I SA/Gd 625/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet podatku od towarów i usług za maj 2007 r. postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lipca 2017 r. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 19 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący W. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W tym miejscu należy wskazać, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym (skarżący ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata). Postanowienie to stało się prawomocne w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. Z uwagi na to, iż przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącego po prawomocnym rozpoznaniu przez referendarza sądowego uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, należało go zakwalifikować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Możliwość taką stwarza art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należą niewątpliwie postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację opisaną w tych dwóch wnioskach. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku, należy rozważyć, czy zaszły okoliczności faktyczne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego prawomocnego rozstrzygnięcia, odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy. W poprzednim oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką życiową. Skarżący ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku. Skarżący posiada zaległości podatkowe oraz zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, które wynoszą około 130.000 zł i które w miarę możliwości stara się regulować z bieżących dochodów, a także zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 6.300 zł. Źródłem utrzymania skarżącego i jego partnerki jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę partnerki w kwocie około 1.400 zł netto miesięcznie. Na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media oraz za telefon itp., skarżący miesięcznie przeznacza kwotę około 2.070 zł. Wskazał przy tym, iż posiada zaległość z tytułu opłat czynszowych za okres ostatnich dwóch miesięcy. Do swoich stałych zobowiązań skarżący zaliczył także składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał ich wysokości. Skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby zweryfikować okoliczności powołane we wniosku i ustalić jego rzeczywistą sytuację finansową, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. W kolejnym oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podał, że obecnie wraz z partnerką utrzymują się z wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz z wynagrodzenia za pracę partnerki w kwocie około 2.000 zł netto miesięcznie, na które składa się wynagrodzenie zasadnicze odpowiadające kwocie wynagrodzenia minimalnego oraz premia od sprzedaży. Jego zadłużenie w rachunku karty kredytowej wynosi 4.800 zł i spłaca je w ratach po około 220 zł. Wskazał także, że na wyżywienie oraz inne koszty wydatkuje miesięcznie około 1.100 zł, w okresie od lipca do sierpnia 2017 r. na leczenie przeznaczył kwotę 540 zł, opłaca także składki do ZUS oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał w jakich kwotach. Natomiast pozostałe dane dotyczące majątku skarżącego i jego partnerki, wysokości wydatków ponoszonych na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media, telefon, obsługę księgową itp., stanu zadłużenia skarżącego z tytułu podatków, nieopłaconych składek do ZUS oraz opłat za czynsz najmu mieszkania są tożsame z danymi podanymi przez skarżącego w poprzednim oświadczeniu. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 5 lutego 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę i jego partnerkę w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone); b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego partnerkę rachunków bankowych (rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej, rachunków osobistych, rachunku karty kredytowej, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 listopada 2017 r.; c/ zaświadczenia od pracodawcy partnerki potwierdzającego miesięczną wysokość netto osiąganego przez nią dochodu z tytułu umowy zlecenia wraz ze wszystkimi dodatkami oraz średniego wynagrodzenia z tego tytułu w okresie od 1 listopada 2017 r.; d/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 listopada 2017 r. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz wydatków (ich rodzaj) poniesionych przez wnioskodawcę w okresie od 1 listopada 2017 r.; odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od listopada 2017 r.; e/ oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez kontrahentów płatności za wykonane przez wnioskodawcę usługi (dostarczony towar) oraz dokonywania przez wnioskodawcę płatności za wydatki ponoszone w związku z działalnością gospodarczą wraz z dokumentami potwierdzającymi ich formę płatności; f/ zaświadczenia z ZUS oraz z urzędu skarbowego o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu podatków oraz nieopłaconych składek; g/ oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu opłat czynszowych; h/ dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych spłat zobowiązań wymienionych w punkcie e) i f); i/ oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez wnioskodawcę bieżących należności z tytułu podatków (w tym VAT) oraz składek do ZUS, a także dobrowolnej spłaty zaległości z tych tytułów wraz z dokumentami potwierdzającymi formę dokonywanych płatności; j/ dokumentów obrazujących wysokość faktycznie poniesionych przez wnioskodawcę i jego partnerkę w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów swojego utrzymania (opłat za czynsz najmu mieszkania, opłat eksploatacyjnych do spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet i innych) oraz dowodów potwierdzających wydatki poniesione na odpłatne leczenie w okresie ostatnich trzech miesięcy (wizyty, badania i zabiegi lekarskie/rehabilitacyjne, zakup stałych leków). Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 5 marca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 67). Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, iż skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił. Skoro skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku (a z kolejnego wniosku wynika nawet, że uległa ona poprawie), aktualna pozostaje ocena sytuacji skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący, ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, iż skarżący po raz kolejny nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niego instytucji prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.