I SA/Gd 678/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. z tytułu przychodów ze źródeł nieujawnionych lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. M. B. wnioskiem z dnia 13 lipca 2012 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 1.367 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem oraz dwojgiem małoletnich dzieci, aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym, nie uzyskuje dochodów, otrzymuje alimenty na rzecz córki w wysokości 800 zł miesięcznie, pozostaje na utrzymaniu konkubenta, który osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 5.000 zł miesięcznie. Oświadczyła, że jest współwłaścicielką dwóch domów o powierzchni 130 m2 i 170 m2 oraz dwóch samochodów i dwóch motocykli, a także właścicielką mieszkania o powierzchni 37 m2, przy czym wyjaśniła, że dom oraz pojazdy mechaniczne, których drugim współwłaścicielem jest jej były mąż są przedmiotem postępowania o podział majątku; natomiast na budowę drugiego domu zaciągnęła wraz z konkubentem kredyt. Do wniosku dołączono: zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 20 czerwca 2012 r., odpis zajęcia wynagrodzenia byłego męża z dnia 3 lutego 2012 r. i wezwania do dokonywania potrąceń celem zaspokojenia należności z tytułu alimentów, umowę z dnia 10 lutego 2012 r. kredytu hipotecznego i pożyczki hipotecznej na łączną kwotę 390.000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 17 lipca 2012 r. (doręczonym w dniu 7 sierpnia 2012 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawczynię i jej konkubenta za 2011 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów uzyskanych w roku 2011, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i konkubenta rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez konkubenta działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiąganego z tytułu wykonywanej przez konkubenta działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewidencji środków trwałych, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami; jeżeli jest podatnikiem podatku VAT – przedłożenia deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (5) dokumentu, z którego wynikałaby wysokość miesięcznej spłaty zaciągniętego kredytu i pożyczki, (6) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej konkubenta pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżąca już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogła wywieść, że złożone przez nią we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła. W dniu 27 sierpnia 2012 r. uiściła należny wpis sądowy od skargi (dowód: k. 40). W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawczyni w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ze względu na fakt, że wnioskodawczyni pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności uznano, że nie wykazała ona, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.