I SA/Gd 65/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 16 lipca 2008 r., złożonym na formularzu PPF, P. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o obszarze 20 ha, które przynosi mu dochód w wysokości 1500 zł, posiada dom o powierzchni 340 m2, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, pobierającą emeryturę w wysokości 500 zł brutto, ojcem otrzymującym emeryturę w kwocie 850 zł brutto, oraz uczącym się i nie uzyskującym żadnych dochodów bratem. Wnioskodawca wskazał też, iż spłaca kredyt zaciągnięty na zakup bydła, którego miesięczna rata wynosi 450 zł, oraz ponosi koszty stałej opieki lekarskiej, której wymagają jego rodzice, i zakupu lekarstw dla nich. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2008 r. (doręczonym wnioskodawcy w dniu 30 lipca 2008 r.) wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę, jego matkę, ojca oraz brata zeznań podatkowych za rok 2007 (w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez rodziców wnioskodawcy z tytułu emerytury, tj. ostatnich odcinków ich emerytur, zaświadczenia z urzędu gminy o dochodzie osiąganym przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego matkę, ojca oraz brata rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie przez każdą z ww. osób, oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawcy, jego matce, ojcu lub bratu dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie – odpisów decyzji w przedmiocie dopłat za 2006 i 2007 r., oświadczeń w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego ojca, matkę lub brata pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub osoby, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), oświadczenia brata wnioskodawcy, czy otrzymuje on stypendium (socjalne, naukowe), a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał odpisy rocznego obliczenia podatku za 2007 r. przez organ rentowy, sporządzonego dla jego ojca i matki (PIT-40A), wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego dla jego rodziców, odpis orzeczenia lekarskiego uznającego jego ojca za stale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, odpisy pierwszych stron decyzji w przedmiocie przyznania wnioskodawcy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 i 2007, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego wnioskodawcy za 2008 r., zaświadczenie z banku z dnia 11 sierpnia 2008 r. o aktualnym zadłużeniu wnioskodawcy i wysokości rat kwartalnych, zaświadczenie wójta z dnia 11 sierpnia 2008 r. o rocznym dochodzie za 2006 r. z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy oraz zaświadczenie z dnia 12 sierpnia 2008 r. o uczęszczaniu brata wnioskodawcy do szkoły i niepobieraniu stypendium. Wnioskodawca złożył też oświadczenie, że posiada samochód [...], który uległ wypadkowi i obecnie przedstawia wartość złomową, podał również, iż jego rodzice nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Po pierwsze, należy podkreślić, że pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie nadesłał wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych, jak również nie przedłożył oświadczenia o ich nieposiadaniu, podczas gdy na okoliczność posiadania przez wnioskodawcę co najmniej jednego rachunku bankowego wskazuje fakt otrzymywania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (przekazywanych na rachunek bankowy). W ten sposób wnioskodawca uchylił się od udzielenia informacji nie tylko o ilości i rodzaju posiadanych przez niego rachunków i lokat bankowych, ale i w konsekwencji o wysokości zgromadzonych na nich środków pieniężnych, jak również księgowanych na nich w okresie ostatnich trzech miesięcy wpływów. Pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył odpisów złożonych przez niego zeznań podatkowych za 2007 r., alternatywnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o ich niezłożeniu. Podobnie jak nie potwierdził stosownymi dowodami okoliczności ponoszenia przez niego wydatków na leczenie i zakup leków dla rodziców. Nieznana jest także rzeczywista wysokość kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny, gdyż nie przedłożył on dokumentów obrazujących wysokość tych wydatków. Wskazać też należy, iż wnioskodawca nie przedłożył również odpisu zeznania podatkowego swojego brata lub zaświadczenia o jego nieskładniu, oświadczenia brata o nieposiadaniu rachunku bankowego (skoro nie przedłożył wyciągów z tego rachunku), nie wypowiedział się, czy jego brat otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych (oświadczenie wnioskodawcy dotyczy tylko jego rodziców), ani jakie samochody są zarejestrowane na jego rodziców lub brata. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skoro wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami rzeczywiście dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jego rodziny, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego w niniejszej sprawie kosztów związanych z opłaceniem pełnomocnika z wyboru mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.