I SA/Gd 659/24
WyrokWSA w Gdańsku2024-12-10
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Marek Kraus, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i komplementarny wobec innych środków prawnych. Jej celem jest badanie zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a nie ocena zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wad tytułu wykonawczego czy prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Zarzuty dotyczące tych kwestii wykraczają poza zakres skargi na czynności egzekucyjne.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz udziałów w spółkach. Zarzucił naruszenie ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny oddalił skargę, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.116.2024.WK w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2. 16.2024.WK, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", art. 17 § 1, art. 18, art. 54, art. 67 § 2, art. 72 § 1, art. 89 § 1 oraz art. 96j § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia G.S. (dalej: "Skarżący", "Strona" lub "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") wydane dnia 21 marca 2024 r. nr 2206-SEE.7113.1.433.2024.2 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne: zajęcia wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o.o., zajęcia wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości, zajęcia wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości oraz zajęcia udziału w spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości a także odmowy uchylenia tych czynności egzekucyjnych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony m.in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] o wskazanych numerach: z 5 maja 2023 r. - doręczonych dnia 5 czerwca 2023r. w trybie art. 44 k.p.a., z 5 września 2023 r. doręczonych 4 października 2023 r. w trybie art. 44 k.p.a., z dnia 23 stycznia 2024 r. Organ egzekucyjny ponownie doręczył Stronie odpisy tytułów wykonawczych wystawionych 21 grudnia 2023 r. oraz 23 stycznia 2024 r. w dniu 23 maja 2024 r.
Na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny sporządził w dniu 6 marca 2024 r. zawiadomienia: nr [...] o zajęciu Zobowiązanemu wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o.o., nr [...] o zajęciu udziału spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości, nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości oraz nr [...] o zajęciu innej wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości. Doręczenie zawiadomień nastąpiło 6 marca 2024 r.
2.2. Pismem z 9 listopada 2024 r. pełnomocnik Strony wniósł na ww. zajęcia skargę na czynności egzekucyjne, w której zarzucił dokonanie czynności z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie wobec Skarżącego zbyt uciążliwego środka.
Postanowieniem wydanym w dniu 21 marca 2024 r. Naczelnik US oddalił skargę na czynności egzekucyjne oraz odmówił uchylenia powyższych czynności egzekucyjnych.
W uzasadnieniu cytując treść art. 54 § 1 u.p.e.a. organ wskazał, iż określony w podanym przepisie prawa środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma on charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia takie jak: zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga na czynności egzekucyjne jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego można kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia jakie miały miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Dlatego w jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne odnoszące się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.
Odnosząc się do decyzji wydanej dnia 20 stycznia 2023 r. nr [...], stanowiącej podstawę do wydania tytułów wykonawczych w oparciu o którą dokonano ww. czynności zajęcia praw majątkowych organ egzekucyjny wyjaśnił, że ostateczna decyzja podatkowa, administracyjna np. wydana na etapie podatkowego czy administracyjnego postępowania to taka decyzja, od której nie przysługuje środek zaskarżenia w toku tego postępowania. Niemniej przepisy obowiązującego prawa przewidują możliwość odwołania się od decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, co też w sprawie Skarżący uczynił. Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja ostateczna, w oparciu o którą wystawiono tytuły wykonawcze podlega wykonaniu chyba, że wstrzymano jej wykonanie. Z analizy akt nie wynika, by taka sytuacja miała miejsce. W momencie wszczęcia egzekucji, ostateczna decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego wydana 20 stycznia 2023 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru, długu celnego oraz podatku od towarów i usług, była ostateczna i podlegała wykonaniu. Organ zwracając uwagę na art. 29 u.p.e.a. wskazał również na konieczność badania z urzędu przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji. W wyniku analizy organ nie stwierdził okoliczności, których zaistnienie powodowałoby niedopuszczalność egzekucji. Podkreślił jednocześnie, że nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazał, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione
w oparciu o ww. ostateczną decyzję, która podlegała wykonaniu.
