I SA/Gd 655/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2024 r., nr 370200.71.38.2024.RED w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie Zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej w okresie od 27.12.2005r. do 31.12.2016r. pan A. K. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczej pod nazwą A. z siedzibą w C. W dniu 13 maja 2015r. pan A. K. złożył wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych, wskazując, że w jego ocenie podlega słowackiemu ustawodawstwu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ze stroną słowacką ustalono, że na terenie Słowacji Strona nie podlega ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia w M. s.r.o. W piśmie z 26 lutego 2016r. instytucja słowacka potwierdziła, że 26 lutego 2016r. wydała postanowienie numer 35491-1/2016-CA o braku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu od 01.02.2015r. W związku z powyższym ZUS Oddział w Słupsku w dniu 28 kwietnia 2016r. wydał decyzję, w której ustalono, że od 01.02.2015r. pan A. K. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a praca świadczona na terenie Słowacji ma marginalny charakter. Od decyzji złożył Skarżący odwołanie. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 21 marca 2017r. sygn. akt VU 484/16 oddalił to odwołanie, uznając zasadnym stanowisko organu rentowego o podleganiu przez Stronę polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia na terenie Polski pozarolniczej działalności gospodarczej na własny rachunek i wykonywania pracy najemnej na Słowacji. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14.12.2017r. sygn. akt III AUa 888/17 oddalił wniesioną przez Skarżącego apelację od orzeczenia I instancji. Decyzja z 28 kwietnia 2016r. z dniem wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stała się prawomocna. Organ podał, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z przepisów art. 46 i 47 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U . z 2024 poz.497). Przepis art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa podstawowe obowiązki ciążące na Stronie jako płatniku składek. Należą do nich złożenie deklaracji rozliczeniowej oraz opłacanie składek za każdy miesiąc kalendarzowy do 10 dnia następnego miesiąca. Dokumenty rozliczeniowe nie zostały przez Skarżącego złożone oraz nie opłacił Skarżący wymaganych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W związku z tym wszczęte zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia zaległości. W dniu 14 lutego 2019r. doręczono Skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w celu określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od 02/2015 do 12/2016. W dniu 15 kwietnia 2019 została wydana decyzja stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek od 02/2015 do 12/2016r.. Skarżący złożył od niej odwołanie do sądu powszechnego. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12 listopada 2019r. sygn. akt VU 589/19 oddalił wniesione odwołanie. W wyniku wniesienia apelacji Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 listopada 2021r. sygn. akt III AUa 62/2020 utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12.11.2019r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego została złożona kasacja do Sądu Najwyższego w Warszawie. Sąd Najwyższy postanowieniem z 13.04.2023r. sygn. akt II USK 126/22 odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Decyzja z 15 kwietnia 2019r. stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek od 02/2015 do 12/2016r. stała się prawomocna i wykonalna. Należności objęte niniejszym postępowaniem dotyczą składek za 04/2016, z terminem wymagalności na 10 maja 2016r. Na podstawie prawomocnej decyzji z 15 kwietnia 2019r. stwierdzającej zadłużenie wystawiony został w dniu 12.02.2024r. tytuł wykonawczy [...] obejmujący nieprzedawnione należności za 04/2016r.. Tytuł wykonawczy za 04/2016 obejmował należności na: • ubezpieczenia społeczne 713,35zł (należność główna), plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne, • ubezpieczenie zdrowotne 288,95zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne, • Fundusz Pracy 59,61zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne. Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach. Tytuł i zajęcie rachunku bankowego pan A. K. otrzymał w dniu 29 lutego 2024r. Należności za 04/2016 objęte ww. tytułem wykonawczym zostały zapłacone przez dłużnika zajętej wierzytelności pieniężnej (NUS w Chojnicach) w dniu 27.02.2024r.; łączna przekazana suma wynosiła 2373,20zł, w tym na: należność główną 1061,91zł, odsetki 817,69zł, koszty egzekucyjne 493,60zł ( w tym opłata manipulacyjna 300zł, opłata egzekucyjna 187,33zł, wydatki egzekucyjne 6,27zł). Postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu 27.02.2024r. wyegzekwowaniem należności. W piśmie z 6 marca 2024 r. skarżący wniósł zarzuty wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku, jego wygaśnięcie oraz brak wymagalności wobec przedawnienia obowiązku. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku powyżej wymienione zarzuty uznał za bezzasadne. W ocenie organu twierdzenie, że należności w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego były przedawnione jest bezzasadne. Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Na zasadach ogólnych składki za 04/2016 przedawniłyby się w dniu 11.05.2021r. Jednak zapis art. 24 ust. 5-6 wyłącza przedawnienie należności w określonych przypadkach i tak zgodnie z art. 24 ust. 5f bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło od dnia 14.02.2019r. - tj. od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do dnia uprawomocnienia się decyzji – do dnia wydania wyroku przez Sądu Apelacyjny w Gdańsku w sprawie III AUa 62/2020 tj. do dnia 17.11.2021r. Po uwzględnieniu okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności za 04/2016 przedawniłyby się 13.02.2024r. W dniu 12 lutego 2024r. zostały wystawione tytuły wykonawcze i tym samym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione i w tej sytuacji zaistniała przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy o s.u.s. tj. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia lub do dnia zakończenia postępowania. Moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym). Zgodnie z art. 26 §3a u.p.e.a wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 18 kwietnia 2024 r. skarżący wskazał, że brak jest podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego bowiem nie doszło do prawomocnego ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu; nie zostało określone właściwe ustawodawstwo w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych oraz nastąpiło przedawnienie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia 27 maja 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku utrzymał w mocy postanowienie z dnia 10 kwietnia 2024 r. w sprawie rozpoznania zarzutów wniesionych przez pana A. K. dotyczących: nieistnienia obowiązku tj. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2016 - art. 33 §2 pkt 1 u.p.e.a., wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia należności z tytułu składek za 04/2016 - art. 33 §2 pkt 1 u.p.e.a., zarzut wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia – art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. oraz braku wymagalności obowiązku - art. 33 §2 pkt 6 lit. "c" w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. "a" i "b" u.p.e.a.. Organ wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia z 10 kwietnia 2024r., gdyż decyzje, zarówno ustalająca obowiązek podlegania, jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały wydane, są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Na wniosek skarżącego toczyły się postępowania przed sądami powszechnymi, w których twierdzenia skarżącego nie zostały uwzględnione. W ocenie organu należności objęte tytułem wykonawczym za 04/2016 w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie były przedawnione, nie zostały w całości spłacone w toku postępowania egzekucyjnego oraz nie zostały umorzone. We wniesionej skardze pan A. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przez pominięcie faktu, iż organ rentowy nie wydał w stosunku do niego decyzji nakładającej obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu na terytorium Polski, gdyż nie jest to decyzja tożsama z decyzją ustalającą ustawodawstwo właściwe) oraz prawa materialnego- art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 , art. 13 pkt 4 , art. 46 ust. 1 w zw. z art. 32 i art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt la ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , gdyż kwestia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie została rozstrzygnięta. W piśmie z dnia 8 lipca 2024r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżący podtrzymał sygnalizowany w uzasadnieniu skargi zarzut nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia należności za kwiecień 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. Najdalej idącym zarzutem zgłoszonym w rozpoznawanej sprawie jest zarzut przedawnienia. Należy wskazać, że przedmiotem zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest postępowanie w granicach tytułu wykonawczego z dnia 12 lutego 2024 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień 2016 r.. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że tytuły wykonawcze obejmują nieprzedawnione należności za wskazany okres składkowy. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w związku z zajęciem rachunku bankowego w P. w dniu 29 lutego 2024 r. Wskazano również, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego zaistniała "kolejna przesłanka zawieszająca" wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z uwagi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia lub do dnia zakończenia postępowania. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu 27 lutego 2024 r. wyegzekwowaniem należności. Pełne stanowisko organu w przedmiocie zawieszenia biegu przedawnienia zostało przedstawione w odpowiedzi na skargę. Argumentacja organu nie sanuje braków uzasadnienia tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu. Treść odpowiedzi na skargę została prawidłowo odczytana przez skarżącego jako odwołująca się do art. 24 ust. 5b cytowanej ustawy. Sąd podziela pogląd skarżącego, że przepis ten zawiera zamknięty katalog postępowań, których prowadzenie skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ zgromadzi dokumenty istotne dla ustalenia biegu terminu przedawniania i dokona oceny zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego w celu ustalenia, czy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia wskazując prawne podstawy zajętego stanowiska. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w wyroku.