I SA/Gd 651/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama J. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 30.03.1998 r. (...) w przedmiocie wyłączenia z opodatkowania w formie karty podatkowej - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę z przyczyn nie mieszczących się w podniesionych w niej zarzutach /art. 51 ustawy o NSA/, przyjął bowiem, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego. Niemniej jednak zgodzić się trzeba, że przebieg postępowania w sprawie wyłączenia z opodatkowania w formie karty podatkowej za 1994 r. mógł podważać u podatnika zaufanie do organów podatkowych i rodzić poczucie pokrzywdzenia oraz przeświadczenie o tendencyjności rozstrzygnięć. Faktycznie, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 12 grudnia 1997r. zapadły jedynie dzięki temu, iż skarżący odwołaniem zaskarżył wcześniejszą decyzję ustalającą wysokość stawki karty podatkowej za 1994r., a organ odwoławczy odwołanie to uwzględnił w drodze decyzji kasacyjnej. W zaistniałym stanie można by nawet rozważać naruszenie zakazu reformationis in peius /art. 139 Kpa/, w szczególności gdy uwzględni się instytucję z art. 174 Kpa oraz to, że podstawa faktyczna zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu była znana obu organom przy poprzednim rozpoznaniu sprawy. Sąd uznał za niecelowe wnikanie w sporne w doktrynie zagadnienie dopuszczalności pogorszenia sytuacji strony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, przyjął bowiem za podstawę swego wyroku naruszenie prawa materialnego. Celem zryczałtowanego opodatkowania dochodów osób fizycznych w formie karty podatkowej jest uproszczenie obliczania podatku z tytułu prowadzenia pewnych ściśle określonych rodzajów działalności usługowej i usługowo-wytwórczej w niewielkich rozmiarach. Istotnym elementem zarówno przedmiotowego dla sprawy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1991 r. jak i dwu następnych /z dnia 23 grudnia 1994 r. - Dz.U. nr 140 poz. 787 ze zm. i z dnia 17 grudnia 1996r. - Dz.U. nr 151 poz. 717/ są przepisy /łącznie z tabelami stanowiącymi załączniki do rozporządzenia/ stanowiące o ograniczeniach rozmiarów działalności. Do nich zaliczyć należy par. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zakaz korzystania z usług osób nie zatrudnionych przez podatnika na podstawie umowy o pracę jak i innych zakładów lub przedsiębiorstw z par. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowe obejmuje jedynie usługi mieszczące się w tych, jakie wchodzą w zakres podstawowych czynności charakteryzujących rodzaj działalności opisanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Celem tego przepisu jest ograniczenie efektów działalności usługowej i usługowo-wytwórczej, przynoszących dochód. Nie mieści się w nim zatem korzystanie z usług pośrednictwa przy przyjmowaniu zleceń na wykonywanie usług, to bowiem nie ma w zasadzie żadnego wpływu na zdolności usługowe lub wytwórcze podatnika. Powyższy pogląd wymaga pewnego uzupełnienia. Punkt przyjmowania zleceń musi znajdować się w tej samej miejscowości w jakiej podatnik wykonuje działalność gospodarczą, jeśli rodzaj działalności uzależnia wysokość stawki karty podatkowej od liczby mieszkańców miejscowości, w której prowadzona jest działalność. Wykładnię par. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jakiej dokonał Sąd poprzeć można argumentami mieszczącymi się w zwykłych regułach jakim winny być podporządkowane przepisy prawne i zgodnie z którymi należy je interpretować. Nie mogą one ponad konieczną miarę ingerować w codzienne życie obywateli i nie powinny także stwarzać możliwości łatwego ich obchodzenia. Gdyby podzielić wykładnię organów podatkowych ujemne jej konsekwencje poniósłby nie tylko podatnik świadczący usługi, ale i jego klient, którego dostęp do usługi byłby trudniejszy. Po drugie trzeba mieć na względzie, że ujawnienie okoliczności faktycznych jakie legły u podstaw zaskarżonych decyzji było możliwe dzięki dokumentowaniu przez Halinę M. w swej księdze przychodów i rozchodów - przychodów uzyskiwanych z umowy zawartej ze skarżącym. Gdyby nie to /a przychody te były źródłem opodatkowanego dochodu u Halina M./ ujawnienie przedmiotowych okoliczności nie nastąpiłoby. Zaistniały więc stan jaki sugerował skarżący w swych pismach i ustnym wystąpieniu na rozprawie, a mianowicie, że osoby pośredniczące w przyjmowaniu zleceń na usługi mogą osiągać nieopodatkowane dochody poprzez korzystanie z tzw. karty rabatowej z tytułu rozmiarów zlecanych prac. Powyższe rozważania prowadzą do wniosków różnych od tych jakie stały się podstawą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1995 r. SA/Gd 2886/94. Sąd w obecnym składzie nie podziela poglądu jaki wówczas został wyrażony. Nie jest też nim związany /art. 30 ustawy o NSA/, brak jest bowiem tożsamości przedmiotu obu spraw /w sprawie SA/Gd 2886/94 wyłączenie opodatkowania w formie karty podatkowej za 1991 r./ oraz tożsamości stanu prawnego /w sprawie SA/Gd 2886/94 podstawą prawną stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. w sprawie karty podatkowej - Dz.U. nr 92 poz. 545 ze zm./. Z przytoczonych względów zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji wyroku.