Powołując z kolei stanowiska NSA wyrażone w wyrokach z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. II OSK 529/20 oraz z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1712/21, organ wypowiedział się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można podnosić naruszenia przepisów, które są właściwe innym środkom prawnym, gdyż skarga ma charakter subsydiarny i komplementarny względem innych środków prawnych. Skarga dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, której definicję legalną zawiera art. 1a pkt 2 u.p.e.a., dlatego też nie można w drodze tej skargi kwestionować nieistnienia obowiązku, wad tytułu wykonawczego, czy czynności wierzyciela, które w odczuciu Strony były nieprawidłowe i skutkowały (jak podała Strona) nieuzasadnionym powstaniem zaległości
w tytułu cła oraz podatku VAT. Z tej przyczyny organ wskazał, iż po zweryfikowaniu dopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny w dniu 6 marca 2024 r. dokonał zgodnie z przepisami prawa zajęcia: - wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o. o. – zawiadomieniem nr [...], wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości – zawiadomieniem nr [...], wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości – zawiadomieniem nr [...] oraz zajęcia udziału w spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości – zawiadomieniem nr [...], wobec czego zarzut dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy w ocenie organu nie zasługiwał na uwzględnienie.
W kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w ramach którego dokonano jednoczesnego zajęcia udziałów w spółce, wynagrodzeń za pracę oraz inne wierzytelności pieniężnej, co zadaniem Skarżącego stoi w sprzeczności zasadzie najmniejszej uciążliwości stosowanych środków wskazanej w art. 7 § 2 u.p.e.a. i co pozbawia Zobowiązanego środków do życia, organ egzekucyjny wyraził, iż Skarżący nie przedstawił w sprawie żadnych dowodów ani też żadnych składników majątku.
W szczególności nie przedstawił żadnych wyciągów z rachunku bankowego, na który miałyby wpływać środki pieniężne, czy to z wynagrodzenia za pracę, czy z tytułu pełnionej funkcji z zajętych spółkach. Nie złożono też żadnych dokumentów lub oświadczeń odnośnie: - zatrudnienia, bądź prowadzenia działalności gospodarczej, - wyjaśnienia
w kwestii powadzenia gospodarstwa domowego (jednoosobowo, a jeśli nie wskazania członków rodziny wspólnie ze Stroną zamieszkujących, określając przy tym ich stopień pokrewieństwa, czy osiągają dochody, a także czy partycypują w kosztach utrzymania,
- osiąganych całkowitych dochodów (kwotowo), - comiesięcznych wpływów na rachunek bankowy, - wszelkich kosztów utrzymania (w tym o stałych kosztach związanych
z miesięcznym utrzymaniem gospodarstwa domowego np. umowy kredytowe, pożyczkowe, faktury za energię elektryczną, gaz, wyciąg z opłat za czynsz), - kosztach dotyczących ewentualnego leczenia, rehabilitacji, faktur za lekarstwa, - ewentualnie innych, które Strona uzna za stosowane dla danej sprawy. Organ podał także, iż Strona nie wskazała aktualnego miejsca zamieszkania. Co więcej podkreślił, że do dnia sporządzenia postanowienia do organu nie wpłynęła żadna kwota tytułem realizacji ww. zajęć. Wcześniejsze zajęcie rachunku bankowego w [...] z [...] maja 2023 r. również nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnych kwot. W odpowiedzi Bank poinformował o kwocie wolnej od zajęcia.
Odnosząc się natomiast do kwestii, że zastosowane zajęcia pozbawiają Zobowiązanego środków do życia, Naczelnik US wskazał, iż Strona nie wykazała na czym konkretnie uciążliwość ta polega, co więcej nie wykazała również innego środka majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu.
Naczelnik US podał, że w kwestii zajęcia wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o. o., uzyskał w trakcie czynności od dłużników zajętej wierzytelności informacje, z których wynika, Skarżący jest zatrudniony w powyższej firmie na umowę o pracę od [...] lutego 2022 r. na czas nieokreślony. Miesięczne wynagrodzenie jest równe wynagrodzeniu minimalnemu za pracę i wynosi [...] zł, co oznacza, że w świetle art. 871 Kodeksu pracy, jest ono wolne od potrąceń.
