I SA/Gd 65/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M.W. wnioskiem z dnia 26 lutego 2011 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką, w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, wnioskodawca osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 2.000 zł netto miesięcznie, jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 89 m2, posiada 1.408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości po 50 zł (zaznaczono, że spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 700 zł, nadto wnioskodawca spłaca kredyty bankowe w łącznej wysokości 250.000 zł, przy czym spłaty kredytu w kwocie 35.000 zł dokonuje wspólnie z małżonką. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że przedłożone przez niego dokumenty były jedynymi, jakimi dysponował w krótkim okresie, jaki Sąd wyznaczył dla ich przedłożenia, a przy tym były wystarczające do dokonania pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Zarzucił, że referendarz sądowy nie wziął pod uwagę wysokiego zadłużenia skarżącego w stosunku do banków. Ponownie podkreślił, że nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie wobec stwierdzenia, że złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest niewystarczające – na podstawie art. 255 P.p.s.a. – zażądano przedłożenia w terminie 14 dni szeregu dokumentów obrazujących wysokość uzyskiwanych przez małżonków dochodów, posiadanego majątku oraz comiesięcznych zobowiązań. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył jedynie noty obciążeniowe z tytułu kosztów utrzymania i eksploatacji nieruchomości z dnia 2 lutego, 2 marca i 2 kwietnia 2011 r., faktury VAT za energię elektryczną wraz z prognozami na okres od lutego 2010 r. do lipca 2011 r., oraz faktury za usługi świadczone przez UPC za luty i marzec 2011 r. Wynika z nich, że średnie miesięczne koszty utrzymania mieszkania i mediów wynoszą 1.040,27 zł. Wnioskodawca ponownie wskazał, że pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Wbrew stanowisku skarżącego przedłożone przez niego dokumenty nie pozwalają na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów, które pozwoliłyby ustalić wszystkie źródła oraz wysokość jego bieżących, miesięcznych dochodów. Nie przedłożył wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, jak również nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu, czym uniemożliwił weryfikację złożonego oświadczenia w przedmiocie nieposiadania zasobów pieniężnych. Nie nadesłał dokumentów, które potwierdzałyby wysokość jego zadłużenia wobec banków, jak również kwoty miesięcznej spłaty kwalifikowanej jako koszty związane z utrzymaniem rodziny, mimo że z okoliczności posiadania znacznych zobowiązań kredytowych wywodził, że znajduje się on w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył także żadnych dokumentów, które potwierdzałyby stan majątkowy żony, w tym źródło i wysokość osiąganych przez nią dochodów, posiadanych rachunków bankowych, pojazdów mechanicznych, zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów, powołując się na fakt istnienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Tymczasem małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie SN z 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego względu sam fakt istnienia pomiędzy małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie zwalnia skarżącego z obowiązku przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki, o czym został prawidłowo pouczony w zarządzeniu z dnia 8 marca 2011 r., wydanym w trybie art. 255 P.p.s.a. W tym stanie sprawy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów lub złożenia oświadczeń pozwalających ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.