I SA/Gd 641/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. A. L. wnioskiem z dnia 27 października 2008 r., którego braki formalne poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełniła w dniu 10 listopada 2008 r., (data stempla pocztowego) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z załączonych dokumentów wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z synem, źródłem jej utrzymania jest emerytura wypłacana w kwocie 628,52 zł netto (dowód: kopia odcinka świadczenia wypłaconego skarżącej za październik 2008 r.), wnioskodawczyni jest współwłaścicielką (ustrój wspólności ustawowej) domów położonych w G. przy ul. [...] oraz [...], nieruchomości rolnych o powierzchni 326 ha w G. oraz 8,3 ha w G. M., maszyn rolniczych o wartości przekraczającej kwotę 3 000 euro, posiada także udziały w spółce "A" Sp. z o.o. z siedzibą w M. oraz wierzytelności z tytułu wynajmu lokali użytkowych położonych w budynku przy ul. [...] w G., względem jej majątku prowadzona jest egzekucja (dowód: odpis zawiadomienia ZUS z dnia 8 października 2008 r. o dokonywanym potrąceniu, odpisy zawiadomień naczelnika urzędu skarbowego z dnia 25 września i 14 października 2008 r. o zajęciu praw majątkowych). Podniosła także, że na skutek konfliktu pomiędzy małżonkami pozbawiona została możliwości pobierania pożytków ze wspólnych składników majątku, tj. gospodarstwa rolnego oraz lokali użytkowych. Skarżąca dołączyła także odpisy postanowień Sądu Rejonowego [...] wydane w sprawie o pozbawienie H. L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym, kopie pism z dnia 13 i 14 października 2008 r. kierowanych przez H. L. do komornika skarbowego oraz odpis postanowienia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 14 października 2008 r. w sprawie wyłączenia spod egzekucji zajętej wierzytelności H. L. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w sprawie o pozbawienie małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym w przedmiocie wniosku o zabezpieczenie, ustalono, że prowadzenie działalności w postaci gorzelni znajdujących się na terenie gospodarstwa rolnego – [...] w G. powierzone zostało skarżącej, zaś nadzór nad pozostałą działalnością rolniczą prowadzoną na obszarze wymienionego gospodarstwa powierzony został małżonkowi skarżącej. Jednocześnie małżonkowie zobowiązani zostali do wzajemnego składania sobie comiesięcznych rozliczeń finansowych dotyczących wszystkich dochodów i wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z tych przyczyn złożone przez skarżącą oświadczenie w zakresie źródeł i wysokości osiąganych dochodów uznano za niepełne i budzące wątpliwości. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2008 r. (doręczonym stronie w dniu 27 listopada 2008 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym syna rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb prowadzonej działalności rolniczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą w wymienionych osób oświadczenia w tym przedmiocie, (2) odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącej za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (3) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez skarżącą miesięcznych dochodów z tytułu prowadzonej działalności rolniczej – [...] w G., tj. dokumentów, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) i ponoszonych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także deklaracji podatkowych związanych z prowadzeniem gorzelni i gospodarstwa rolnego, (4) dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów osiąganych przez skarżącą z tytułu najmu lokali użytkowych położonych w G. przy ul. [...] w okresie ostatnich trzech miesięcy, (5) oświadczenia w przedmiocie wartości posiadanych przez skarżącą udziałów w spółce "A" Sp. z o.o. oraz wysokości osiąganych z tego tytułu dochodów, (6) oświadczenia złożonego przez syna skarżącej w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów; jeżeli zaś osiąga dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto, (7) dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłata za wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), (8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą, jej syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyła, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej ich oceny. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż w dniu 20 listopada 2008 r. skarżąca uiściła w kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku należny wpis od skargi w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 640/08, pomimo iż łączna kwota wpisów wyniosła 200 zł i – w świetle złożonego przez skarżącą oświadczenia – stanowi ⅓ jej miesięcznych dochodów. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.