Z kolei odnośnie zajęcia wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o.
w upadłości, zajęcia wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości a także zajęcia udziału w spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości
w odpowiedzi z dnia 19 marca 2024 r. Syndyk masy upadłości S. Sp. z o.o.
w upadłości poinformował, że Zobowiązanemu nie przysługuje żadna wierzytelność względem S. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. Syndyk masy upadłościowej wskazał również, iż wobec faktu, że majątek masy upadłości S. Sp. z o.o. jest wystarczający jedynie na częściowe zaspokojenie wierzytelności zgłoszonych do masy upadłości, Syndyk nie przewiduje przekazania jakichkolwiek kwot G.S. jako udziałowcowi, po zakończeniu postępowania upadłościowego.
W świetle powyższego Naczelnik US ocenił, że zastosowane środki egzekucyjne
w żaden sposób nie przyczyniają się do zaspokojenia dochodzonych należności wierzycieli, ale i co ważne nie pozbawiają Strony skarżącej środków do życia. Natomiast twierdzenie, że zastosowany środek został dokonany z naruszeniem prawa i był zbyt uciążliwy organ uznał za nieznajdujący uzasadnienia, gdyż były one zgodne z treścią art. 7 u.p.e.a., który uprawnia organ egzekucyjny do stosowania nawet kilku środków egzekucyjnych.
2.3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem prawnym, pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 r., na skutek rozpoznania ww. zażalenia, Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne było dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o. o. zawiadomieniem nr [...], zajęcia wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości zawiadomieniem nr [...], zajęcia wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości zawiadomieniem nr [...] oraz zajęcia udziału w spółce z o.o.
w S. Sp. z o.o. w upadłości zawiadomieniem nr [...].
Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US, w przypadku zaskarżonych czynności, podjął działania w celu zastosowania środków (przewidzianych dla egzekucji świadczeń pieniężnych - art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.), do których stosowania upoważniła go ustawa
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane środki wymienione zostały w art. 89 § 1 ww. ustawy, tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, art. 72 § 1 u.p.e.a. zajęcia wynagrodzenia za pracę, art. 96j § 1 u.p.e.a. zajęcie udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego prawa.
Dyrektor IAS wskazał również, iż z akt sprawy wynika, że w celu zastosowanych środków egzekucyjnych zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przede wszystkim prawidłowo i skutecznie doręczono Zobowiązanemu w dniu 6 marca 2024 r. wydruki zawiadomień nr [...],[...], [...] i nr [...]. Odpisy tytułów wykonawczych, w oparciu o które dokonano skarżonych czynności również zostały Zobowiązanemu doręczone. Tym samym organ odwoławczy uznał, że organ egzekucyjny wystawiając przedmiotowe zawiadomienia oraz przesyłając je do dłużników zajętych wierzytelności, a w przypadku zajęcia udziałów również do sądu rejestrowego, przy jednoczesnym doręczeniu Skarżącemu ich wydruków i odpisów, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 89, art. 72 § 1 a także art. 96j § 1 u.p.e.a.
Jak organ podał, ww. zawiadomienia poddane zostały również analizie pod kątem zgodności z przepisami art. 67 u.p.e.a. Stwierdził, że zawierają one m.in.: numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównych, okresy za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek,
a także kwotę kosztów egzekucyjnych, w związku czym spełniają wszystkie wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
Odpowiadając na zarzut istnienia środka egzekucyjnego a także dokonania przez organ egzekucyjny aż czterech zajęć organ opierając się o stanowisko zaprezentowane
