I SA/Gd 637/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K. J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę uzyskuje on dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł, a nadto prowadzi działalność gospodarczą (wysokości uzyskiwanego z niej dochodu wnioskodawca nie podał), pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, która otrzymuje rentę w wysokości [...] zł. Małżonkowie nie posiadają żądnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi dom o powierzchni 104 m2. Względem wnioskodawcy wszczęto postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dochodzone są zaległości podatkowe. Uznając, że oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako "p.p.s.a.") wezwał K. J. do przedłożenia w terminie 14 dni: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę w 2008 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez małżonkę wnioskodawcy z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka renty, odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, odpisów złożonego przez wnioskodawcę zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość ich innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów) oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). Pomimo upływu zakreślonego terminu wnioskodawca nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania K. J. prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, ponieważ nie przedłożył żadnego z opisanych wyżej dokumentów. Tym samym z przyczyn leżących po stronie skarżącej niemożliwe stało się ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca wskazał, że wniosek o prawo pomocy złożono na prawidłowo wypełnionym urzędowym formularzu, wobec czego brak było podstaw do przyjęcia, że złożone oświadczenia były niepełne, czy niewystarczające. Skarżący uznał, że wykazał, iż spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu zaskarżone zarządzenie lub postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie wnioskuje skarżąca obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zważyć należy, że złożone przez stronę we wniosku oświadczenie o stanie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w dalszym ciągu nie jest wystarczające i nie pozwala Sądowi również na tym etapie sprawy na dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a tym samym na dokonanie oceny zasadności złożonego wniosku. W sprawie nie zostały bowiem przedłożone jakiekolwiek dokumenty źródłowe, które potwierdziłyby złożone przez skarżącego oświadczenia. Wobec powyższego Sąd uznał, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do twierdzeń sprzeciwu kwestionujących celowość działań polegających na zobowiązaniu wnioskodawcy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, Sąd podkreśla, że, istnieje podstawa prawna pozwalającą na wezwanie do podjęcia tego rodzaju działań. Z uwagi na treść art. 255 p.p.s.a. nie można tym samym przyjąć, że wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych lub oświadczeń było bezpodstawne. Z kolei ocena, czy złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest pełne, czy też niebudzące wątpliwości, nie należy do strony, ale do podmiotu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy tj. odpowiednio do referendarza sądowego lub do Sądu. Na tym etapie sprawy ocena, czy samo oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wystarczające dla jej przyznania, należy do Sądu. Jak wskazano wyżej, Sąd uznał oświadczenie za niewystarczające dla ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 a contrario p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.