I SA/Gd 624/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości oddala skargę. I SA/Gd 624/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz odmówił J.R. umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości.W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny podkreślił, iż podnoszone przez stronę w podaniu z dnia 7 marca 2004 r. okoliczności, iż znajduje się w złej kondycji gospodarczej, która nie pozawala mu na regulowanie zobowiązań podatkowych z lat ubiegłych nie wyczerpują przesłanek umorzeniowych z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności nie wyczerpują one znamion przesłanki ważnego interesu podatnika czy też tez interesu publicznego. Organ podkreślił, iż ulga w postaci umorzenia postępowania ma charakter wyjątkowy i taki też charakter mają przesłanki uzasadniające jej zastosowanie. Zdaniem organu zła sytuacja gospodarcza nie stanowi o uzasadnionym ważnym interesie podatnika lub publicznym, o którym mowa w art. 67 § 1 O.p. Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża podatnika, dlatego też nie można uznać za zgodne z ważnym interesem publicznym przerzucenie tego ryzyka na cały ogół podatników. Nadto organ podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych z powodu złej sytuacji gospodarczej stanowiłoby także nieuzasadnione uprzywilejowanie podatnika względem innych podatników. Dodatkowo organ wskazał, że podnoszona przez J.R. okoliczność, iż zwiększył on ilość zatrudnienia świadczy o rozwoju zakładu niż o konieczności ubiegania się o pomoc w postaci umorzenia zaległości. Od powyższej decyzji J.R. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzenia odwołania z dnia 7 czerwca 2004 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej SKO podtrzymało argumentację zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej dodatkowo wskazując, że podane przez skarżącego uzasadnienie dla wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego związane było wyłącznie z problemami powstałymi w prowadzonym przezeń przedsiębiorstwie. W ocenie Kolegium, argumenty te nie są wystarczające dla uznania przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej za wykazane. Istnienie innych, ważnych płatności (np. kredytów bankowych lub konieczności zainwestowania środków w przedpłaty za surowiec) nie może uzasadniać powstania zaległości podatkowych. Zaś ewidentne pogorszenie się koniunktury gospodarczej, na jaką powołuje się skarżący nie jest okolicznością dotyczącą jego wyłącznie, ale także dużej liczby innych przedsiębiorców. Dodatkowo, zdaniem organu, powoływanie się przez skarżącego na okoliczność kradzieży dokonanej w lutym 2004 roku nie jest okolicznością, która powodowałaby niemożność uregulowania w terminie podatku za rok 2003. Organ odwoławczy podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 67 § 1 O.p. jest uzasadnione w sytuacji gdyby wykazane okoliczności były zdarzeniami powstałymi niezależnie od podatnika, gdy nie mógł ich zaplanować ani przewidzieć, które nie pozwalałyby mu na zapłacenie podatku bez zagrożenia egzystencji dla podatnika i jego rodziny (dot. to ważnego interesu podatnika), zaś przesłanka ważnego interesu publicznego to takie okoliczności, które mają znaczenie dla ogółu mieszkańców danej wspólnoty (gminy). Organ odwoławczy podkreślił, iż przedsiębiorca winien zaplanować poniesienie kosztu podatkowego przy podejmowaniu działalności gospodarczej, której integralnym elementem jest ryzyko niepowodzenia, zaś w sprawie niniejszej sam podatnik wskazuje na poprawę sytuacji swego przedsiębiorstwa; wzrost zatrudnienia i obrotów. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego J.R. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu podniósł, iż organ nie rozpatrzył, jaki wywoła skutek zamknięcie przezeń prowadzonej działalności gospodarczej, ile straci budżet gminy zyskując 17 bezrobotnych, co stanie się z posiadanym majątkiem po likwidacji zakładu oraz co stanie się z nim oraz jego rodziną. Podkreśla, że umorzenie powstałych zaległości pomoże mu zwiększyć zatrudnienie w prowadzonym zakładzie oraz regulowanie należnych podatków w określonych terminach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawą materialno-prawną badanej decyzji jest przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę mogą być umorzone w całości lub w części. Z przepisu tego wynika, iż decyzje wydane na jego podstawie mają uznaniowy charakter. Oznacza to, że organ może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. W konsekwencji nawet jeżeli zaistnieją przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć należnych kwot. Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez Sąd administracyjny jest w tym przypadku ograniczona. Kontrola Sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na tej podstawie stanu faktycznego sprawy. Jeżeli więc organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek i dokonanej ocenie tegoż stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Trzeba też zauważyć, iż umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest powszechność podatków, a zatem również nadzwyczajny charakter muszą mieć przypadki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, iż organ podatkowy podejmując zaskarżoną decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku i w odwołaniu, są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącego od sytuacji innych przedsiębiorców. Słusznie wywodzi organ odwoławczy, że istnienie innych ważnych płatności (kredytów bankowych czy konieczności uiszczenia przedpłat za surowiec) nie może uzasadniać powstania zaległości podatkowych i w konsekwencji uwolnić skarżącego od skutków niedopełnienia obowiązku terminowego odprowadzania należności podatkowych. Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i obowiązek jego zapłaty nie jest zależny od efektów osiąganych z nieruchomości. Podstawy wymiaru tego podatku są powszechnie znane, a zatem w interesie podatnika jest uwzględnić tę płatność w wydatkach związanych z prowadzoną w danym roku podatkowym działalnością gospodarczą. Trzeba też pamiętać, że ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej ponosi wyłącznie podatnik. Wszelkie natomiast od tej zasady odstępstwa muszą być, nawet gdy sytuacja podatnika – jak w niniejszej sprawie jest niewątpliwie trudna i wymagająca podjęcia szeregu działań, nie zawsze korzystnych dla skarżącego – uzasadnione szczególnymi względami. Takich zaś względów skarżący – w ocenie Sądu – nie wskazał, jakkolwiek przytoczył na uzasadnienie swojego wniosku szereg okoliczności dotyczących prowadzonego przedsiębiorstwa. Są to okoliczności istotne, ale nie szczególne. Z tych też względów Sąd nie znajdując podstaw do wzruszenia badanej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.