w wyroku NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2185/12 wskazał, iż "podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest osiągnięcie celu egzekucji, tj. skutecznego wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym przy czym, jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może zastosować nawet wszystkie dostępne mu środki egzekucyjne jednocześnie". Dokonując wyboru środka egzekucyjnego, organ kieruje się wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., zasadą racjonalnego działania oraz zasadą niezbędności, sformułowaną w art. 7 § 3 u.p.e.a., która nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku oraz zaprzestania stosowania tej dolegliwości w chwili, gdy obowiązek zostanie spełniony. Swobodę wyboru środka egzekucyjnego ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu i to on, jako gospodarz postępowania, decyduje o wyborze tego środka - na podstawie zgromadzonej dokumentacji, posiadanej wiedzy oraz możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. Jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może zastosować nawet wszystkie dostępne mu środki egzekucyjne jednocześnie i takie działanie będzie zgodne z prawem.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanych środków egzekucyjnych Dyrektor IAS stwierdził, że zarzut ten nie znajduje uzasadnienia z tych względów, że sama egzekucja administracyjna jest postępowaniem uciążliwym, jest konsekwencją braku spełnienia przez Zobowiązanego w wymaganym terminie zobowiązań objętych w/w tytułami wykonawczymi.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organy egzekucyjne stosują środki egzekucyjne, które drogą bezpośrednią prowadzą do wykonania obowiązku, natomiast spośród kilku takich środków te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (jeśli oczywiście istnieje wybór w tym zakresie). Środki egzekucyjne mogą być ponadto stosowane jednocześnie, jeśli cel egzekucji tego wymaga. Wybór środka egzekucyjnego każdorazowo określa bowiem cel egzekucji, którym bez wątpienia jest jej efektywne i skuteczne prowadzenie,
a w konsekwencji zadośćuczynienie interesom wierzyciela. Aby realizować cel egzekucji, organ egzekucyjny może zatem stosować równolegle nawet kilka środków egzekucyjnych, np. dokonywać jednocześnie zajęcia wynagrodzenia za pracę, zajęcia wierzytelności
z rachunku bankowego i zajęcia świadczeń emerytalnych i działania takie są zgodne
z przepisami prawa. Podstawowym zadaniem organów prowadzących postępowanie egzekucyjne jest ściągnięcie od zobowiązanego zaległości. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, zastosowane dotychczas środki egzekucyjne nie doprowadziły do uregulowania egzekwowanych zaległości.
Dyrektor IAS wskazał, że i również skarżone czynności organu okazały się nieskuteczne bądź nieefektywne. Nie bez znaczenia w jego ocenie pozostawał też fakt, iż na dzień wydania niniejszego postanowienia Strona posiadała zaległości objęte tytułami wykonawczymi w kwocie należności głównej [...] zł, zaś w wyniku zastosowanych dotychczas środków egzekucyjnych w postaci zajęcia innej wierzytelności organowi egzekucyjnemu udało się wyegzekwować jedynie kwotę 597 zł natomiast w dniu 8 marca 2024 r. Zobowiązany dokonał wpłaty kwoty w wysokości 1.500 zł wierzycielowi po wszczęciu egzekucji. Zobowiązany nie wskazał też innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję, a który byłby dla niego mniej uciążliwy. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że wybór przez Naczelnika US przedmiotowych środków egzekucyjnych realizuje zasadę celowości, opisaną w art. 7 § 2 ww. ustawy, tj. zasadę podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień
i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania spoczywającego na Stronie, jako zobowiązanym do spłaty należności obowiązku. Podnoszone z kolei kwestie dotyczące istnienia obowiązku oraz dotyczące decyzji stanowiących podstawę prawną dochodzonego obowiązku nie mogą być badane w ramach skargi na czynność egzekucyjną, bowiem wychodzą poza jej zakres.
Na podstawie powyższego Dyrektor IAS stwierdził, iż był obowiązany oprzeć swoje rozstrzygnięcie o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowiący o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, oceniając, że działanie organu egzekucyjnego było w pełni racjonalne i konsekwentne.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego w całości zaskarżył wskazane powyżej postanowienie Dyrektora IAS zarzucając naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 in principio w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.")
