I SA/Gd 65/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na wynik kontroli Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyniku kontroli postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 marca 2018 r. (data stempla pocztowego), którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 11 maja 2018 r., skarżąca A. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci (niespełna półtoraroczną córkę oraz 18-letniego syna), utrzymuje się ze świadczenia wypłacanego przez ZUS z tytułu choroby w wysokości 1.200 zł netto oraz świadczenia wychowawczego, które otrzymuje na jedno dziecko z programu 500 plus, poza domem jednorodzinnym, z którego prowadzona jest egzekucja w związku z zaprzestaniem spłaty kredytu (nieruchomość przygotowywana jest do licytacji) nie posiada żadnego innego majątku. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2018 r., skarżąca nadesłała: (-) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 2 lipca 2018 r., z którego wynika, iż skarżąca w roku 2017 złożyła zeznanie podatkowe PIT-36, w którym wykazała do opodatkowania na zasadach ogólnych dochód w kwocie 30.556,45 zł; (-) potwierdzenie wysyłki ewidencji VAT sprzedaży i zakupów w postaci pliku JPK_VAT za marzec i kwiecień 2018 r.; (-) kopię deklaracji VAT-7 za maj 2018 r.; (-) kopię zaświadczenia z [...] z dnia 2 lipca 2018 r. o posiadaniu przez skarżącą dwóch rachunków bankowych o numerach: [...] ([...]) oraz [...] ([...]); (-) wyciąg z rachunku [...] za okres od 31 maja do 30 czerwca 2018 r., którego saldo końcowe wynosiło 70,83 zł; (-) elektroniczne zestawienie operacji dokonanych na trzech rachunkach prowadzonych przez [...] (bieżącym, na który wpływają świadczenie z ZUS oraz świadczenia wychowawcze na każde z dzieci, z którego skarżąca reguluje opłaty za telewizję cyfrową, internet, wywóz nieczystości oraz podatek od nieruchomości, firmowym i oszczędnościowym) za okres od 1 marca do 27 czerwca 2018 r., których salda końcowe wynosiły: 1.805,03 zł, 25 zł i 142,72 zł; (-) wyciąg z rachunku karty kredytowej za okres od 3 marca do 4 czerwca 2018 r., na której dostępny limit kredytowy wynosił 49.527,88 zł a limit wypłat gotówkowych – 39.920 zł; (-) kopię faktury za energię elektryczną za okres od 13 marca do 13 maja 2018 r. na kwotę 1.973,89 zł. Jednocześnie skarżąca, pomimo, iż została poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy, uchyliła się od przedłożenia: (-) wyciągu z podanego w zaświadczeniu z [...] [...] o numerze [...] oraz rachunku o numerze [...], co do którego – w przypadku likwidacji – nie przedstawiła zaświadczenia z banku o jego zamknięciu, (-) dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej) w przypadku, gdy korzysta ona ze świadczeń pomocy społecznej innych niż świadczenia wychowawcze, (-) zaświadczenia z banku o aktualnym saldzie zadłużenia z tytułu kredytu wraz z informacją, od kiedy skarżąca zaprzestała jego spłaty i dowodem potwierdzającym, że nieruchomość została wystawiona, bądź zostanie wystawiona w najbliższej przyszłości na licytację oraz (-) dowodów dotyczących egzekucji (administracyjnej, sądowej) prowadzonej obecnie z jej majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne. Skarżąca nie odpowiedziała także na następujące pytania: (-) czy otrzymuje alimenty od ojców małoletnich dzieci; jeżeli tak – zobowiązania została do przedłożenia dokumentu obrazującego ich wysokość wraz z dokumentem, będącym ich podstawą (umowa/ugoda/wyrok sądu); w przypadku, gdy nie otrzymuje alimentów na rzecz małoletnich dzieci – zobowiązana została złożenia oświadczenia o przyczynie, z jakiej nie są one przekazywane przez ojców dzieci wraz z podaniem, czy ubiega się o ich wypłatę z Funduszu Alimentacyjnego; jeżeli zaś skarżąca zrezygnowała z ubiegania się o przyznanie alimentów na rzecz dzieci – zobowiązana została do złożenia oświadczenia, z jakiej przyczyny, (-) czy ojcowie małoletnich dzieci partycypują w kosztach ich utrzymania i wychowania w innej formie aniżeli alimenty; jeżeli tak – zobowiązana została do wskazania