I SA/Gd 65/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. W. wnioskiem z dnia 26 lutego 2011 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką, w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, wnioskodawca osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 2.000 zł netto miesięcznie, jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 89 m2, posiada 1.408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości po 50 zł (zaznaczono, że spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 700 zł, nadto wnioskodawca spłaca kredyty bankowe w łącznej wysokości 250.000 zł, przy czym spłaty kredytu w kwocie 35.000 zł dokonuje wspólnie z małżonką. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 marca 2011 r. (doręczonym w dniu 28 marca 2011 r.) wnioskodawca – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich dochodów małżonków osiągniętych w roku 2010, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy); w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w tym przedmiocie, (3) dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość osiąganych przez wnioskodawcę dochodów ze stosunku pracy (w kwocie brutto i netto) oraz średnią miesięczną ich wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy, (4) oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz oświadczenia, czy nadal osiąga dochody ze stosunku pracy, jeśli tak – dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną ich wysokość w kwocie brutto i netto oraz średnią miesięczną ich wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy; w przypadku gdy nie osiąga ona dochodów z tego tytułu – wskazania wysokości dochodów osiąganych z innych źródeł, (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty związane z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (7) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) bankowych oraz wysokość dokonywanych przez małżonków miesięcznych ich spłat. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że nie jest on zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono także, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych wnioskodawca przedłożył jedynie kopie: - not obciążeniowych z tytułu kosztów utrzymania i eksploatacji nieruchomości z dnia 2 lutego, 2 marca i 2 kwietnia 2011 r., - faktur VAT za energię elektryczną wraz z prognozami na okres od lutego 2010 r. do lipca 2011 r., - faktur za usługi świadczone przez UPC za luty i marzec 2011 r. Wynika z nich, że średnie miesięczne koszty utrzymania mieszkania i mediów wynoszą 1.040,27 zł. Wnioskodawca ponownie wskazał, że pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, należy wyjaśnić, iż uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Analiza materiału dowodowego wskazuje, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie przedłożył on bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku oraz pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Rzeczywiste możliwości płatnicze nadal budzą uzasadnione i istotne wątpliwości. W pierwszej kolejności zwrócić uwagę należy, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 P.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Pomimo tego skarżący uchylił się od przedstawienia dokumentów, które pozwoliłyby ustalić jego sytuację majątkową w sposób niebudzący wątpliwości. I tak, uniemożliwił ustalenie wszystkich źródeł oraz wysokość jego bieżących, miesięcznych dochodów. Nie przedłożył również wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, jak również nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu, czym uniemożliwił weryfikację złożonego oświadczenia w przedmiocie nieposiadania zasobów pieniężnych. Nie nadesłał także dokumentów, które potwierdzałyby wysokość jego zadłużenia wobec banków, jak również wskazywałyby kwotę miesięcznej spłaty kwalifikowanej jako koszty związane z utrzymaniem rodziny. Podkreślić przy tym należy, że z okoliczności posiadania znacznych zobowiązań kredytowych wnioskodawca wywodził, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy. Nie przedstawił także sytuacji finansowej małżonki, pomimo że małżonkowie wspólnie zamieszkują i wychowują małoletnią córkę, a zatem można przyjąć, że przynajmniej koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz dziecka ponoszą wspólnie. Rozpoznając przedmiotowy wniosek wzięto również pod uwagę okoliczność, że w postanowieniach z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 821/10 i I SA/Gd 822/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby ocenić zasadność wniosku. Sąd wskazał, że skarżący nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Skarżący składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w kolejnej sprawie – pomimo, że znane było mu stanowisko Sądu – zachował się w sposób tożsamy. W konsekwencji po raz kolejny uniemożliwił weryfikację podawanych we wnioskach danych. Końcowo, mając na uwadze wysokość udokumentowanych przez wnioskodawcę miesięcznych kosztów utrzymania (1.040,27 zł, które dotyczą lokalu stanowiącego współwłasność małżonków, a zatem uznać można, że ponoszone są przez każdego z nich w częściach równych, tj. po 520 zł), zadeklarowaną kwotę miesięcznych dochodów (2.000 zł netto) oraz wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego (100 zł) nie sposób przyjąć, że uiszczenie przez niego kwoty wpisu od skargi spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.