w zw. art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 54
§ 6 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie postanowienia Naczelnika US z dnia 21 marca 2024 r. w całości i brak wydania orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i uchylenie czynności egzekucyjnych, pomimo wadliwego przyjęcia w postanowieniu Naczelnika US, że dokonanie czynności egzekucyjnych nie nastąpiło z naruszeniem ustawy, podczas gdy
w niniejszej sprawie istnieje znaczne ryzyko zrealizowania tytułu wykonawczego sprzecznego z prawem, a przez to naruszenie ustawy w zakresie braku podstawy do podejmowania czynności egzekucyjnych;
2) art. 138 § 1 pkt 2 in principio w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. oraz art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie postanowienia Naczelnika US w całości i brak wydania orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i uchylenie czynności egzekucyjnych, pomimo wadliwego przyjęcia w postanowieniu Naczelnika, że nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zastosowane zostały wobec Skarżącego 4 zajęcia z dnia 6 marca 2024 r., tj.: a) zajęcie udziału w spółce
z ograniczoną odpowiedzialnością, nr [...] (cz. nr [...]), b) zajęcie wynagrodzenia za pracę, nr [...] (cz. nr [...]), c) zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, nr [...] (cz. nr [...]), d) zajęcie wynagrodzenia za pracę, nr [...] (cz. nr [...]), które powinny zostać uznane w niniejszej sprawie za zbyt uciążliwe środki egzekucyjne, a ponadto nie uwzględniono okoliczności dotyczących stanu zdrowia i sytuacji finansowej Skarżącego przemawiających za nadmierną uciążliwością zastosowanych środków egzekucyjnych, które wynikają z dokumentów, stanowiących załączniki do niniejszej skargi tj.:
a) umowy o pracę zawartej pomiędzy G.S. a spółką T. sp. z o.o. w dniu [...] lipca 2023 r.,
b) zaświadczenia otrzymanego od psychoterapeuty [...] z dnia [...] maja 2024 r.,
c) wyciągu z wyniku badania rezonansem magnetycznym z dnia [...] maja 2024 r.,
d) zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2024 r., wystawione przez lek. [...],
e) zaświadczenia wydanego przez Bank [...] z dnia [...] lutego 2024 r., dotyczącego wprowadzonych blokad na rachunku Skarżącego,
3) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 11 kpa. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez brak uzasadnienia w odniesieniu do nieuwzględnienia zarzutów Skarżącego dotyczących oddalenia skargi na czynności egzekucyjne w postanowienia Naczelnika US, pomimo dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, a przez to przez naruszenie zasady wyjaśniania stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
W oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik Skarżącego wniósł
o dopuszczenie uzupełniających dowodów z następujących dokumentów: a) umowy
o pracę zawartej pomiędzy G.S. a spółką T. sp. z o.o. w dniu [...] lipca 2023 r., b) zaświadczenia otrzymanego od psychoterapeuty [...] z dnia [...] maja 2024 r., c) wyciągu z wyniku badania rezonansem magnetycznym z dnia [...] maja 2024 r., d) zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2024 r. wystawionego przez lek. [...], e) zaświadczenia wydane przez Bank [...] z dnia [...] lutego 2024 r., dotyczące wprowadzonych blokad na rachunku Skarżącego, celem dowiedzenia faktów wskazanych szczegółowo w uzasadnieniu skargi, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W związku ze sformułowanymi zarzutami wniesiono: o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US na podstawie art. 135 p.p.s.a., a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 200 p.p.s.a.
4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie wniosków o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów oraz o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest niezasadna.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS
z dnia 6 czerwca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia
21 marca 2024 r. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne oraz odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając z kolei rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania
z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości wydanego przez Dyrektora IAS postanowienia o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne dotyczące; zajęcia wynagrodzenia za pracę w T. Sp. z o. o., zajęcia wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości, zajęcia wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości i zajęcia udziału w spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości oraz odmowy uchylenia tychże czynności egzekucyjnych.
Zaznaczyć należy, że przez czynności egzekucyjne, zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a, rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z kolei, przez środek egzekucyjny rozumie się m. in. egzekucję z wynagrodzenia za pracę, z innych wierzytelności pieniężnych, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, zgodnie z brzmieniem art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 2, 5 oraz 11 cytowanej ustawy.
Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.).
Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, czy dotyczących decyzji podatkowej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest zatem ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (zob. wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17, z dnia 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24, wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzecznictwo.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.
Organ na skutek wniesionej skargi dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.
W związku z powyższym, podniesione w skardze argumenty zorientowane na wykazanie, że podstawy wystawienia tytułów wykonawczych w postaci decyzji Dyrektora IAS nie mają charakteru prawomocnego, a w większości wypadków decyzje te nie posiadają nawet przymiotu ostateczności nie mogły odnieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Tego rodzaju zarzuty i towarzysząca im argumentacja wykraczają poza zakres obejmujący badanie w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Stąd, zarzuty skierowane na brak wymagalności obowiązku, czy nawet jego nieistnienie nie mogły zostać rozpatrzone w trybie art. 54 u.p.e.a.
