I SA/Gd 685/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. R. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię jest ona zamieszkującą w N. osobą bezrobotną, utrzymującą się wraz z nieletnim dzieckiem wyłącznie z zasiłku w wysokości [...] euro oraz świadczenia prorodzinnego w wysokości [...] euro (egzekucja alimentów jest bezskuteczna), nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uznając, że oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako "p.p.s.a.") wezwał A. R. do przedłożenia w terminie 14 dni: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w szczególności kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentu potwierdzającego miesięczną wysokość dochodów z tytułu przyznanych jej zasiłków, dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów oraz podnoszoną przez nią okoliczność, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania A. R. prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Pomimo przedłużenia, na wniosek pełnomocnika strony, terminu do złożenia opisanych wyżej dokumentów, nie zostały one ostatecznie dostarczone przez stronę. Tym samym z przyczyn leżących po stronie skarżącej niemożliwe stało się ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik strony podkreślił, że wniosek o prawo pomocy złożono na prawidłowo wypełnionym urzędowym formularzu, wobec czego brak było podstaw do przyjęcia, że złożone oświadczenia były niepełne lub nieprawdziwe. Żądanie dodatkowych informacji poza formularzem powinno mieć, zgodnie z zamiarem ustawodawcy, charakter wyjątkowy i dotyczyć okoliczności, gdy oświadczenia na formularzu muszą budzić wątpliwości. W ocenie pełnomocnika w sprawie brak było podstaw do kwestionowania oświadczeń skarżącej. Tym samym uchylenie się od dalszych wyjaśnień nie mogło być podstawą oddalenia jej wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu zaskarżone zarządzenie lub postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie wnioskuje skarżąca obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zważyć należy, że złożone przez stronę we wniosku oświadczenie o stanie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w dalszym ciągu nie jest wystarczające i nie pozwala Sądowi również na tym etapie sprawy na dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, a tym samym na dokonanie oceny zasadności złożonego wniosku. W sprawie nie zostały bowiem przedłożone jakiekolwiek dokumenty źródłowe, które potwierdziłyby złożone przez skarżącą oświadczenia. Wobec powyższego Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do twierdzeń sprzeciwu kwestionujących legalność i celowość działań polegających na zobowiązaniu wnioskodawczyni do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, Sąd podkreśla, że, wbrew twierdzeniom pełnomocnika wnioskodawczyni, istnieje podstawa prawna pozwalającą na wezwanie do podjęcia tego rodzaju działań. Z uwagi na treść art. 255 p.p.s.a. nie można tym samym przyjąć, że wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych lub oświadczeń było bezprawne. Z kolei ocena, czy złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest pełne, czy też niebudzące wątpliwości, nie należy do strony, ale do podmiotu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy tj. odpowiednio do referendarza sądowego lub do Sądu. Na tym etapie sprawy ocena, czy samo oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wystarczające dla jej przyznania, należy do Sądu. Jak wskazano wyżej, Sąd uznał oświadczenie za niewystarczające dla ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Jednocześnie mając na uwadze zawarte w sprzeciwie jednoznaczne stanowisko przeciwne, Sąd odstąpił do czynności powtórnego wzywania strony do przedłożenia dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłby na potwierdzenie zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczeń. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 a contrario p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.