I SA/Gd 681/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2005 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 28 lipca 2011 r., A.J. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię jej jedynym źródłem dochodów jest świadczenie rentowe w wysokości około 1300 zł, ma na utrzymaniu troje dzieci, w tym dwoje małoletnich, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jej majątek stanowi dom o powierzchni 330 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,2 ha. Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że fakt posiadania nieruchomości nie uzasadnia odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nieruchomości tej nie da się sprzedać tak szybko, aby można było uiścić wpis sądowy. Źródłem wpływów na rachunek bankowy była pożyczka, potwierdzona aktem notarialnym, który skarżąca przedłożyła. Środki uzyskane z tej pożyczki już się wyczerpują. Skarżąca zobowiązała się też do przedłożenia w terminie 7 dni zaświadczenia o zarobkach męża. Oświadczyła też, że mąż nie posiada ani nieruchomości ani rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie wobec stwierdzenia, że złożone przez skarżącą oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest niewystarczające – na podstawie art. 255 P.p.s.a. – zażądano przedłożenia w terminie 14 dni szeregu dokumentów obrazujących wysokość uzyskiwanych przez małżonków dochodów, posiadanego majątku oraz comiesięcznych zobowiązań. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała dodatkowe oświadczenie z dnia 25 sierpnia 2011 r. oraz odpis złożonego przez nią zeznania podatkowego za 2010 r. (PIT-36L) i wyciągi z prowadzonego dla niej rachunku bankowego z okresu od 28 kwietnia do 25 lipca 2011 r. W oświadczeniu tym podała, że pozostaje w związku małżeńskim, jej mąż od 1 sierpnia 2011 r. podjął pracę, nie posiada żadnych nieruchomości. Wskazała też, że jej najstarszy syn kontynuuje naukę, a dwoje młodszych dzieci uczy się w szkole podstawowej. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, nie pobiera też świadczeń rodzinnych, nie otrzymuje dopłat z ARiMR, wnioskodawczyni i jej najstarszy syn posiadają samochody o wartości odpowiednio 12.000 zł i 4.000 zł. Wnioskodawczyni wskazała też, że nie może przedłożyć wyciągów z konta najstarszego syna, gdyż jest on za granicą. W załącznikach do złożonego oświadczenia w punkcie 3 wskazała dokument świadczenia rentowego, zaś w punkcie 4 (który został następnie przez nią przekreślony) wyciąg bankowy z rachunku męża, jednakże żadnego z tych dokumentów nie załączyła. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego stwierdzono, że nie potwierdza on okoliczności wskazanych przez wnioskodawczynię we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, iż regularnie zasila go ona wpłatami własnymi. I tak w maju br. łączna suma uznań z tego tytułu wyniosła 7.000 zł (wpłaty dokonane w dniach 4, 10, 24 i 31), w czerwcu br. – 5.700 zł (wpłaty dokonane w dniach 6, 14 i 21), w lipcu br. – 6.000 zł (wpłaty dokonane w dniach 5, 15 i 25). Ze środków tych wnioskodawczyni finansuje m.in. opłaty za naukę (czesne i zakup książek) oraz zajęcia dodatkowe dzieci. Z tego tytułu w okresie od maja do lipca br. wydatkowała kwotę 4.596 zł. Ponosi też znaczne wydatki na opłacenie składek z tytułu polis zawartych na swoją rzecz oraz poszczególnych członków jej rodziny (5.171,95 zł w okresie trzech miesięcy). Warto podkreślić, że zgodnie z załączonymi wyciągami bankowymi z dnia 25 maja, 25 czerwca i 25 lipca br. łączna suma obciążeń księgowanych na tym rachunku wynosi odpowiednio: 4.406,63 zł, 10.505,37 zł i 9.165,93 zł. Powyższe stoi w rażącej sprzeczności z okolicznościami podanymi przez wnioskodawczynię we wniosku, iż wraz z dziećmi utrzymuje się jedynie ze świadczenia rentowego w wysokości około 1.300 zł i nie posiada żadnych oszczędności. Twierdzenia te są tym bardziej niewiarygodne, jeśli weźmie się pod uwagę, że skarżąca przy sprzeciwie przedłożyła umowę z dnia 26 czerwca 2009 r., z której wynika, że celem zabezpieczenia pożyczki uzyskanej w kwocie 300.000,00 zł przeniosła na pożyczkodawcę prawo własności nieruchomości położonej w Lublewie. Kwoty tej skarżąca w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym wcześnie nie wykazała, a jej twierdzenia, że środki pochodzące z tej pożyczki już się wyczerpują nie zostały w żaden sposób wykazane, zwłaszcza że jak twierdzi, to właśnie z tego źródła finansowane są regularne wpłaty na rachunek bankowy. Po drugie, wnioskodawczyni choć pozostaje w związku małżeńskim i – jak wynika z historii operacji księgowych na jej rachunku – regularnie (co miesiąc) opłaca za swojego małżonka składki w łącznej wysokości 814,42 zł tytułem trzech polis ubezpieczeniowych, uchyliła się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożyła bowiem zeznania podatkowego małżonka za ubiegły rok, wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych ani oświadczeń w przedmiocie posiadanego przez niego majątku – tj. oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro i pojazdów mechanicznych – jak również osiąganych przez niego dochodów (ich wysokości i źródeł). Wnioskodawczyni ograniczyła się do poinformowania, że jej małżonek nie jest właścicielem nieruchomości i że od 1 sierpnia 2011 r. podjął pracę, jednakże nie podała, jaka jest wysokość jego wynagrodzenia. Nie dołączyła też, choć została do tego zobowiązana, żadnych dowodów obrazujących dochody jej małżonka z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez wnioskodawczynię świadczenia – nie poświadcza jej także załączony wyciąg z konta bankowego, gdyż nie jest ono przekazywane na ten rachunek. Nie przedłożyła zaświadczenia o zarobkach męża, mimo że zobowiązała się tego w złożonym sprzeciwie (pkt 8). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od ich podania. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.