W zakresie wyjaśnienia pojęcia "dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy", o którym jest mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 815/23 (CBOSA), w którym stwierdził, że pojęcie to należy rozumieć w ten sposób, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w jej art. 1a pkt 12, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może więc polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest jednak tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie (tj. ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w tej ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać także na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wnioskując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne naruszenie przepisów rozporządzenia (zob. P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX 2023, art. 54 ).
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne, które wymienione zostały odpowiednio w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. tj. egzekucję
z wynagrodzenia za pracę, z innych wierzytelności pieniężnych a także udziałów w spółce
z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego prawa, z rozwinięciem przewidzianym dla tych środków w art. 72 § 1, art. 89 § 1 oraz art. 96j § 1 u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że w celu prawidłowego zastosowania ww. środków egzekucyjnych zostały wykonane czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym tj. skuteczne doręczenie Skarżącemu w dniu 6 marca 2024 r. wydruków zawiadomień ww. zajęć. Odpisy tytułów wykonawczych, w oparciu o które dokonano skarżone czynności również zostały Stronie doręczone. Organ egzekucyjny wystawiając zawiadomienia, o których mowa wyżej oraz przesyłając je do dłużników zajętych wierzytelności, a w przypadku zajęcia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością również do sądu rejestrowego przy jednoczesnym doręczeniu ich Stronie skarżącej także dopełnił wszystkich wymogów wynikających z art. 72 § 1, art. 89 § 1 oraz art. 96j § 1 u.p.e.a. Co więcej, powyższe zawiadomienia poddane zostały analizie również pod kątem spełnienia wymagań przewidzianych art. 67 § 2 ww. ustawy, gdzie stwierdzono, że zawierają wszystkie wymagane przez ustawodawcę elementy.
W związku z tym należało uznać, że przywołane w podanej materii zarzuty pozostają na tle okoliczności sprawy nieuzasadnione.
Nieuzasadnionym pozostaje także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 in principio
w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. oraz art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie postanowienia Naczelnika US
w całości i brak wydania orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i ich uchylenie, pomimo wadliwego przyjęcia, że nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zastosowane zostały wobec Skarżącego cztery zajęcia z dnia 6 marca 2024 r., które powinny zostać uznane za zbyt uciążliwe środki egzekucyjne, a ponadto nie uwzględniono okoliczności dotyczących stanu zdrowia i sytuacji finansowej Skarżącego przemawiających za nadmierną uciążliwością zastosowanych środków egzekucyjnych.
5.4. Odnosząc się do powyższego, wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje te środki egzekucyjne, które przewidziane zostały w ustawie. Organ egzekucyjny natomiast stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (§ 2).
Zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami prawa, organ egzekucyjny zobowiązany jest stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Przepis zawiera dwie zasady: zasadę celowości (czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku) oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Został on skonstruowany przy założeniu, że organowi egzekucyjnemu przysługuje swoboda wyboru środków egzekucyjnych, które zostaną zastosowane wobec zobowiązanego (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 7). Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości dokonania wyboru w tym zakresie. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego. Tym celem jest zagwarantowanie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W szczególności gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne.
Jak już wcześniej wspomniano, w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w ramach podstawy skargi na czynność egzekucyjną sformułowanej w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. prawodawca posługuje się
w odniesieniu do zastosowania środka egzekucyjnego określeniem "zbyt uciążliwego". Wprowadzenie takiego nieostrego określenia oznacza konieczność oceny czynności egzekucyjnej z punktu widzenia szeroko rozumianego kryterium "uciążliwości". Należy
podkreślić, że pojęcie to nie obejmuje samej uciążliwości tego środka egzekucyjnego a taki jej wymiar, który będzie oznaczał w rezultacie jej nadmiar podlegający ocenie
w okolicznościach konkretnej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2023 r., sygn. akt III FSK 436/23, CBOSA).
Pojęcie "uciążliwości" należy rozumieć, jako swego rodzaju dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia, czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika. Uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji, a ta jest konsekwencją niewywiązywania się przez zobowiązanego z jego obowiązków płacenia należności publicznoprawnych (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III FSK 730/23, CBOSA).
W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelnik US na podstawie zawiadomień nr: [...],[...],[...],[...] dokonał kolejno: zajęcia wynagrodzenia Skarżącego za pracę w T. Sp. z o. o., zajęcia jego wynagrodzenia za pracę w S. Sp. z o.o. w upadłości, zajęcia wierzytelności z tytułu pełnionych funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych mu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości oraz zajęcia udziału w spółce z o.o. w S. Sp. z o.o. w upadłości.
Z akt sprawy wynika, że zastosowane dotychczas środki nie doprowadziły do uregulowania egzekwowanych zaległości. Wymienione powyżej działania również okazały się bezskuteczne.
Tymczasem, jak ustalił organ, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia Zobowiązany posiadał zaległości objęte tytułami wykonawczymi na kwotę [...] zł tytułem należności głównej. W wyniku zastosowanych dotychczas środków w postaci zajęcia innej wierzytelności organowi udało się wyegzekwować jedynie kwotę 597 zł. W dniu 8 marca 2024 r. natomiast Zobowiązany dokonał wpłaty kwoty 1.500 zł wierzycielowi po wszczęciu egzekucji. Powyższe pozostaje zatem bez wpływu na realizacje obowiązku spłaty wymaganej należności. Skarżący ponadto nie wskazał innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję i który zarazem były dla Skarżącego mniej uciążliwy.
W przedstawionych okolicznościach, zastosowanie zmniejszonej ilości środków egzekucyjnych, bądź rezygnacja z niektórych z nich pozostaje nieuzasadniona. Spłata należności w takich warunkach obarczona byłaby dużym ryzykiem braku jej spłaty i tym samym realizacji zasadniczych celów prowadzonego postępowania jakim jest zastosowanie środków, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Zastosowanie z kolei najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, tak jak podnosi to Strona skarżąca może mieć miejsce ale w przypadku, gdy istnieją realne możliwości wyboru
w kwestii spłaty długu odpowiedniego środka. Co więcej, przy wyborze takim organ powinien się kierować nie tylko jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja wyboru środka egzekucyjnego nie występuje. Organ przedstawił katalog możliwości w aspekcie wyegzekwowania żądanej należności. Dotychczasowe jego działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku polegające m. in. na zajęciu wynagrodzenia za pracę, zajęciu udziału w spółce z o.o., zajęciu innych wierzytelności z tytułu pełnionych przez Skarżącego funkcji w organach spółki, wszystkich należności wypłacanych Zobowiązanemu przez spółkę w S. Sp. z o.o. w upadłości, podobnie jak też wcześniejsze zajęcie rachunku bankowego w [...] z dnia [...] maja 2023 r. nie doprowadziło do wyegzekwowania należności.
W sytuacji natomiast, gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne i takie działanie wbrew twierdzeniu Strony odpowiada prawu.
Organ zasadnie zatem zastosował wobec Skarżącego wskazane wyżej zajęcia. Ponadto, jak wykazał zebrany w sprawie materiał dowodowy, zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych rodziło obawę, iż nie doprowadziłyby one do efektywnego zakończenia postępowania. Dotychczasowe bowiem działania nie pozwoliły na uregulowanie należności, której wysokość przekracza kwotę [...] zł.
Nie bez znaczenia w tym zakresie pozostaje także sama postawa Skarżącego, który nie przedstawił ani praw majątkowych ani rzeczy, jakiejkolwiek alternatywnej formy zagwarantowania spłaty należności, potencjalnie dla niego mniej uciążliwej, która byłaby skuteczna w kontekście celu, jakim jest zapewnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji. A skoro organowi egzekucyjnemu znane były powyższe prawa majątkowe, to zasadnie dokonał ich zajęcia. W analizowanej sprawie należy też dostrzec, że wybór środków zmierzających do wyegzekwowania zaległych należności był ograniczony.
