I SA/Gd 622/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. i J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 września 2008 r. (data stempla pocztowego), złożonym na formularzu PPF, małżonkowie W. i J. S. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawców uzyskują oni dochód z tytułu wynagrodzeń za pracę w łącznej miesięcznej wysokości 6.200 zł, mają na utrzymaniu studiującą córkę, są właścicielami nowo wybudowanego domu o powierzchni 154 m2, samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2007 r., posiadają oszczędności w wysokości 43.000 zł, zdeponowane na rachunku bankowym. Wnioskodawcy wskazali, że ich dochody ledwo wystarczają na utrzymanie domu oraz wydatki związane z wyżywieniem i pomocą udzielaną córce, uczącą się poza miejscem zamieszkania. Podnieśli też, iż oszczędności, które posiadają będą im potrzebne na prace wykończeniowe domu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 ww. ustawy co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Tymczasem wnioskodawca i jego małżonka uzyskują stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 6.200 zł brutto, są właścicielami nowego domu, samochodu, o wartości przekraczającej kwotę 3.000 euro, oraz oszczędności w kwocie wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wpisu określonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału na kwotę 361 zł. Tym samym obiektywnie nie są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia. Nie można również przyjąć, ze względu na wysokość posiadanych przez nich zasobów pieniężnych, że nie posiadają środków finansowych na poniesienie ww. kosztów. Nadto należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, podczas gdy małżonkowie, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, planują przeznaczyć całość oszczędności w kwocie 43.000 zł na wykończenie domu, w którym zamieszkują. Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne, stwierdzono, że wnioskodawcy nie wykazali, iż spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.