji jest osoba prawna wynika także z jej charakteru. Jest to bowiem decyzja wydana w oparciu o art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, a zatem decyzja określa zaległość podatkową. Z jej uzasadnienia wynika, że spółka nie złożyła w terminie deklaracji podatkowej i nie wpłaciła należnego podatku, zgodnie z art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) w stanie prawnym z okresu za jaki była wydana decyzja. Należy przypomnieć, że zgodnie z przepisami tej ustawy, podatek od nieruchomości od osób fizycznych jest ustalany w drodze decyzji przez organ podatkowy, natomiast osoby prawne dokonują samoobliczenia tego podatku i są obowiązane do składania organowi podatkowemu stosownej deklaracji i wpłacania należnego podatku. W przypadku osób prawnych, brak złożenia deklaracji i wpłaty należnego podatku powodował konieczność wydania decyzji deklaratoryjnej przez organ podatkowy. Tak właśnie zachował się organ w rozpoznawanej sprawie. Wydał decyzję w dniu [...], w której określił zaległość podatkową spółce "A" i K.F.". Błędne przytoczenie przez organ podatkowy nazwy spółki nie może uzasadniać wniosku, że stroną i adresatem decyzji z [...] był również K.F. jako osoba fizyczna. Oznaczenie strony decyzji, treść uzasadnienia i jej deklaratoryjny charakter jednoznacznie wskazują, że stroną tej decyzji była spółka z o.o. a nie osoba fizyczna. W związku z powyższym, K.F. nie mając przymiotu strony w postępowaniu wymiarowym, nie miał uprawnienia do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skoro tak, to wznowienie postępowania na żądanie osoby, która nie może być uznana za stronę postępowania, należało uznać za niedopuszczalne. Organ powinien zatem wydać decyzję w trybie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej, odmawiając wznowienia postępowania. W takiej sytuacji rozważania na temat zasadności istnienia przesłanek wznowieniowych wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Przepisy te nie były stosowane przez organy podatkowe. W sprawach podatkowych, postępowanie podatkowe jest bowiem regulowane przepisami Ordynacji podatkowej. Odnosząc jednak przepisy K.p.a. do niniejszej sprawy Sąd zauważa, że analogicznymi przepisami Ordynacji, do powołanych przez stronę, są: art. 120, 122 Ordynacji podatkowej. Kreują one zasady: praworządności i prawdy obiektywnej. Z kolei art. 156 K.p.a. związany jest z innym trybem nadzwyczajnym – stwierdzeniem nieważności decyzji i znajduje swój odpowiednik w art. 247 Ordynacji podatkowej. Wobec stwierdzenia przez Sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalności wznowienia postępowania, uzasadnionym jest pogląd, że w sprawie doszło do naruszenia ogólnych zasad postępowania podatkowego. Nie dokonano bowiem poprawnej oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania. Przedmiotem sprawy nie była natomiast kwestia nieważności postępowania, stąd zarzut w tym zakresie był niezasadny. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, nie rozstrzyga natomiast kwestii karnych, w związku z czym nie ustosunkował się do problematyki prawa karnego i zarzutów zawartych w skardze odnoszących się do zacytowanych przepisów prawa karnego. Organ ponownie podejmując decyzję uwzględni rozważania Sądu dotyczące dopuszczalności wznowienia postępowania i dokona jego oceny mając na względzie takie okoliczności jak: oznaczenie strony decyzji, o której wznowienie wnosił skarżący, treść uzasadnienia i jej deklaratoryjny charakter. W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako uzasadnioną uwzględnił.