Z kolei, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, już z samej istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane są elementy przymusu, wynika pewien stopień dolegliwości dla zobowiązanego. O zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może w związku z tym decydować subiektywne przekonanie Zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria, zaistniałe w stanie faktycznym danej sprawy. Przy wyborze środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz przede wszystkim efektywnością. Zastosowany środek egzekucyjny wprawdzie powinien być jak najmniej uciążliwy, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu zabezpieczenia, jakim jest stworzenie dla wierzyciela podatkowego pewnych gwarancji zaspokojenia. Poza tym, zastosowane środki egzekucyjne znajdowały uzasadnienie pod względem takich czynników jak znaczna wysokość zadłużenia, brak wskazania przez zobowiązanego innych składników majątkowych, z których egzekucja mogłaby być realizowana, nieskuteczność i nieefektywność dotychczasowych działań egzekucyjnych. Zastosowane wobec tego środki należało uznać jako dostosowane do wysokości ciążącego na Stronie obowiązku.
W związku z powyższym, z przedstawionych powyżej względów, w ocenie Sądu, Dyrektor IAS zasadnie stwierdził, iż zarzut zastosowania zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych nie zasługuje na uwzględnienie.
5.5. Odnosząc się natomiast do dokumentów dołączonych do skargi, zdaniem Sądu nie mają one wpływu na ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.
Na tym tle, odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia w stopniu wystarczającym sytuacji Skarżącego, która przesądza o zastosowaniu w sprawie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych poprzez dokonanie czterech blokad na prywatnym rachunku Skarżącego na kwotę [...] zł wyjaśnienia wymaga, iż zarzut ten jest bezpodstawny gdyż
z przedłożonego dokumentu - zaświadczenia z [...] wydanego w dacie [...] lutego 2024 r. wprawdzie wynika, iż na wymienionym w tym zaświadczeniu rachunku wprowadzone zostały blokady. Jednakże sygnatury tych zajęć oraz daty ich realizacji nie dotyczą zajęć dokonanych w sprawie zawiadomieniami z dnia 6 marca 2024 r. Stąd zakres tego dowodu wykracza poza granice objęte niniejszą sprawą. Przedłożona również wśród dowodów umowa o pracę z dnia [...] lipca 2023 r. nie wpływa na sposób rozstrzygnięcia
w sprawie. Dowodzi ona temu, że kwota w niej wskazana stanowi kwotę wolną od zajęć, Zobowiązany natomiast pozostaje osobą aktywną zawodowo.
Przedstawiona natomiast sytuacja zdrowotna Skarżącego na tle załączonych do skargi dokumentów w postaci zaświadczenia psychoterapeuty z dnia [...] maja 2024 r., wyniku badania MR kręgosłupa lędźwiowego czy zaświadczenia z dnia [...] maja 2024 r. wydanego przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w [...], Poradni chirurgii urazowo - ortopedycznej na potrzebę orzeczenia zdolności do pracy, nie może zostać uwzględniona na płaszczyźnie skargi na czynności egzekucyjne. Po pierwsze kwestia ta nie należy do przedmiotu prowadzonego postępowania. Okoliczności takie mogą stanowić ewentualnie podstawę do wystąpienia do wierzyciela z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, czy jej częściowe lub całkowite umorzenie. Po drugie, nie dowodzą również zbytniej uciążliwości zastosowanych środków egzekucyjnych. Jednakże to co wymaga podkreślenia to, że uciążliwość egzekucji jest konsekwencją braku dobrowolnego spełnienia przez Stronę zobowiązania objętego egzekucją. Organ egzekucyjny natomiast jest zobowiązany do stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, aby doprowadzić do wykonania obowiązku. Ponadto, jak już przedstawiono wyżej, Skarżący w skardze na czynność egzekucyjną, ani w zażaleniu nie wskazał innego majątku, do którego można byłoby skierować skuteczną egzekucję, co jednocześnie byłoby w jego odczuciu mniej uciążliwe. Skarżący w tym zakresie nie wykazał żadnej inicjatywy i nie wskazał innych składników majątkowych mogących być przedmiotem egzekucji.
5.6. Podsumowując, z przedstawionych powyżej względów, w ocenie Sądu, Dyrektor IAS zasadnie stwierdził, iż zarzut zastosowania zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych nie zasługuje na uwzględnienie. Potwierdza to także uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które wbrew twierdzeniom Skarżącego szczegółowo wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy.
Sąd nie stwierdził również naruszenia wskazanych w skardze przepisów u.p.e.a., jak również innych naruszeń prawa, które jest zobligowany wziąć pod uwagę z urzędu. Natomiast w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie organu odwoławczego odpowiada prawu.
5.7. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło