I SA/Gd 645/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Zbigniew Romała, Protokolant Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. UZASADNIENIE: Decyzją z dnia 20 marca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty i marzec 2005 r. w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzją z dnia 13 czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania Z. A. , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że podatnik swój wniosek o umorzenie zaległości podatkowych motywował problemami w prowadzeniu przedsiębiorstwa spowodowanymi 9 – letnim okresem postępowań przed organami administracji publicznej i organami wymiaru sprawiedliwości, w związku z czym był ograniczony w możliwości kierowania swoim przedsiębiorstwem i dbania o własne interesy. Powyższe postępowania miały ścisły związek z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ dotyczyły uprawnień na prowadzenia działalności w zakresie ochrony osób i mienia. Zaangażowanie podatnika w spory prawne było przyczyną powstania zaległości w płatnościach wobec urzędu skarbowego oraz ZUS na kwotę około [...],- zł. Organ wyjaśnił, że podatnik uzasadniał swój wniosek również problemami zdrowotnymi - przebytym zawałem serca, chorobą wieńcową, nadciśnieniem, inwalidztwem. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną rozpoznania wniosku podatnika stanowi art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej dozwalający, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną na wniosek podatnika. Organ podkreślił, że z treści ww. przepisu wynika uznaniowy charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ nie jest bezwzględnie zobowiązany umorzyć zaległość podatkową, zastosowanie tej instytucji musi być traktowane jako przywilej podatnika, nie zaś jako jego prawo. Udzielenie powyższej ulgi stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i będzie uzasadnione jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników występujących niezależnie od woli podatnika, od sposobu jego postępowania i na które podatnik nie miał wpływu. Organ akcentował, że każdy, prowadząc działalność gospodarczą ponosi ryzyko z tym związane i nie może obciążać ogółu odpowiedzialnością i konsekwencjami swoich poczynań. Organ podatkowy uznał, że okoliczności powołane przez wnioskodawcę, tj. dyskryminowanie jego osoby przez organy porządku publicznego, konkurencja na rynku, brak środków finansowych oraz zły stan zdrowia nie stanowią wystarczających przesłanek do udzielenia żądanej ulgi. Zdaniem organu podatkowego wnioskodawca nie wskazał na zaistnienie okoliczności, na które nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Organ podkreślił, że powstanie zaległości podatkowych w przypadku wnioskodawcy jest konsekwencją nieuregulowania należnego zobowiązania, a mając na uwadze konstrukcję podatku od towarów i usług – zatrzymania pieniędzy należnych budżetowi i samowolnego przeznaczenia ich na inne cele. Podatek ten został skonstruowany w ten sposób, że jego zapłata jest niezależna od wyników finansowych przedsiębiorstwa, jest on płacony przez nabywcę towaru lub usługi, a podatnik ma jedynie odprowadzić go do budżetu (po pomniejszeniu o podatek naliczony). Organ ocenił, że takiego postępowania nie da się usprawiedliwić niepowodzeniami w działalności gospodarczej, zwłaszcza, jeśli nie były one wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń. Organ odwoławczy uznał, że umorzenie zaległości w sytuacji zaniedbania przez podatnika obowiązków podatkowych byłoby nieuzasadnionym przywilejem i stałoby w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej wobec innych prawidłowo rozliczających się podatników. Organ zwrócił uwagę, że podatnik nie znajduje się w tak krytycznej sytuacji, jak to przedstawia, prowadzi nadal działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, na bieżąco reguluje swoje zobowiązania podatkowe. Organ uznał, że obecna sytuacja podatnika nie przesądza niemożliwości uregulowania zaległych zobowiązań podatkowych w przyszłości. Organ stwierdził, że dopóki istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania należności dopóty ich umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ odwoławczy uznał, że dołączone do akt sprawy kopie dokumentów składanych przez podatnika w postępowaniach przed organami publicznymi, sądami, prokuraturą, Europejskim Trybunałem Praw Człowieka nie mogą stanowić przesłanki umorzenia zaległości podatkowych ze względu na odmienny zakres i przedmiot tych postępowań. Na powyższe rozstrzygnięcie Z. A. złożył skargę domagając się rozpoznania jego sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi i orzecznictwem dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz dla dobra podatnika. Skarżący podkreślił, że zalega niewielką kwotę, a zaległość nie powstała z jego winy. W przekonaniu skarżącego organ nie zachował odpowiedniej proporcji między przestępcą, a ofiarą przedmiotowego podatku, którą sam jest. Skarżący podnosił, że Skarb Państwa poniósł znaczące straty przez korupcyjno – gospodarczo – polityczne układy, przy których jego zaległość nie stanowi znaczącej kwoty. Skarżący podnosił, że zgodnie z zasadą równości wobec prawa również jemu należałoby przyznać ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych. Skarżący podniósł, że kancelaria Prezesa Rady Ministrów w dniu 16 listopada 2005 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej; ta decyzja – wniosek zostały zignorowane przez Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił także treść pism jakie kierował do organów wymiaru sprawiedliwości, ochrony prawnej, policji, naczelnych i centralnych organów państwa a także do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. W myśl stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w postępowaniu organów obu instancji nie można stwierdzić uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Należy bowiem podkreślić, że decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia podatku mają charakter uznaniowy, gdyż są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle normy wynikającej z art. 67a Ordynacji podatkowej oraz z dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz jedynie kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być bowiem uchylona przez sąd jedynie w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić jedynie wówczas, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu mieć należy na uwadze, że nie można z instytucji zaniechania poboru podatku względnie umorzenia zaległości podatkowych czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (wyrok NSA z dnia 15.05.1991 r. SA/Gd 295/91). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową skarżącego i poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Sytuacja skarżącego nie została uznana jako szczególna i wyjątkowa. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Organy odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, w pierwszej kolejności wskazując, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja zdrowotna i materialna nie stanowi wystarczającej podstawy dla zastosowania przedmiotowej ulgi. Ustalenie stanu faktycznego sprawy w części dotyczącej stanu zdrowia podatnika oraz jego możliwości finansowych pozostawało wynikiem wnikliwej analizy, na co jednoznacznie wskazuje prezentująca tę kwestię treść uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji. Dla porządku należy w tym miejscu wyjaśnić, iż Sąd orzeka na podstawie akt spraw. Nie mogą być więc brane pod uwagę te okoliczności, które nastąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia, w ocenie Sądu jest też kwestia, co słusznie podkreśliły organu obu instancji, że przedmiotem wniosku skarżącego jest zaległość z tytułu podatku od towarów i usług, który ekonomicznie nie obciąża podatnika i środki finansowe na jego zapłatę w terminie podatnik otrzymuje od swego kontrahenta. Zdaniem Sądu trafnie zwrócono również uwagę na okoliczność, że podatnik w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód i na bieżąco reguluje swoje zobowiązania podatkowe. Sytuacja, w której się obecnie znalazł nie przesądza o niemożliwości uregulowania zaległych zobowiązań w przyszłości. Odnosząc się do zarzutów, które dotyczą nielegalnych, zdaniem podatnika, działań organów państwa należy zauważyć, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji zarzuty te nie zostały potwierdzone prawomocnym wyrokiem. Gdyby jednak okazało się, że są one uzasadnione, to skarżący mógłby dochodzić stosownego odszkodowania. W tym zakresie organ odwoławczy słusznie, zdaniem Sądu wskazał, że postępowania, które toczą się przed innymi organami z uwagi na inny zakres i treść tych postępowań nie mogą stanowić o umorzeniu zaległości podatkowej. Należy tez wyjaśnić, iż przekazanie pisma strony do rozpoznania przez właściwy organ, co uczyniła Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, jest wyrazem działania przez organy administracji publicznej w granicach i na podstawie prawa. Takie działanie nie może być natomiast utożsamiane z zaleceniem przez organ przekazujący pismo określonego rozstrzygnięcia danej sprawy. Pozostawałoby to w sprzeczności z przepisami Ordynacji podatkowej, w szczególności z zasadą dwuinstancyjności. W sytuacji, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne, i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.