I SA/Gd 621/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. K. wnioskiem z dnia 20 lutego 2008 r., którego braki formalne uzupełniono 7 marca 2008 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, nie osiąga dochodów, jedyny majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości – lokale użytkowe o powierzchni 61m 2 i 248 m2. Zarządzeniem z dnia 28 marca 2008 r. skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: oświadczenia w przedmiocie osiągniętych w roku 2007 dochodów, a w przypadku złożenia zeznania podatkowego za rok 2007 – jego odpisu, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, stosownych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej); jeżeli skarżący nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, oświadczenia w przedmiocie otrzymywania lub płacenia alimentów na rzecz pozostających na utrzymaniu skarżącego małoletnich dzieci oraz dokumentów okoliczność tę potwierdzających, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie nadesłał. Postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia M. K. złożył sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, co do jego biernej postawy. Stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał wszystkie istotne okoliczności niezbędne dla rozpoznania wniosku. Jego zdaniem Sąd bezpodstawnie nie dał wiary złożonym we wniosku oświadczeniom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Należy również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał i pismem z dnia 28 marca 2008 r. zobowiązał wnioskodawcę do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Wnioskodawca nie złożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Zdaniem Sądu dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia strona została zobowiązana, jest niezbędne do prawidłowej oceny jego sytuacji majątkowej dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył zaś zarówno dokumentów odnoszących się do własnej sytuacji majątkowej, jak również tych, które dotyczą sytuacji dzieci, wobec których drugi z rodziców zobowiązany jest do alimentacji. Sytuacja zaś, gdy skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i utrzymuje dwoje dzieci, a musi zaspokoić przynajmniej podstawowe potrzeby życiowe, sugeruje, że musi mieć on inne źródła dochodów, nieujawnione w oświadczeniu. W tym świetle podane przez skarżącego dane o sytuacji materialnej nie są wiarygodne. W tym stanie rzeczy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów lub złożenia oświadczeń pozwalających ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.