I SA/Gd 64/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-03-25
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Elżbieta Rischka, Zbigniew Romała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek o pozwoleniu na budowę jako letniskowy, ale faktycznie wykorzystywany do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych, powinien być opodatkowany stawką dla budynków mieszkalnych, czy dla budynków pozostałych?Ratio decidendi
Budynek, który w ewidencji gruntów i budynków figuruje jako "inny niemieszkalny" (np. letniskowy), a jego pozwolenie na budowę zostało wydane jako dla budynku letniskowego, powinien być opodatkowany stawką przewidzianą dla budynków pozostałych. Nawet jeśli budynek jest faktycznie wykorzystywany do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, nie można samodzielnie dokonywać jego klasyfikacji jako mieszkalnego, jeśli dane w ewidencji gruntów i budynków oraz dokumentacja budowlana wskazują inaczej. Podatnik powinien dążyć do zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków, jeśli uważa, że klasyfikacja jest błędna.Stan faktyczny
Skarżący K. i M. T. zostali obciążeni podatkiem od nieruchomości za 2009 rok, gdzie budynek został zaklasyfikowany jako letniskowy, a grunt jako pozostały. Skarżący twierdzili, że budynek jest faktycznie budynkiem mieszkalnym, służącym zaspokajaniu ich podstawowych potrzeb mieszkaniowych, co potwierdzałoby wcześniejsze rozstrzygnięcie organu w sprawie podatku za 2008 rok. Organy podatkowe oparły swoje rozstrzygnięcie na ewidencji gruntów i budynków oraz dokumentacji budowlanej, zgodnie z którą budynek miał charakter letniskowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2009 r. nr sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. i M. T., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 8 lipca 2009 r. ustalającą skarżącym podatek od nieruchomości za 2009 r.
Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 23 lutego 2009 r. Burmistrz, działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako "Ordynacja podatkowa", art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach
i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) – dalej jako "u.p.o.l.", oraz na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w [...] nr XXVI/220/2008
z dnia 30 października 2008 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na obszarze gminy [...] (Dz. U. Woj. Pom. Nr 129 z dnia 5 grudnia 2008 r.), ustalił K. i M. T. podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 1.347 zł, w tym od budynków letniskowych w kwocie 1.111 zł i od gruntów letniskowych w kwocie 236 zł.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 czerwca 2009 r. uchyliło zaskarżoną decyzję
w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zdaniem Kolegium ponownego rozpatrzenia i ustalenia wymagała kwestia prawidłowej klasyfikacji gruntu. Organ odwoławczy polecił organowi pierwszej instancji ustalenie, czy na terenie, na którym znajduje się działka skarżących, obowiązuje obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, z którego wynikałoby, że ww. grunt przeznaczony jest pod budownictwo letniskowe. Jeśli tak, to wtedy należy go opodatkować stawką jak dla gruntów przeznaczonych pod budownictwo letniskowe. Natomiast
w przypadku, gdy przeznaczenie gruntu nie będzie wynikało z ww. planu, to biorąc pod uwagę brzmienie uchwały, którą ustalono stawkę podatku od nieruchomości, podlegać on będzie stawką jak dla gruntów pozostałych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz w dniu 8 lipca 2009 r. wydał decyzję, którą ustalił K. i M. T. podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 1.286 zł, w tym od budynków letniskowych w kwocie 1.111 zł i od gruntów pozostałych w kwocie 175 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał m.in., że na terenie, na którym znajduje się działka skarżących, nie obowiązuje obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym dla przedmiotowego gruntu przyjęto stawkę jak dla gruntów pozostałych.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu K. i M. T. podnieśli, że organ pierwszej instancji przyjął stawkę podatku od budynku zlokalizowanego w D. [...] na działce nr [...] jak od budynku letniskowego, a powinien był przyjąć stawkę podatku jak od budynku mieszkalnego.
