I SA/Gd 664/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 lutego 2018 r. odmawiające E.G. wszczęcia postępowania o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 rok. W uzasadnieniu Dyrektor Izby wskazał następujący stan faktyczny. Dnia 30 czerwca 2016 r.. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem (sygn.. akt VI [...]) ogłosił upadłość dłużnika E.G., nie prowadzącej działalności gospodarczej, obejmującej likwidację majątku. Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. E.G. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r., wynikającej ze złożonej korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (PIT-37) w 2016 r.. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. Nr [...] odmówił E.G. wszczęcia postępowania o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r.. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że złożenie przez upadłego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności podatkowych należy uznać za nieskuteczne, bowiem czynność ta należy do Syndyka. Pismem z dnia 21 lutego 2018 r. E.G. wniosła zażalenie ww. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 lutego 2018 r.. W uzasadnieniu wskazała, że postanowienie jest dla niej niezrozumiałe oraz że Naczelnik Urzędu skarbowego nie odniósł się do jej trudnej sytuacji finansowej i życiowej. W związku z tym ponownie wniosła o rozłożenie zaległości na raty. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby podniósł, że zgodnie z treścią art. 165 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art 165a. W myśl art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy przepis ustanawia dwie przyczyny odmowy wszczęcia postępowania: gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub jeżeli z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Na podstawie art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent łub następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110 - 117 c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do którego czynność organu podatkowego się odnosi, lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Jednakże w przypadku osoby, w stosunku do której została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku zastosowanie będzie miał art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 z późn. zm.), zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciw niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z powyższego jednoznacznie wynika, że ustawodawca przyznał uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia postępowań m.in. administracyjnych w sprawach dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłącznie syndykowi masy upadłości. Tym samym w powyższym zakresie pozbawił upadłego legitymacji do występowania w charakterze strony. W świetle powyższego, zdaniem Dyrektora Izby Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. odmówił E.G. wszczęcia postępowania o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r.. Należy bowiem uznać, że osoba nieprowadząca działalności gospodarczej, wobec której została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku, nie może być stroną postępowania podatkowego w sprawie zaległości podatkowej wchodzącej w skład masy upadłości, gdyż nie ma legitymacji formalnej do wszczęcia takiego postępowania. Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosła E.G., żądając uwzględnienia jej wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej bądź jej umorzenie. Skarżąca podniosła, że nie rozumie stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby, że nie unika płacenia podatku a jedynie prosi o rozłożenie na raty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów, obowiązujących w dacie orzekania. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 lutego 2018 r., odmawiające E.G. wszczęcia postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od osób fizycznych za 2016 r., w sytuacji gdy Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn.. akt [...] ogłosił upadłość dłużnika E.G. nieprowadzącej działalności gospodarczej, obejmującej likwidację majątku. W świetle powyższego organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 144 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344) dalej powoływane jako pr.u.. Zasadnie organy przyjęły, że z treści art. 144 pr.u.. wynika, iż jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 pr.u., postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Sam upadły nie posiada bowiem legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Zgłoszenie się do sprawy syndyka w miejsce upadłego jest szczególnym podstawieniem procesowym uregulowanym w art. 144 pr.u.. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków, a syndyk prowadzi postępowanie sądowe na rzecz upadłego. Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości. Chodzi o postępowania dotyczące praw i obowiązków odnoszących się do mienia wchodzącego w skład masy upadłości, nie wyłączając praw i obowiązków wynikających z zarządu tym mieniem. Natomiast w prawach, które nie dotyczą masy upadłości, legitymację zachowuje upadły. Do spraw, w których legitymację zachowuje upadły, zalicza się te sprawy majątkowe, które odnoszą się do mienia niewchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 pr.u.). Przy czym zaległości podatkowe nie stanowią takich spraw. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.. DSz