I SA/Gd 681/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2005 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 28 lipca 2011 r., A. J. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię jej jedynym źródłem dochodów jest świadczenie rentowe w wysokości około 1300 zł, ma na utrzymaniu troje dzieci, w tym dwoje małoletnich, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jej majątek stanowi dom o powierzchni 330 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,2 ha. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej starszego syna zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka tego świadczenia, c) oświadczenia, czy jej starszy syn jest osobą bezrobotną (jeżeli tak przedłożenia zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku) czy kontynuuje naukę, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, jej starszego syna i córkę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawczyni lub osobom pozostającym z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dopłat bezpośrednich za 2010 r. przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji w przedmiocie dopłat), f) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, g) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, h) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej starszego syna lub córkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), i) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, czynsz, innych), j) oświadczenia, czy wnioskodawczyni lub jej dzieci otrzymują alimenty, jeżeli tak dokumentu potwierdzającego ich wysokość (odpisu orzeczenia sądu), k) oświadczenia, czy nadal pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak, złożenia oświadczenia małżonka w przedmiocie jego majątku, w szczególności wskazania nieruchomości, których jest on właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jak również wskazania wszystkich źródeł jego przychodów i wysokości osiąganych z nich dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy wraz ze stosownymi dokumentami je potwierdzającymi, a ponadto dokumentów wymienionych w punktach a), d), h) dotyczących jej małżonka. Ponadto wnioskodawczyni została poinformowana, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka w sytuacji, gdy została orzeczona separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała dodatkowe oświadczenie z dnia 25 sierpnia 2011 r. oraz odpis złożonego przez nią zeznania podatkowego za 2010 r. (PIT-36L) i wyciągi z prowadzonego dla niej rachunku bankowego z okresu od 28 kwietnia do 25 lipca 2011 r. W oświadczeniu tym podała, że pozostaje w związku małżeńskim, jej mąż od 1 sierpnia 2011 r. podjął pracę, nie posiada żadnych nieruchomości. Wskazała też, że jej najstarszy syn kontynuuje naukę, a dwoje młodszych dzieci uczy się w szkole podstawowej. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, nie pobiera też świadczeń rodzinnych, nie otrzymuje dopłat z ARiMR, wnioskodawczyni i jej najstarszy syn posiadają samochody o wartości odpowiednio 12.000 zł i 4.000 zł. Wnioskodawczyni wskazała też, że nie może przedłożyć wyciągów z konta najstarszego syna, gdyż jest on za granicą. W załącznikach do złożonego oświadczenia w punkcie 3 wskazała dokument świadczenia rentowego, zaś w punkcie 4 (który został następnie przez nią przekreślony) wyciąg bankowy z rachunku męża, jednakże żadnego z tych dokumentów nie załączyła. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego stwierdzono, że nie potwierdza on okoliczności wskazanych przez wnioskodawczynię we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, iż regularnie zasila go ona wpłatami własnymi. I tak w maju br. łączna suma uznań z tego tytułu wyniosła 7.000 zł (wpłaty dokonane w dniach 4, 10, 24 i 31), w czerwcu br. – 5.700 zł (wpłaty dokonane w dniach 6, 14 i 21), w lipcu br. – 6.000 zł (wpłaty dokonane w dniach 5, 15 i 25). Ze środków tych wnioskodawczyni finansuje m.in. opłaty za naukę (czesne i zakup książek) oraz zajęcia dodatkowe dzieci. Z tego tytułu w okresie od maja do lipca br. wydatkowała kwotę 4.596 zł. Ponosi też znaczne wydatki na opłacenie składek z tytułu polis zawartych na swoją rzecz oraz poszczególnych członków jej rodziny (5.171,95 zł w okresie trzech miesięcy). Warto podkreślić, że zgodnie z załączonymi wyciągami bankowymi z dnia 25 maja, 25 czerwca i 25 lipca br. łączna suma obciążeń księgowanych na tym rachunku wynosi odpowiednio: 4.406,63 zł, 10.505,37 zł i 9.165,93 zł. Powyższe stoi w rażącej sprzeczności z okolicznościami podanymi przez wnioskodawczynię we wniosku, iż wraz z dziećmi utrzymuje się jedynie ze świadczenia rentowego w wysokości około 1.300 zł i nie posiada żadnych oszczędności. Po drugie, wnioskodawczyni choć pozostaje w związku małżeńskim i – jak wynika z historii operacji księgowych na jej rachunku – regularnie (co miesiąc) opłaca za swojego małżonka składki w łącznej wysokości 814,42 zł tytułem trzech polis ubezpieczeniowych, uchyliła się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożyła bowiem zeznania podatkowego małżonka za ubiegły rok, wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych ani oświadczeń w przedmiocie posiadanego przez niego majątku – tj. oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro i pojazdów mechanicznych – jak również osiąganych przez niego dochodów (ich wysokości i źródeł). Wnioskodawczyni ograniczyła się do poinformowania, że jej małżonek nie jest właścicielem nieruchomości i że od 1 sierpnia 2011 r. podjął pracę, jednakże nie podała, jaka jest wysokość jego wynagrodzenia. Nie dołączyła też, choć została do tego zobowiązana, żadnych dowodów obrazujących dochody jej małżonka z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez wnioskodawczynię świadczenia – nie poświadcza jej także załączony wyciąg z konta bankowego, gdyż nie jest ono przekazywane na ten rachunek. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od ich podania. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.