Do odwołania podatnicy załączyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 29 września 2008 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r., w której przyjęto, że cechą przesądzającą
o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest posiadanie go w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Odwołujący podali, że w budynku tym nadal mieszkają – zaspokajają swoje potrzeby mieszkaniowe, a fakt ten został potwierdzony protokolarnie podczas wizji lokalnej w 2008 r. Poza stwierdzonymi kwestiami dotyczącymi wyposażenia budynku m.in. w centralne ogrzewanie zasilane geotermalną pompą ciepła, której cechą jest stała praca dla utrzymania odpowiedniej temperatury
w pomieszczeniach, stwierdzono w naturalny dla każdego człowieka odczuwalny sposób, że zachodzą symptomy stałego zamieszkiwania. Jeżeli natomiast po czasie okazało się, że jest to za mało, należało w należyty sposób sprawdzić. A nie jest to trudne, w budynku znajdują się bowiem przedmioty codziennego użytku, mierniki energii, wody, które codziennie można sprawdzać – to bowiem gminne przedsiębiorstwa zajmują się dostarczaniem wody i wywozem śmieci – należy zatem sprawdzić nie stan posiadania umów, ale częstotliwość wywozu – gromadzenia śmieci czy zużycia wody, energii, itp. Zdaniem odwołujących sam fakt zainstalowania pompy ciepła (koszt takiej instalacji to ok. 60.000 zł) oraz warunki techniczne (ciągła praca), w jakich spełnia ona rolę grzewczą, jest argumentem na zamieszkiwanie, bo nikt tak drogiego systemu nie stosuje dla samego tylko posiadania czy chęci płacenia mniejszego podatku. Podatnicy podnieśli, że nie jest im znany w gminie drugi taki przypadek zastosowania pompy ciepła w budynku letniskowym, a zatem twierdzenie, że jest to zjawisko powszechne, jest nieprawdziwe. Podkreślili również, że zameldowanie ani odbieranie korespondencji nie jest kryterium czy też symptomem zamieszkiwania. Odwołujący podali, że pracują w G. i dojeżdżają do G., jednakże wolą zamieszkiwać daleko od miejskiego zgiełku, i mimo że jedno
z nich jest zameldowane w G., swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakajają
w budynku w D. pod nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji odwołujących się i decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do załączonej przez podatników decyzji nr [...] z dnia
29 września 2008 r. Kolegium nie podzieliło wyrażonego tam poglądu, że cechą, która przesądza o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych, jest posiadanie tego budynku w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, stałego zamieszkiwania jako jego podstawowej funkcji i że za budynek należy uiszczać podatek według stawki jak dla budynków mieszkalnych.
Kolegium zauważyło, że budynek mieszkalny i budynek rekreacji indywidualnej nie są pojęciami tożsamymi i nie jest wystarczające odwoływanie się wyłącznie do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych; dla potrzeb ustalenia podatku od nieruchomości należy uwzględnić również pojęcia zdefiniowane w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) – dalej jako "Prawo budowlane".
Zdaniem Kolegium, nawet biorąc pod uwagę kryterium zaspakajania potrzeb mieszkaniowych, nie można twierdzić jednoznacznie, że dom letniskowy podatników zaspakaja ich podstawowe potrzeby mieszkaniowe. Kolegium zwróciło uwagę, że małżonkowie T. są zameldowani pod różnymi adresami: K. T. od 28 września 2007 r. pod adresem D. [...] (przemeldowała się z pobytu stałego w G. przy ul. [...]), a M. T. od 13 stycznia 1992 r. wyłącznie pod adresem: G. ul. [...]. Ponadto odwołujący pracują
w G.
Następnie Kolegium wskazało na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) – dalej jako "Prawo geodezyjne i kartograficzne", który stanowi, że podstawą wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane w ewidencji gruntów i budynków, oraz art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Następnie Kolegium przytoczyło treść § 65 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia
29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) – dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków", zgodnie z którym ze względu na podstawową funkcję użytkową budynki dzielą się na m.in. na budynki mieszkalne i inne budynki niemieszkalne, oraz art. 5 ust. 2 i 3 u.p.o.l., zgodnie z którym przy określaniu stawek podatku rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy przeznaczenie i sposób wykorzystania budynków i gruntów.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił odwołującym podatek od nieruchomości za budynek letniskowy i grunty pozostałe, a rozstrzygnięcie
w tym zakresie zostało oparte na znajdujących się w aktach sprawy zeznaniach podatników z dnia 9 lipca 1998 r., 18 lutego 2000 r. i 3 lipca 2003 r., w których poświadczali oni fakt budowy i zakończenia budowy budynku letniskowego. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajdują się również akt notarialny z dnia 7 września 1994 r. w sprawie nabycia nieruchomości, wypisy z ewidencji gruntów, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w dacie budowania budynku letniskowego, obowiązujące stadium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] dla tego rejonu, a także dokumentacja architektoniczno – techniczna złożona do pozwolenia na budowę budynku letniskowego i w sprawie oddania przedmiotowego budynku do użytkowania.
Następnie Kolegium zwróciło uwagę, że z ewidencji gruntów wynika, iż działka
nr [...] o powierzchni 0.1027 ha, której właścicielami są odwołujący, oznaczona jest symbolem "Bi" – inne tereny zabudowane, a budynek posiada funkcję "inny niemieszkalny". Tereny mieszkalne oznaczone są jako "B" – grunty zajęte pod budynki mieszkalne, urządzenia funkcjonalne związane z tymi budynkami mieszkalnymi, a także ogródki przydomowe, natomiast do innych terenów zabudowanych – oznaczonych "Bi" zalicza się grunty zajęte pod budynki i urządzenia związane z administracją, służbą zdrowia, handlem, kultem religijnym, rzemiosłem, usługami, nauką, oświatą, kulturą
i sztuką, wypoczynkiem oraz inne grunty niewymienione w terenach mieszkaniowych
i przemysłowych.
Kolegium zaakcentowało, że organ podatkowy dokonuje wymiaru danin publicznych w tym podatków, na podstawie danych wynikających z rejestru gruntów. Organ podatkowy nie jest organem prowadzącym ewidencję gruntów, zobowiązany jest przy wydawaniu decyzji oprzeć się na danych wynikających z tej ewidencji. Natomiast ustalając wysokość podatku od nieruchomości organ podatkowy zobowiązany jest uwzględnić stawki ustalone przez uchwały rady gmin.
Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że z akt sprawy, w tym z decyzji o pozwoleniu na budowę domku letniskowego z dnia 4 maja
1995 r., z informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez podatników
w dniu 3 lipca 2003 r. oraz z pisma z dnia 1 lipca 2003 r. o przystąpieniu do użytkowania domku letniskowego, wynika, iż na działce znajduje się budynek letniskowy. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że dokonano zmiany sposobu użytkowania tego budynku, jest więc to budynek letniskowy, wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę domku letniskowego.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego
K. i M. T. podtrzymali argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo podali, że budynek budowali od samego początku z myślą i przeznaczeniem na cele mieszkalne, tzn. że w nim kiedyś na stałe zamieszkają. Skarżący przyznali, że pozwolenie na budowę tego budynku jest wydane (nazwane) jako dla budynku letniskowego, ponieważ do 31 grudnia 2003 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym można było w tym czasie budować budynki letniskowe. Skarżący podnieśli, że obecnie na tym terenie nie obowiązuje żaden plan, a ich stałe zamieszkanie w tym budynku nie wpłynęło na zmianę warunków, które w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie są zmianą sposobu użytkowania tego budynku i nie wymagają zgłaszania.
W zaistniałej sytuacji, w tym w niezmienionym stanie prawnym i faktycznym, strona skarżąca podniosła, że stanowisko wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji nr [...] z dnia 29 września 2008 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. jest zgodne z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 kwietnia 2002 r. (sygn. akt FPK 17/01, ONSA 2002/4/143) i z dnia 1 lipca 2002 r. (sygn. akt FPK 2/02, ONSA 2003/2/49–50), czyli że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny pomiędzy stronami
i przedstawia się następująco:
Na podstawie decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia 4 maja 1995 r.
o pozwoleniu na budowę K. i M. T. wznieśli na działce nr [...] w miejscowości D. budynek letniskowy. Po dokonaniu odbioru końcowego ww. budynku został on wpisany do ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe, a jego funkcję określono jako "inny niemieszkalny".
Przedmiotem sporu jest natomiast rozstrzygnięcie, jakie dowody winny stanowić podstawę określenia rodzaju budynku skarżących (mieszkalny czy letniskowy), to bowiem ustalenie determinuje przyporządkowanie właściwej stawki podatku od nieruchomości.
Organy podatkowe stanęły na stanowisku, że wyłączną podstawę dla dokonania tej kwalifikacji może stanowić ewidencja gruntów i budynków oraz dokumentacja budowlana obiektu, i w oparciu o nie zastosowały w odniesieniu do budynku skarżących stawkę podatku przewidzianą dla budynków letniskowych. Skarżący wywodzili natomiast, że decydujące znaczenie ma tu sposób użytkowania budynku i winna zostać zastosowana stawa podatku od nieruchomości jak dla budynków mieszkalnych.
Rozważając na tle ustalonego stanu faktycznego zagadnienie prawne występujące w rozpoznawanej sprawie zauważyć trzeba, że kwestie klasyfikacji budynków dla celów podatku od nieruchomości, zwłaszcza ustalenia, jakie kryteria powinien spełniać budynek, aby mógł być uznany za budynek mieszkalny, były już przedmiotem uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mianowicie w uchwałach z dnia 22 kwietnia 2002 r. (sygn. akt FPK 17/01, ONSA 2002/4/143) i z dnia 1 lipca 2002 r. (sygn. akt FPK 3/02, ONSA 2003/2/50) NSA stanął na stanowisku, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Należy jednak zaznaczyć, że uchwały te zostały podjęte w poprzednim stanie prawnym, tj. przed 1 stycznia 2003 r., kiedy to wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 884 ze zm.) ustawą z dnia
30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budynki lub ich części.
Od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z dodanym art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U.
z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć:
a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
b) budowlę stanowiącą całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
c) obiekt małej architektury.
U.p.o.l. różnicuje stawki podatku od nieruchomości dla budynków. W art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy określone są górne granice stawek dla: budynków mieszkalnych lub ich części, budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz budynków pozostałych lub ich części.
Z przedstawionej regulacji wynika, że za budynki pozostałe należy uznać wszystkie budynki niemieszczące się w pojęciu budynków mieszkalnych i budynków związanych
z działalnością gospodarczą.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l. rada gminy w drodze uchwały określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie od budynków mieszkalnych lub ich części – 0,62 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Z kolei w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l. uchwalone przez radę gminy stawki nie mogą przekroczyć rocznie od tzw. budynków pozostałych lub ich części – 6,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że maksymalna stawka ustawowa od "pozostałych budynków" jest prawie 10 razy wyższa od stawki mającej zastosowanie do budynków mieszkalnych. W związku z tym zrozumiałe jest, że ustalenie, iż dany budynek należy zaliczyć do budynków mieszkalnych, a więc opodatkowanych preferencyjnie, jest bardzo ważne dla ochrony interesu podatnika.
Kwalifikacja budynków do określonej kategorii w celu ustalenia właściwej stawki opodatkowania wywołuje wiele kontrowersji zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie. Wyżej powołana ustawa podatkowa nie zawiera definicji wymienionych rodzajów budynków. Wskazać także należy na art. 5 ust. 3 u.p.o.l., który stanowi, że przy określaniu wysokości stawek od budynków lub ich części, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne
i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
W związku z tym opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów
i budynków budynek określony został jako mieszkalny.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego
i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) budynkiem jest obiekt budowlany będący budynkiem w rozumieniu standardowej klasyfikacji i nomenklatury, wprowadzonych na podstawie ustawy z dnia
29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Ponadto § 65 ww. rozporządzenia w ust. 1 wymienia 10 rodzajów budynków podzielonych ze względu na ich podstawowe funkcje użytkowe, w tym m.in. budynki mieszkalne oraz inne budynki niemieszkalne. Stosownie do ust. 2 tego przepisu przynależność budynku do odpowiedniego rodzaju ustala się zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) (Dz. U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.), wprowadzonej na podstawie przepisów o statystyce publicznej.
Przy kwalifikowaniu budynku jako mieszkalnego powinny zostać uwzględnione także warunki określone przez prawo budowlane. Skoro bowiem w przypadku definiowania przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości (budynków i budowli) ustawodawca uznaje za miarodajne przepisy prawa budowlanego, to tym bardziej powinny przepisy te znaleźć zastosowanie przy kwalifikacji funkcji budynku pod kątem określenia właściwej stawki podatkowej.
Skoro od dnia 1 stycznia 2003 r. u.p.o.l. odwołuje się do pojęcia budynku ustalonego na gruncie prawa budowlanego, to odesłanie to ma charakter pełny, a nie wybiórczy. Dotyczy więc zarówno ogólnej definicji budynku, jak i poszczególnych kategorii budynków. Zatem o tym, czy zakwalifikować budynek do kategorii mieszkalnych czy też pozostałych przesądzają kryteria prawne, przyjęte w Prawie budowlanym.
Punktem wyjścia będą ustalenia pozwolenia na budowę. Jeśli pozwolenie będzie dotyczyło budynku niemieszkalnego, wówczas należy go opodatkować według stawki właściwej dla danego rodzaju budynków. Dopiero na podstawie decyzji o zmianie przeznaczenia budynku niemieszkalnego na mieszkalny i gdy zmiana będzie uwidoczniona w ewidencji gruntów i budynków, można będzie go opodatkować według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych.
Na organach podatkowych będzie spoczywał obowiązek ustalenia charakteru (klasyfikacji) budynku do celów podatkowych jedynie w sytuacji, gdy budynek nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków. Nie ulega bowiem wątpliwości, że budynki niewpisane do ewidencji również podlegają opodatkowaniu, u.p.o.l. nie uzależnia bowiem tego obowiązku podatkowego od wpisania budynku do ewidencji.
W przypadku braku takich informacji w ewidencji gruntów i budynków rodzaj budynku powinien zostać określony na podstawie dokumentacji budowlanej, takiej m.in. jak pozwolenie na budowę czy decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W przypadku braku dokumentacji budowlanej organ podatkowy może zgodnie z art. 197 Ordynacji podatkowej powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii.
Zatem podsumowując tę część rozważań i biorąc pod uwagę art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, należy kategorycznie stwierdzić, że organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, gdy istnieją odpowiednie zapisy w ewidencji gruntów i budynków (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, ONSAiWSA 2009/5/88; wyrok NSA z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II FSK 854/08, niepubl.).
W postępowaniu podatkowym przyjmuje się jako obowiązującą zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), według której organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów. Zasada ta doznaje jednak niekiedy ograniczenia – w pewnych wypadkach ustawodawca wprowadza bowiem pewne elementy legalnej oceny dowodów, wskazując w konkretnej normie wartość określonego środka dowodowego. Wyłączenie zasady swobodnej oceny dowodów zawsze jednak wynikać musi z konkretnego przepisu prawa i dotyczyć musi konkretnej okoliczności. W przypadku postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości takim odstępstwem od zasady swobodnej oceny dowodów jest powołany art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nakazujący przy wymiarze podatku uwzględniać dane
z ewidencji gruntów i budynków. I dopiero, gdy tych danych brakuje, przeznaczenie
i funkcję użytkową budynku wskazywać można wszelkimi innymi dopuszczalnymi dowodami (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II FSK 542/08, Wspólnota 2009/40/29).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu zmian w danych ewidencji gruntów
i budynków Starostwa Powiatowego wynika, iż budynek posadowiony na działce nr [...], którego właścicielami są K. i M. T., figuruje w tej ewidencji jako "inny niemieszkalny", stosownie do § 65 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Również z dokumentacji budowlanej, zgromadzonej w rozpatrywanej sprawie,
w postaci: decyzji Burmistrza Gminy z dnia 4 maja 19995 r. o pozwoleniu na budowę, projektu technicznego, architektonicznego i planu zagospodarowania działki oraz pisma Urzędu Gminy z dnia 1 lipca 2003 r. informującego o odbiorze końcowym inwestycji, wynika, że ww. budynek jest budynkiem letniskowym
Tym samym prowadzenie w toku postępowania podatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy budynek może być i jest wykorzystywany do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela – w świetle zaprezentowanych powyżej rozważań – byłoby niedopuszczalne.
Zasadą jest, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów
i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym w rozpatrywanej sprawie jest Starosta. Następnie w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych.
Jak już wyżej zasygnalizowano dane zawarte w ewidencji gruntów mogą być
w uzasadnionych przypadkach zastąpione danymi wynikającymi z innego dokumentu, jednakże dokument ten musi mieć charakter dokumentu urzędowego oraz musi zawierać aktualne informacje dotyczące przedmiotu opodatkowania (lub podatnika). Tymczasem
w niniejszej sprawie nie ma dokumentu urzędowego potwierdzającego, że budynek, którego właścicielami są K. i M. T. jest budynkiem mieszkalnym. Właściciele nie wszczęli też procedury w organie prowadzącym ewidencję gruntów i budynków w celu zmiany danych w ewidencji.
W złożonej do tutejszego Sądu skardze K. i M. T. zarzucili, że rozstrzygnięcie SKO w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. jest niezgodne z rozstrzygnięciem tegoż organu w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r., gdzie przyjęto, iż cechą przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest posiadanie go w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.
Odnosząc się do tego zarzutu należy zaznaczyć, że decyzje organów podatkowych wydane w innych sprawach nawet na tle identycznego stanu faktycznego i prawnego nie są wiążące dla Sądu. Jakkolwiek taka sytuacja jest naganna i – jak słusznie podnieśli skarżący – podważa zaufanie obywateli do organów państwa, to jednakże sama w sobie nie może skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w przypadku, gdy w ocenie Sądu decyzje te pozostają w zgodzie z prawem.
Sąd w składzie orzekającym w pełni identyfikuje się ze stanowiskiem zawartym
w wyroku NSA z dnia 12 maja 2006 r. (sygn. akt II FSK 723/05, LEX nr 274881), że jakkolwiek zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe przy tym samym stanie faktycznym i prawnym narusza zasadę wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej, to jednak nie zawsze uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Bowiem zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nie może być rozumiana jako bezwzględna konieczność wydawania decyzji sprzecznych z obowiązującym prawem i powielających poprzednio popełnione błędy.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło