I SA/Gd 662/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.175.2025.WK w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Pan K.P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 27 czerwca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z 30 kwietnia 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] z 13 maja 2011 roku, [...] z 27 maja 2011 roku, [...] z 20 czerwca 2011 roku, [...] z 2 stycznia 2012 roku, [...] z 16 stycznia 2012 roku, [...] z 6 lutego 2018 roku. Przedmiotowe tytuły dotyczą składek na ubezpieczenia zdrowotne, społeczne oraz na Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące w latach 2010, 2011, 2013 i 2014. Zostały one doręczone na adres strony. W dniu 24 lipca 2024 r. Skarżący wniósł pismo zatytułowane skarga na czynność egzekucyjną w związku z dokonanymi zajęciami rachunku bankowego w związku z wydanymi tytułami wykonawczymi. Skarżący zakwestionował zasadność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zawyżenie kwot podanych w zajęciu. Powołał się na przedawnienie zobowiązań i wskazał, że czynności egzekucyjne są pozbawione podstaw. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 28 października 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego. Postanowieniem z 7 stycznia 2025 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił zaskarżone przez Pana K.P. postanowienie 28 października 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W toku ponownego rozpoznawania sprawy skarżący sprecyzował na wezwanie organu, że jego pismo z 24 lipca 2024r. stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a nie skargę na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z 30 kwietnia 2025 r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych powołanych na wstępie. Postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody lub wady, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to zakończenie postępowania egzekucyjnego bez wyegzekwowania określonego obowiązku. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia uznaniu organu egzekucyjnego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie egzekucyjne. Skarżący wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego powołując się na okoliczność przedawnienia dochodzonych zobowiązań. W okresie powstania przedmiotowych należności za okres od grudnia 2010 do listopada 2011 roku obowiązywał 10-letni termin przedawnienia, liczony od dnia wymagalności danej składki (o czym stanowił art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Ustawą z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) doszło do nowelizacji tego przepisu, skracającej termin przedawnienia należności. Zgodnie z treścią znowelizowanego art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującego w tym brzmieniu od dnia 01.01.2012r. - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W okresie powstania składek za miesiące od marca 2013 roku do maja 2014 roku obowiązywał zatem 5 letni termin przedawnienia należności. Jednocześnie przepisy przejściowe ustanowiły, jako regułę, stosowanie dla biegu terminu przedawnienia przepisów nowych (dotyczy to składek, dla których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się - przed dniem 1 stycznia 2012r., nieprzedawnionych do tego okresu). Przy czym, zgodnie z tymi przepisami, bieg terminu przedawnienia winien być wówczas liczony nie od dnia wymagalności danej składki, lecz od dnia 01.01.2012r. Dla reguły tej ustanowiono wyjątek w postaci stosowania przepisów starych zawsze wtedy, gdy bieg terminu przedawnienia byłby wedle tych przepisów korzystniejszy dla strony (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej). W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od grudnia 2010 roku do listopada 2011 roku rozpoczął się jeszcze przed dniem 1 stycznia 2012 roku, jak też składki te nie przedawniły się do tego dnia, to zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie - na zasadzie przywołanych wyżej przepisów - 5 - letnim terminem przedawnienia, liczonym od dnia 1 stycznia 2012 roku, składki te przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 roku. Również składki za okresy od marca 2013 roku do maja 2014 roku przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 roku. W ocenie organu materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia, tj. powodujące jego zawieszenie. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wydłuża okres przedawnienia należności.  Na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia było doręczenie Skarżącemu upomnień o nr [...] z 18 kwietnia 2011 r., [...] z 18 kwietnia 2011 r., [...] z 25 maja 2011 r., [...] z 16 września 2011 r., [...] z 3 stycznia 2012 r., w następstwie nieuregulowania których wszczęto i prowadzono postępowanie egzekucyjne. Decyzję nr [...] z dnia 14 grudnia 2017 r. określającą wysokość należności z tytułu składek za okres 03-2013 roku do 05-2014 roku doręczono Skarżącemu 10 stycznia 2018 r., co poświadczył własnoręcznym podpisem. W toku prowadzonej egzekucji należności objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w S., zawiadomieniami o nr [...] z 12 lipca 2024 roku. Wydruki ww. zawiadomień doręczono Skarżącemu 18 lipca 2024 roku. Doręczenie wskazanych dokumentów stanowiło czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek i wywołało skutek w postaci zawieszenia biegu przedawnienia. Zawieszenie to trwa, gdyż nie nastąpiło zakończenie postępowania egzekucyjnego. Egzekucja dotyczy należności, które nie uległy przedawnieniu. We wniesionej skardze pan K.P. nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem i wskazał, że organ nie przedstawił żadnych dokumentów na okoliczność istnienia należności w postaci niezapłaconych składek. Podniósł, że wadliwie organ twierdzi, że ojciec skarżącego mógł skutecznie podpisywać odbiór przesyłek, gdyż był osobą starszą, schorowaną po udarze, nie był upoważniony do odbioru korespondencji, nie zamieszkiwał ze skarżący, ani nie był jego pracownikiem. Nieskuteczność dokonywanych doręczeń skutkuje przedawnieniem należności z tytułu składek i postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), całkowicie przeobraziła zarówno podstawy zarzutu, jak i przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Było to konsekwencją przede wszystkim zmiany charakteru tego pierwszego środka zaskarżenia. W sposób celowy rozdzielono te instytucje po to, aby środki obrony nie mogły się dublować . Nie istnieje aktualnie możliwość powoływania tych samych okoliczności w ramach zarzutu oraz żądania umorzenia postępowania . ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 listopada 2023r., sygn.. akt I SA/Gl 1138/23, wyrok NSA z dnia 28 października 2025 r., sygn.. akt III FSK 759/24- orzeczenia dostępne w CBOiS, www. gorzseczenia,nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 59 u.p.e.a.: § 1. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. § 2. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. § 2a. W zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i h oraz pkt 9, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) określonym w § 1 pkt 1, 4, 6 i 7 oraz § 2; 2) niespełnienia w zagranicznym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy; 3) gdy zachodzi błąd co do zobowiązanego. Z kolei art. 33 u.p.e.a. stanowi: § 1. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. § 2. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Jeśli zatem chodzi o obronę merytoryczną, realizowana jest ona w trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast w zakresie obrony formalnej, realizowana jest ona, w zależności od podnoszonych podstaw, albo w ramach skargi na czynność egzekucyjną, albo w trybie żądania zobowiązanego umorzenia postępowania egzekucyjnego Przez pojęcie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w znaczeniu użytym w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., należy rozumieć wyłącznie przeszkody procesowe, formalne, uniemożliwiające w sposób trwały prowadzenie egzekucji administracyjnej. Natomiast w tym pojęciu nie mieszczą się przeszkody materialnoprawne. Przeciwko tezie, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w znaczeniu przyjętym w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., obejmuje także przeszkody materialnoprawne, przemawia wiele argumentów. Po pierwsze, w wyniku zmian, które nastąpiły z dniem 30 lipca 2020 r., doszło do rozdzielenia środków obrony. W trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej można obecnie podnosić zarzuty oparte na przeszkodach o charakterze materialnoprawnym. Natomiast przyczynami umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą być obecnie wyłącznie przeszkody procesowe. Po drugie, w poprzednim stanie prawnym przepis art. 59 § 1 u.p.e.a., obok niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, określał szereg innych przesłanek umorzenia, zarówno materialnoprawnych, jak i procesowych. Dotychczasowe przesłanki merytoryczne zostały w wyniku nowelizacji ustawy umieszczone w podstawach ustawowych zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. ich nie wymienia. Nie sposób uznać, że aktualnie zostały one "wchłonięte" przez przesłankę niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W ten sposób ta podstawa stałaby się swoistą przesłanką generalną, która zawierałaby w sobie wszystkie niewymienione w przepisie przeszkody w prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Aktualnie zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej może być zatem podniesiony jedynie w ramach żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie może być już podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wprawdzie w stanie prawnym obowiązującym obecnie można oprzeć zarzut na okoliczności nieistnienia obowiązku, jednakże przyczyna ta stanowi przesłankę niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego a nie egzekucji administracyjnej. Istotne jest bowiem rozróżnienie między niedopuszczalnością postępowania egzekucyjnego a niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej w rozumieniu użytym w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Stanowisko to potwierdza także uzasadnienie projektu nowelizacji u.p.e.a., która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Druk nr 3753), w zakresie art. 33 § 2, w którym wskazano, że "przepis określa katalog przypadków będących podstawą zgłoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Projekt zakłada rozdzielenie środków zaskarżenia wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego na takie, które dotyczą bezpośrednio należności pieniężnej, i takie, które dotyczą bezpośrednio postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych. W związku z tym katalog podstaw zarzutów został ograniczony jedynie do zarzutów kwestionujących samą należność, za rozstrzygnięcie których odpowiada wierzyciel. Ochrona merytoryczna zobowiązanego realizowana jest w trybie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, gdyż przedawnienie zobowiązania podatkowego prowadzi do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku i w związku z tym może stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Przedawnienie zobowiązania podatkowego, na które powołuje się strona skarżąca, nie stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przedawnienie zobowiązania podatkowego prowadzi do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku i w związku z tym może stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, albowiem w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgłoszony w skardze zarzut dotyczący braku dostępu do dokumentów potwierdzających powstanie zaległości z tytułu składek , zgłaszany również w toku postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną ( pismo z 24 lipca 2024r., karta 104 akt administracyjnych), wykracza poza zakres kognicji Sądu w rozpoznawanej sprawie. Z tych względów , uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnym , t.j. Dz. U. 2024., poz. 935 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.