I SA/Gd 638/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-08-17

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Małgorzata Gorzeń, Bogusław Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy jest zgodna z prawem w sytuacji, gdy skarżący powołuje się na całkowitą nieściągalność i ważny interes osoby zobowiązanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności, gdyż nie stwierdzono przesłanek całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu osoby zobowiązanej w rozumieniu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego. Decyzja organu, jako decyzja uznaniowa, została podjęta po wszechstronnej ocenie materiału dowodowego i nie naruszała prawa.
Stan faktyczny
Skarżący R.T. prowadzi działalność gospodarczą od 1993 r. i zalega z opłaceniem składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od lipca 1999 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie przekraczającej 111 tys. zł. Wnioskował o umorzenie należności powołując się na całkowitą nieściągalność potwierdzoną umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez komornika oraz na trudną sytuację zdrowotną i materialną. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności i ważnego interesu, a także na fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej przynoszącej dochody.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 19 stycznia 2011 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) dalej jako "u.s.u.s.", art. 28 ust. 3 i 3a tej ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - dalej jako "rozporządzenie wykonawcze", po rozpoznaniu wniosku R.T. odmówił umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami, za okres od lipca 1999 r. do września 2010 r., na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 78.725,15 zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 26.691,63 zł oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 6.387,34 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że okolicznością stanowiącą podstawę do umorzenia zaległości jest stwierdzenie całkowitej nieściągalności, potwierdzone przez komornika sądowego umarzającego postępowanie egzekucyjne. Ustalony sądownie brak majątku i zły stan zdrowia świadczy z kolei o ważnym interesie osoby zobowiązanej. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Organ wskazał na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i zauważył, że wyliczenie tam zawarte stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu wydającego decyzję tylko możliwość, a nie prawny obowiązek umorzenia zaległości. Organ podkreślił, że całkowita nieściągalność oznacza brak możliwości egzekwowania zadłużenia nie tylko w obecnym stanie, ale także w przyszłości. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Wprawdzie bowiem komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego, jednakże wnioskodawca jest podmiotem czynnie prowadzącym działalność gospodarczą, nastawioną na osiąganie zysków. Ich brak nie może być równoważony ze środków uiszczanych przez pozostałych płatników. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako dysponent środków publicznych, jest zobowiązany przez cały okres uprawniający (10 lat) do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do przymuszenia płatnika do wykonywania obowiązków nałożonych przez państwo. Dotąd podjęte czynności okazały się wprawdzie bezskuteczne, nieskuteczność ta jednak nie ma charakteru trwałego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważył także wniosek strony w świetle art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. pozwalającego w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami pomimo braku całkowitej nieściągalności oraz w świetle § 3 rozporządzenia wykonawczego określającego szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. Organ wskazał, że obiektywne rozstrzygnięcie wymaga, by interes społeczny i interes dłużnika zostały należycie wyważone. Brak pozytywnego wyniku finansowego działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika nie może być równoważony ze środków pozostałych płatników. Stoi temu na przeszkodzie zasada solidaryzmu społecznego oraz zasada równego traktowania wszystkich płatników. Strona nie wykazała istnienia przesłanek wynikających z rozporządzenia wykonawczego, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony w ramach przyznanego organowi uznania administracyjnego. Zgromadzone dowody nie potwierdzają faktu zaistnienia zdarzeń losowych i klęsk żywiołowych, w wyniku których płatnik znalazłby się w tak trudnej sytuacji finansowej, że bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań mogłaby wiązać się z likwidacją działalności gospodarczej, a co za tym idzie utraty jedynego źródła zarobkowania rodziny. Nie wykazano także faktu choroby członka rodziny, ani choroby samego zobowiązanego uniemożliwiającej mu szansy na pozyskanie środków pieniężnych. Wprawdzie wnioskodawca przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie wynika z niego jednak, aby był on niezdolnych do podejmowania pracy zarobkowej. Organ stwierdził, że sytuacja rodzinna i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Brak majątku nie oznacza jeszcze obowiązku umorzenia należności z tytułu składek, skoro wnioskodawca uzyskuje stałe dochody z działalności gospodarczej w wysokości 2.000-2500 zł miesięcznie. Wnioskodawcy przysługują inne możliwości uzyskania pomocy w spłacie zadłużenia, takie jak np. rozłożenie należności na raty. Końcowo organ zauważył, że wnioskodawca, pomimo iż nie uiszczał składek na ubezpieczenie społeczne, odliczał je w składanych zeznaniach podatkowych. Takie działanie nie może być akceptowane z punktu widzenia praworządności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od maja 1993 r. z przerwami jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób taksówką. W sprawie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności zaległości, o czym świadczy fakt umorzenia przez komornika sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego, zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 5 u.s.u.s. Ponadto jego zdaniem zaszła przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, tj. opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wynika fakt przewlekłej choroby zobowiązanego, co z kolei stanowi przesłankę z § 3 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Fakt niepełnosprawności, przebyte operacje a także wiek skarżącego (54 lata) pozwalają na stwierdzenie, że wniosek o umorzenie zaległości jest w pełni zasadny. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem należało ją oddalić. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zatem sąd administracyjny wykonując funkcję kontrolną administracji publicznej czyni to z uwzględnieniem jednego tylko kryterium, kryterium zgodności z prawem. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 28.10.2009 r. Sygn. akt II SA/Wr 31/09 LEX nr 573924). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, wraz z odsetkami, na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od lipca 1999 r. do września 2010 r. Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Powołana ustawa w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cytowanej ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31.07.2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jako należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że organ rentowy w sposób wyczerpujący zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał wszechstronnej jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, iż mimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości. Wbrew zarzutom skargi organ rentowy wziął pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne toczące się wobec skarżącego zostało przez komornika sądowego umorzone, jednocześnie jednak uznał, że skoro skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą przychody (2000-2500 zł według oświadczenia), to istnieją nadal potencjalne możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia. Prawidłowo więc zostało w sprawie ocenione, że w świetle brzmienia art. 28 u.s.u.s. nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Wniosku tego nie podważa przedłożony przez stronę protokół z posiedzenia przed Sądem Rejonowym w sprawie o wyjawienie majątku, z którego wynika, że w jego toku skarżący złożył oświadczenie, że żadnego majątku, oprócz przychodów w ww. wysokości, nie posiada. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Natomiast zastosowanie instytucji uznania administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek umorzenia, a to oznacza, że ich brak zawsze skutkować będzie odmową umorzenia zaległości, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Podzielić także należy stanowisko organu rentowego, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na taki ważny interes zobowiązanego, który w świetle art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego, przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadniałby konieczność umorzenia narosłych zaległości składkowych. Skarżący wprawdzie posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, jednakże stwierdzona niepełnosprawność, przebyte operacje i wiek skarżącego (54 lata) nie stanowią przeszkody w prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób taksówką. Z działalności tej skarżący uzyskuje przychód w wysokości 2.000-2.500 zł miesięcznie, według własnego oświadczenia. Jednocześnie skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jakkolwiek zatem sytuacja skarżącego, zobowiązanego do zapłaty zaległych składek jest trudna, to jednak jak zauważył organ, skarżący ma obiektywną możliwość uiszczenia zaległości, jeśli nie jednorazowo, to przynajmniej częściowo w ratach. W tej sytuacji umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne. Zważyć należy, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. O szczególnym charakterze tych należności świadczy choćby fakt, że ustawodawca przewidział aż 10-letni termin na ich dochodzenie. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, niemożliwe jest wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Końcowo ponownie należy zwrócić uwagę na to, o czym była już mowa, że nawet w razie stwierdzenia zajścia jednej z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, organ rentowy w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, może odmówić uwzględnienia wniosku. Uznanie takie nie może jednak być dowolne, winno być w sposób logiczny i przekonywujący uzasadnione. Na tym właśnie etapie organ może uwzględnić ewentualne okoliczności, które w jego ocenie, mimo spełnienia ustawowych przesłanek, przesądzają o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek. Innymi słowy organ powinien wówczas rozważyć, czy respektowanie jednej z powszechnie akceptowanych wartości nie jest możliwe z uwagi na naruszenie innej z nich w sposób, który nie może być zaakceptowany. W takim też świetle należy ocenić postępowanie skarżącego, który przez 10 lat (wniosek dotyczy lat 1999-2010) nie płacił składek na ubezpieczenie społeczne, a jednocześnie odliczał je w składanych zeznaniach podatkowych. Słusznie stwierdził organ rentowy, że takie postępowanie jest niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności i zasady równości wobec prawa. W konsekwencji jest to argument, który w sposób racjonalny uzasadniałby podjętą w ramach uznania administracyjnego decyzję o odmowie umorzenia zaległości, nawet w przypadku zajścia którejkolwiek z przesłanek pozytywnych takiego umorzenia (co jednak w niniejszej sprawie z przyczyn wskazanych wyżej nie miało miejsca). Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialno bytowa skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty zobowiązań, dodatkowo też w sprawie nie może mieć zastosowania § 3 Rozporządzenia wykonawczego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło