I SA/Gd 68/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. S. wnioskiem z dnia 26 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, z którą mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, oraz bratem. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzone przez wnioskodawcę gospodarstwo rolne, jednakże nie jest on w stanie określić osiąganego z tego tytułu miesięcznego dochodu, przyznany żonie od dnia 12 stycznia 2012 r. zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 913,70 zł brutto przez okres pierwszych trzech miesięcy (717,50 zł przez pozostałe miesiące) oraz otrzymywana przez brata renta w wysokości 780 zł brutto, którą przeznacza na zakup leków. Majątek wnioskodawcy i jego małżonki stanowi dom o powierzchni 112,24 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 5.90 ha i budynki gospodarcze, samochód osobowy marki Volkswagen Golf II 1.3, rok produkcji 1990. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca nadmienił, że ponosi koszty rehabilitacji syna, w tym koszty dojazdów do kliniki. Do wniosku skarżący dołączył kopie: umowy sprzedaży ww. samochodu, którego jako nabywcę wskazano żonę skarżącego, decyzji starosty z dnia 4 stycznia 2012 r. w przedmiocie uznania żony za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku, decyzji burmistrza z dnia 18 stycznia 2011 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 w kwocie 358 zł, a także dowodów w przedmiocie wysokości opłat za energię elektryczną (126,20 zł), ubezpieczenie rolnicze za 2012 r. (OC, NNW i ubezpieczenia mienia – 415 zł), ubezpieczenie samochodu (140,50 zł), składek do KRUS za IV kwartał 2011 r. (345 zł). Z dowodów tych wynika, że miesięczne wydatki skarżącego związane z bieżącymi kosztami utrzymania kształtują się na poziomie 418 zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2012 r. (doręczone w dniu 8 lutego 2012 r.) wzywające do przedłożenia dodatkowych dokumentów wnioskodawca przedłożył: 1) zestawienie operacji dokonanych na rachunku bankowym żony w okresie od 28 stycznia 2011 r. do 8 lutego 2012 r., którego saldo końcowe wynosiło 3.630,61 zł, 2) kopie decyzji Kierownika ARiMR z dnia 21 września i 24 listopada 2011 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na rok 2011 w łącznej kwocie 6.978,17 zł, 3) kopie karty informacyjnej leczenia szpitalnego syna w okresie od 10 do 14 października 2011 r. oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 lutego 2012 r. o stanie zdrowia syna. Ponadto wnioskodawca złożył oświadczenie z dnia 16 lutego 2012 r., w którym wyjaśnił, że rachunek bankowy, z którego wyciąg przedstawił, jest wspólnym rachunkiem małżonków, nie posiada dokumentów, które obrazowałyby wysokość ponoszonych przez niego wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją syna, zaznaczając, że należą do nich koszty dojazdu i powrotu z miejsca zamieszkania do G. oraz pobytu tam opiekuna. Poinformował również, że brat – pomimo że zamieszkuje z wnioskodawcą – odmówił przedstawienia dokumentu, który potwierdzałby wysokość osiąganego przez niego dochodu z tytułu renty. Postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł w dniu 20 marca 2012 r. sprzeciw, podnosząc, że jego sytuacja majątkowa jest trudna oraz że w obecnej chwili ma do spłacenia kredyt w wysokości 3.600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., dlatego też rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przechodząc do oceny złożonego wniosku, Sąd wziął pod uwagę, że aktualnie źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny (małżonki oraz dzieci) jest wypłacany małżonce zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 913,70 zł brutto, zasiłek rodzinny i świadczenie opiekuńcze w kwocie 182 zł (które wnioskodawca pominął w złożonym oświadczeniu) oraz dochody z gospodarstwa rolnego, których wysokości (nawet przybliżonej) wnioskodawca nie podał, a które niewątpliwie osiąga m.in. ze sprzedaży zwierząt hodowlanych, o czym świadczy historia przedłożonego rachunku bankowego. Jednocześnie przyjęto, że wnioskodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z bratem (który odmówił przedstawienia dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty oraz wyciągu z posiadanego rachunku bankowego), który jedynie zamieszkuje w domu wnioskodawcy, partycypując w opłatach eksploatacyjnych w wysokości 100 zł miesięcznie – co wynika z księgowanych na rachunku bankowym małżonków przelewów, przychodzących z rachunku prowadzonego dla brata wnioskodawcy. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga w pierwszej kolejności, że Sądowi nie jest znana łączna wysokość faktycznego dochodu, którym dysponuje wnioskodawca, gdyż uchylił się on od podania nawet przybliżonej kwoty dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przy czym wskazać należy, iż pomimo że małżonka wnioskodawcy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 913,70 zł, a na konto bankowe małżonków wpływa kwota 182 zł miesięcznie z tytułu zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńczego, wnioskodawca określił się w uzasadnieniu wniosku jako jedyny żywiciel rodziny. Nadto jako źródło utrzymania wskazał tylko na gospodarstwo rolne, które posiada, pomijając otrzymywane zasiłki w łącznej kwocie 1095,70 zł. Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że wnioskodawca uznaje te kwoty za nieznaczne wobec wysokości realnych dochodów otrzymywanych z prowadzonego gospodarstwa rolnego, które sam określa jako jedyne źródło utrzymania. Zasadność dokonanej oceny potwierdza historia przedłożonego rachunku bankowego, w szczególności to, jak kształtował się w czasie stan sald na tym rachunku. Otóż od dnia 28 grudnia 2011 r. (w którym zaksięgowano środki przekazane przez ARiMR w kwocie 5.536,73 zł) do dnia 8 lutego 2012 r. (ostatniego dnia okresu, który obejmuje przedłożony wyciąg) stan środków przechowywanych na rachunku nie spadł poniżej kwoty 1.994,36 zł (w dniu 9 stycznia 2012 r.), wzrastając jeszcze w tym samym dniu do kwoty 4.759,28 zł, następnie malejąc do kwoty 3.084,41 zł (31 stycznia 2012 r.) i ponownie wzrastając do kwoty 3.630,61 zł (w dniu 8 lutego 2012 r.). Oznacza to wprost, że małżonkowie na dzień złożenia przedmiotowego wniosku dysponowali środkami pieniężnymi wielokrotnie przewyższającymi kwotę należnego wpisu sądowego od skargi, co przesądza o uznaniu, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdza, że biorąc pod uwagę kwotę środków pieniężnych pozostających do dyspozycji skarżącego i jego rodziny, która na dzień 8 lutego 2012 r. wynosiła 3.630,61 zł, oraz wysokość udokumentowanych miesięcznych wydatków w kwocie 318 zł (po uwzględnieniu partycypowania w wydatkach brata wnioskodawcy), które wnioskodawca faktycznie ponosi, nie można przyjąć, że uiszczenie przez skarżącego powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny. Powyższej oceny nie zmienia to, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 69/12 skarżący również został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł ani podniesiona dopiero na etapie sprzeciwu okoliczność faktyczna zaciągnięcia kredytu, zwłaszcza, że wnioskodawca, podając sumę zadłużenia, pominął wysokość spłacanej raty. Tym samym Sąd nie dysponuje wiedzą na temat ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków z tego tytułu. Nadto należy wskazać, że zobowiązania cywilnoprawne wnioskodawcy nie mają pierwszeństwa przed uiszczaniem kosztów sądowych związanych z inicjowanymi przez niego postępowaniami sądowymi. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.