rodzaju i częstotliwości tej pomocy, a w przypadku, gdy ma ona charakter finansowy – wskazania również jej wysokości, (-) czy poza małoletnimi dziećmi skarżąca zamieszkuje z innymi osobami; jeżeli tak – zobowiązana została do wskazania tych osób oraz stopnia pokrewieństwa łączącego ich ze skarżącą i podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości a w przypadku wspólnego zamieszkiwania z ojcem małoletniej córki – przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach b), c), f) dotyczących partnera, wskazania składników jego majątku wskazanych w rubryce 7 formularza PPF oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jego dochodów, (-) czy otrzymuje pomoc finansową, rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – zobowiązana została do wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy) oraz (-) czy opłaty za media zalicza do wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. W piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia z dnia 4 czerwca 2018 r. o co najmniej 7 dni w związku z niemożnością uzyskania zaświadczenia z banku w zakreślonym terminie. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przedłużenia terminu do przedłożenia wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu, gdyż wniosek został przez nią złożony po upływie zakreślonego w zarządzeniu 7-dniowego terminu. Z akt sprawy wynika, iż wezwanie doręczono skarżącej w dniu 22 czerwca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 46) a zatem wniosek o przedłużenie terminu skarżąca winna była złożyć do dnia 29 czerwca 2018 r. Skarżąca zaś przedmiotowy wniosek złożyła dopiero w dniu 3 lipca 2018 r. (dowód: data stempla pocztowego). Wyjaśnić przy tym należy, iż termin, którego przywrócenia żąda skarżąca jako termin sądowy może być przedłużony lub skrócony, ale tylko z ważnej przyczyny i na wniosek zgłoszony przed jego upływem. Nadmienić przy tym trzeba, że skarżąca w okresie od sporządzenia wniosku o przedłużenie zakreślonego w zarządzeniu 7-dniowego terminu do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłała pozostałych wymaganych dokumentów, w tym nie złożyła stosownych oświadczeń. W ocenie referendarza sądowego skarżąca od momentu doręczenia mu zarządzenia z dnia 4 czerwca 2018 r. do dnia wydania niniejszego orzeczenia miała dostatecznie dużo czasu, aby nadesłać wszystkie żądane dokumenty. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca przedstawiła jedynie część dokumentów, do których przedłożenia została zobowiązana zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2018 r. Skarżąca nie złożyła wymaganych oświadczeń, które miały na celu weryfikację danych o jej sytuacji rodzinnej. Jak już wskazano skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do kwestii, czy faktycznie zamieszkuje tylko z małoletnimi dziećmi i sama je wychowuje, czy ojcowie dzieci partycypują w kosztach ich utrzymania, płacąc na ich rzecz alimenty, czy w związku z trudną sytuacją otrzymuje pomoc finansową lub rzeczową od rodziny. Podkreślenia przy tym wymaga, że okoliczność, czy skarżąca zamieszkuje wspólnie z ojcem swojej małoletniej córki, czy też nie jest kluczowa dla oceny jej możliwości finansowych. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów. Pierwszym z nich jest rozmiar kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego. Drugim zaś, aktualne możliwości płatnicze jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego, analiza przedłożonej przez skarżącą historii operacji na jej rachunkach bankowych prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej na poniesienie kosztów niniejszego postępowania w całości i nie przemawia za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą tych kosztów wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że na tym etapie sprawy koszty niniejszego postępowania kształtuje jedynie wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Referendarz sądowy ustalił, iż skarżąca, której źródłem dochodów jest działalność gospodarcza wykonywana pod nazwą [...], obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim i z tego tytułu otrzymuje świadczenie z ZUS, które w marcu br. zostało jej wypłacone w kwocie 1.240,89 zł, w kwietniu br. – 0 zł, w maju br. – 1.810,24 zł a w czerwcu br. – 1.407,52 zł. Przyznane jej także zostały świadczenia wychowawcze z Programu 500 plus w łącznej kwocie 1.000 zł. Tym samym średni miesięczny dochód skarżącej i jej dwójki dzieci w okresie od marca do czerwca br. wyniósł 1.614,66 zł. Jednocześnie we wskazanym okresie skarżąca na opłaty za energię elektryczną, telewizję i internet oraz wywóz nieczystości poniosła wydatki, których średnia miesięczna wysokość wyniosła 1.200,85 zł. Dodatkowo w marcu br. przekazała swojemu synowi kwotę 600 zł tytułem alimentów i 200 zł tytułem zwrotu pożyczki, [...] przekazała środki w kwocie 230 zł, byłemu mężowi i ojcu starszego dziecka [...] – 160 zł i dokonała spłaty karty kredytowej w łącznej kwocie 473,93 zł, a w kwietniu br. ponownie przekazała środki [...] w łącznej kwocie 236 zł. Następnie w maju br. skarżąca uiściła należny podatek od nieruchomości w wysokości 222 zł oraz dokonała spłaty karty kredytowej w łącznej kwocie 1.443,73 zł, a w czerwcu br. z okazji Dnia Dziecka przekazała byłemu małżonkowi oraz synowi kwoty po 130 zł. Z powyższego wynika, iż w marcu i maju br. kwota wydatków skarżącej i jej rodziny przewyższyła kwotę dochodów odpowiednio o 1.250,11 zł oraz o 1.251,91 zł, zaś w pozostałych miesiącach do dyspozycji trzyosobowej rodziny pozostawały środki w wysokości 177,86 zł i 153,82 zł, które bez wątpienia nie wystarczają na pokrycie pozostałych bieżących kosztów utrzymania jej i dwójki dzieci, tj. chociażby tak podstawowych wydatków jak wyżywienie, zakup środków higieny i czystości, czy odzieży i obuwia. Pomimo to na rachunku oszczędnościowym skarżąca posiadała środki w niezmiennej kwocie 142,60 zł, których nie przeznacza na zaspokojenie potrzeb życiowych swoich i dzieci, wobec czego – zdaniem referendarza sądowego – mogła je przeznaczyć na wpis od skargi kasacyjnej, która została wniesiona przez jej pełnomocnika z wyboru w dniu 29 czerwca 2018 r. Pokreślić przy tym należy, iż skarżąca reguluje należne opłaty za media oraz dokonuje spłat karty kredytowej, które to wydatki stanowią znaczną część jej miesięcznego budżetu, bądź – jak miało to miejsce w marcu i maju br. – go przekraczają a z akt sprawy nie wynika, aby miała zaległości w ich spłacie. Nadto – na co zwracano już uwagę – skarżąca przekazuje środki innym osobom, w tym byłemu małżonkowi, zaś z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby wobec nich posiadała jakiekolwiek zobowiązania. W ocenie referendarza sądowego dokonane ustalenia przeczą twierdzeniom skarżącej, iż obecnie jedynym utrzymania jej i jej dzieci jest świadczenie z tytułu choroby oraz świadczenia wychowawcze. Wątpliwości te potęguje fakt, iż skarżąca uchyliła się od złożenia oświadczeń, które wyjaśniłyby jej sytuację rodzinną, w tym okoliczność otrzymywania alimentów na dzieci, czy też wspólnego zamieszkiwania z ojcem półtorarocznej córki. Co więcej, skarżąca nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb wykonywanej przez nią działalności gospodarczej o numerze [...], a w przypadku jego likwidacji nie przedstawiła zaświadczenia z banku o jego zamknięciu. Okoliczność posiadania przez skarżącą ww. konta była znana orzekającemu z urzędu, gdyż skarżąca ubiegała się już o przyznanie jej prawa pomocy w sprawie zawisłej przed tut. sądem i zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gd 926/17, w której również uchyliła się od przedstawienia wyciągów bankowych ze wszystkich posiadanych kont oraz w żaden sposób nie odniosła się do kwestii, które pozwoliłyby ustalić jej faktyczną sytuację rodzinną a w konsekwencji i finansową, co skutkowało odmową przyznania jej prawa pomocy. Zauważyć należy, że choć stanowisko zarówno referendarza sądowego, jak i Sądu było znane skarżącej, to w niniejszej sprawie zachowała się ona w sposób tożsamy. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.