I SA/Gd 66/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń,, Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Monika Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z o.o. [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 7.400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 66/05 U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. orzekł o odpowiedzialności skarżącego K. S. za zaległości A Spółki z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. Powyższa decyzja została uzasadniona ustaleniem, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący jako członek jej zarządu nie zgłosił we właściwym czasie o ogłoszenie upadłości Spółki. Skarżący pismem z dnia 25 marca 2004 r. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, albowiem w dacie jej wydania nie zostały spełnione przesłanki od orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Komornik sądowy prowadzi nadal egzekucję z nieruchomości Spółki i należność ZUS zabezpieczona hipotecznie, zostanie przynajmniej częściowo zaspokojona. Ponadto odpowiedzialność skarżącego jest wyłączona z uwagi na złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (27 marca 2002 r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. "stwierdził ważność decyzji z dnia [...] r. i utrzymał ją w mocy". W ocenie ZUS, skarżący nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości A, nie odwołał się też od decyzji orzekającej jego odpowiedzialność za zaległości Spółki. Art. 116 Ordynacji podatkowej nie stawia wymogu, aby bezskuteczność egzekucji musiała być stwierdzona postanowieniem o jej umorzeniu. Wystarczająca jest uprawdopodobniona hipoteza, iż prowadzona egzekucja przeciwko Spółce jest i będzie w przyszłości bezskuteczna. Prowadzone postępowanie egzekucyjne nadal nie przynosi rezultatu. Pierwsza licytacja nieruchomości nie doszła do skutku. Również w wyniku drugiej licytacji nieruchomość nie została sprzedana, gdyż Sąd wydał postanowienie o wygaśnięciu skutków przybicia. Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący powtórzył w nim argumentację z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. ZUS wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy na posiedzeniu jawnym w dniu 7 grudnia 2004 r. postanowił uznać się niewłaściwym i sprawę przekazać do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Postanowienie to wiązało tut. sąd (art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy występuje oczywista sprzeczność treści decyzji z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie jego normy skonstruowanej jasno i niedwuznacznie. Przy tym naruszenie przepisu musi mieć wpływ na wynik sprawy. Należy przyznać rację Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który w odpowiedzi na skargę podkreśla, że art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) nie zawierał wymogu dysponowania przez organ formalnym stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji. Potrzeba wykładni tego pojęcia wymaga sięgnięcia – wobec braku definicji ustawowej – do reguł języka potocznego i unormowań z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) czy art. 824 § 1 i 827 § 2 K.p.c. Tym samym pomimo uznania przez Sąd, jako przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu do zobowiązania Spółki, istnienia formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, brak takowego nie mógłby stanowić samoistnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Jednak o wadliwości zaskarżonej decyzji przesądza inna okoliczność, którą należało kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Nie nasuwa bowiem wątpliwości, że dla orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki wymagane jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji, w ramach której zachodzi konieczność wyczerpania wszystkich możliwych sposobów egzekucji. Nie wystarcza, aby jeden z nich okazał się bezskuteczny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt III AVa 1201/03 publ. OSA 2005/1/3). Tymczasem Inspektorat ZUS orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki A z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w sytuacji, gdy dysponował jedynie informacją o nieskuteczności egzekucji z rachunku bankowego A. Konstytucja nieważności oparta jest na założeniu istnienia przyczyny nieważności w momencie podejmowania decyzji administracyjnej. Dlatego dla niniejszej sprawy nie mają znaczenia okoliczności, które miały miejsce po dniu wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania A Sp. z o.o. ([...] r.). Tym samym Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może wyciągać korzystnych dla siebie skutków z faktu niedojścia do skutku w dniu 16 października 2003 r. licytacji nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr KW [...] i z postanowienia tegoż sądu z dnia 25 maja 2004 r. (sygn. akt [...]) o wygaśnięciu skutków przybicia nieruchomości na rzecz licytanta. Dla oceny czy decyzja Inspektoratu ZUS z dnia [...] r. rażąco narusza prawo, znaczenie ma jedynie to, że w owym czasie możliwa była egzekucja z nieruchomości Spółki A oszacowanej na kwotę [...] zł. Kwota ta znacznie przewyższała zobowiązanie Spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z akt sprawy nie wynika jakie inne zobowiązania Spółki miały być pokryte ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości. Niemniej zabezpieczona hipoteką wierzytelność ZUS, przynajmniej częściowo mogła być zaspokojona. W tych okolicznościach oczywiste staje się, że organ nie mógł stwierdzić zaistnienia warunku do orzekania o odpowiedzialności członka zarządu. Nie mógł bowiem stwierdzić stanu bezskuteczności egzekucji. Wobec powyższego nie miała znaczenia dla sprawy niezasadnie podniesiona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Osoba trzecia bowiem zostaje uwolniona od odpowiedzialności, gdy nastąpiło skuteczne zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a nie gdy wniosek został zwrócony, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (zarządzenie Sądu Rejonowego z dnia 6 maja 2002 r. sygn. akt [...]) z uwagi na nieusunięcie braków formalnych. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 200 i art. 152 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. AR