I SA/Gd 665/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie I SA/Gd 876/16 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie ustanowienia radcy prawnego, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 29 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego) skarżąca G. C. wniosła o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż niniejsze postępowanie zostało zainicjowane skargą o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 876/16, w której prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2016 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 1 lutego 2017 r.) przyznano skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego i odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Mając na uwadze powyższe wskazać należy na uchwałę NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., II GPS 2/10, zgodnie z którą prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, iż przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji rozciąga się na postępowanie zażaleniowe i kasacyjne. To, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się na skutek skargi o wznowienie postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie oznacza, że dotyczy ono innej sprawy. Nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, iż prawo pomocy nie jest przyznawane w sprawie w znaczeniu materialnoprawnym, którą wyznacza określony stosunek prawny poddany pod osąd sądu, ale w sprawie w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, zdaniem NSA, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 p.p.s.a. w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru strony. Powyższe oznacza, iż w niniejszej sprawie ustanowiono już w ramach prawa pomocy radcę prawnego dla skarżącej, a zatem rozpoznanie jej ponownego wniosku w części obejmującej żądanie ustanowienia tożsamego pełnomocnika procesowego stało się zbędne. W konsekwencji należało umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a p.p.s.a., o czy orzeczono w pkt 1 postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy, że ww. prawomocnym postanowieniem odmówiono skarżącej przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy w tym zakresie. Tym samym kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia. Możliwość taką stwarza art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należą niewątpliwie postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację zakreśloną w tych dwóch wnioskach. Na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 28 czerwca 2017 r., złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oraz przedłożonych przez nią na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (dodatkowych oświadczeń małżonków z dnia 5 sierpnia 2017 r., odpisów: decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2017 r. oraz o przyznaniu emerytury z dnia 3 kwietnia 2017 r., PIT-40A i PIT-37 za 2016, postanowienia z dnia 23 listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2017 r. i dowodów wpłaty, faktur za energię elektryczną, polis ubezpieczeniowych i karty gwarancyjnej kotła grzewczego) ustalono, że wnioskodawczyni nadal uzyskuje dochód z emerytury w aktualnej wysokości 1606,17 zł netto, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem, który obecnie również otrzymuje emeryturę –przyznaną decyzją z dnia 3 kwietnia 2017 r. – w wysokości 2.242,62 zł netto miesięcznie. Łączny miesięczny dochód małżonków stanowi zatem aktualnie kwotę 3.848,79 zł netto, zaś wysokość ponoszonych przez nich kosztów związanych z utrzymaniem wnioskodawczyni oszacowała (w rubryce nr 11 formularza PPF) na kwotę 2.475,61 zł, zaliczając do nich opłaty za media, wydatki na opał, leki i zaopatrzenie ortopedyczne, żywność, odzież, obuwie, środki czystości, komunikację oraz składki na ubezpieczenie i podatek od nieruchomości. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, ich jedyny majątek stanowi nieruchomość o powierzchni 1477 m2, zabudowana domem o powierzchni 70 m2 i wartości około 70.000 zł, obecnie z ich majątku nie jest prowadzona żadna egzekucja (prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. ). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się obecnie w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niej instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku. Co więcej, z przedłożonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż sytuacja wnioskodawczyni uległa znacznej poprawie, gdyż zaprzestano prowadzenia egzekucji z majątku małżonków (w wyniku postanowienia z dnia 23 listopada 2016 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne), a nadto zwiększył się o kwotę 1.372,65 zł łączny miesięczny dochód małżonków, podczas gdy wydatki pozostały na dotychczasowym poziomie 2.475 zł. Oznacza to, że małżonkowie są w stanie – bez obniżania dotychczasowego poziomu życia – zaoszczędzić co miesiąc kwotę 1.373 zł, którą mogą przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oceny zasadności złożonego wniosku dokonano w oparciu o przesłankę określoną w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne oraz wysokość ewentualnych kosztów sądowych, które mogą powstać na obecnym etapie postępowania, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.