I SA/Gd 634/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 16 sierpnia 2011 r., L. S. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 1.563,75 zł, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, posiada zaś zadłużenie powstałe w związku z chorobą żony i koniecznością zakupu leków, nadto jest zobowiązany uiścić podatek od spadku po zmarłej małżonce. Do wniosku dołączono odpis zawiadomienia z urzędu skarbowego o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w postępowaniu prowadzonym tytułem nabycia spadku po zmarłej H. S. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2011 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu emerytury/renty, tj. ostatniego odcinka tego świadczenia, wraz z informacją, czy aktualnie są z tego świadczenia dokonywane potrącenia egzekucyjne, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości, oświadczenia wnioskodawcy, czy nadal jest właścicielem lokalu użytkowego przy ul. [...] i czy w okresie ostatnich trzech miesięcy uzyskał z tego tytułu dochody (jeżeli tak, to w jakiej wysokości) wraz z dokumentami je potwierdzającymi (umowy najmu/dzierżawy), wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, innych), oświadczeń wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów potwierdzających wydatki wnioskodawcy poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie spadku po zmarłej małżonce – wskazania przedmiotów wchodzących w skład masy spadkowej oraz ich wartości, zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy (wobec urzędu skarbowego, gminy, dostawców mediów i innych podmiotów). W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca wniósł pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. o przedłużenie zakreślonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 września 2011 r. przedłużono wnioskodawcy ww. termin o 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia. W odpowiedzi wnioskodawca ponownie wniósł o przedłużenie terminu. Wniosek ten został uwzględniony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 września 2011 r., a przedłużony termin upłynął bezskutecznie z dniem 30 września 2011 r. W piśmie z dnia 20 września 2011 r. wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie z powodu choroby wypełnić nałożonego na niego obowiązku w terminie, dlatego prosi o wskazanie konta, na które mógłby wpłacić należną opłatę. W dniu 29 sierpnia 2011 r. wnioskodawca uiścił tytułem wpisu od skargi kwotę 100 zł. W tych okolicznościach wskazać trzeba, że wnioskodawca pomimo dwukrotnego przedłużenia mu terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych nie uczynił tego, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.